W Częstochowie odbywa się od 6 lat akcja, której celem jest znalezienie domów dla osieroconych dzieci. Akcję pod hasłem „Masz serce, otwórz do niego drzwi” prowadzi Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej i Ośrodki Opiekuńczo-Adopcyjne działające na terenie miasta.
Przygotowywana reforma systemu opieki nad dziećmi zakłada, że dziecko do 14. roku życia powinno wychowywać się w rodzinie. Jeśli rodzina biologiczna, z rozmaitych powodów, nie może zaopiekować się należycie dzieckiem, powinno być ono umieszczone w rodzinie zastępczej, albo adopcyjnej, lub niewielkich domach dziecka. Najgorszym wyjściem są państwowe placówki-molochy, najlepszym rodziny zastępcze. Jednak problem polega na tym, że brak jest chętnych do bycia rodziną zastępczą. I akcja ta ma ambicje tę sytuację zmienić.

Zdążyć z pomocą

W Częstochowie jest w tej chwili ok. 300 rodzin zastępczych. A ile dzieci, które kwalifikują się do takich rodzin? W domu małego dziecka czeka 70 malców, w pogotowiu opiekuńczym - 40 dzieci w różnym wieku, w placówce socjalizacyjnej - samych dziewczynek jest w tej chwili 12. Problem jest więc niebagatelny. Dlatego, jak mówi prezydent Częstochowy Tadeusz Wrona, który nad akcją objął patronat, władzom miasta zależy na propagowaniu takich postaw, które w konsekwencji doprowadzą do popularyzacji rodzicielstwa zastępczego.
Rodziny zastępcze, to najczęściej rodziny spokrewnione z dzieckiem. Wtedy opiekę nad nieletnim sprawują np. dziadkowie czy ciocie. Drugim rodzajem są rodziny zastępcze niespokrewnione, które decydują się na opiekę nad obcym dzieckiem. Są wreszcie rodziny zawodowe, także niespokrewnione z dzieckiem, wśród nich dobrze sprawdzające się w naszej rzeczywistości pogotowia rodzinne. W Częstochowie dobrym tego przykładem jest pogotowie rodzinne państwa Wawrzyńczyków.
Inną formą są rodzinne domy dziecka. W tej chwili działają w naszym mieście dwie takie placówki, następne dwie pojawią się już latem.
Ile dzieci w 2008 r. znalazło w Częstochowie dom? Za pośrednictwem Katolickiego Ośrodka Adopcyjno-Opiekuńczego adoptowanych zostało 26 dzieci. Nie zgłosił się jednak nikt pragnący zostać rodziną zastępczą. W Towarzystwie Przyjaciół Dzieci przeprowadzono aż 38 adopcji i udało się stworzyć 1 rodzinę zastępczą.
Zdecydowanie za mało jest więc rodzin zastępczych niespokrewnionych, bo jedynie 30. Pracownicy ośrodków adopcyjno-opiekuńczych tłumaczą obawy rodzin lękiem przed opieką nad dzieckiem z często trudną przeszłością. Ludzie nie chcą przechodzić żmudnych ich zdaniem formalności związanych z procedurą ustanawiania rodziny zastępczej, wreszcie obawiają się sytuacji, gdy nie podołają nowym obowiązkom. W rodzinach zastępczych trzeba też zezwalać dziecku na kontakt z rodzicami biologicznymi, to wymóg prawa, co czasem utrudnia proces adaptacji dziecka w nowym środowisku i jego wychowywania.
Organizatorzy akcji mają nadzieję nie tylko na pozyskanie kandydatów czy na promowanie wiedzy, jak zostać taką rodziną, ale nawet na stworzenie w Częstochowie banku rodzin zastępczych niespokrewnionych. Niebagatelne wydaje się także edukowanie społeczeństwa i uwrażliwianie nas wszystkich na problemy sierot biologicznych i społecznych.

Jak zostać rodziną zastępczą?

Procedury nie są specjalnie trudne - to cykl szkoleń trwających min. 3 miesiące, raptem 30 godzin spotkań - czyli 10 razy po 3 godziny rozmów z psychologami, pedagogami, pracownikami ośrodka, którzy oceniają kandydatów i ich zdolność do zaopiekowania się dzieckiem. Jeśli wszystko jest w porządku procedura jest krótka i efektywna. Jednak, gdy pracownikom ośrodka wydaje się, że coś nie gra, czas przygotowania bywa wydłużany. - Nie wolno nam oddać dziecka rodzinie, co do której mamy wątpliwości, czy jest odpowiednia, czy podoła zadaniu. Po ustanowieniu rodziny zastępczej niespokrewnionej, musi ona zdawać sobie sprawę, że będzie monitorowana. Pracownikom ośrodków adopcyjno-opiekuńczych bardzo podoba się też pomysł, by kandydaci odbywali praktyki w domach dziecka, co da im możliwość oceny własnych możliwości.

Aspekt ekonomiczny

Rodzina zastępcza spokrewniona nie otrzymuje pensji od państwa, a jedynie comiesięczną pomoc, która waha się od 500 do 1200 zł. Rodziny zawodowe otrzymują obok wyżej wymienionej pomocy także pensję w wysokości 1900 zł brutto. Podobne kwoty otrzymuje dyrektor rodzinnego domu dziecka, czyli tata lub mama, osoba całkowicie poświęcająca się wychowaniu osieroconych dzieci. Nie wydaje się więc to kwota wygórowana za pracę, która nie ma wymiaru czasowego.
Szefowa częstochowskiego MOPS-u powtarza, że wiele spraw może poczekać, ale nie dziecko. Dla niego trzeba działać szybko i z dobrym skutkiem, w tym wypadku oznacza to intensywne poszukiwanie rodzin chętnych do zaopiekowania się doświadczonymi przez los dziećmi. Stąd apel, by wszyscy zainteresowani, także osoby samotne, zgłaszali się pod wymienione niżej adresy:

Miejski Ośrodek Adopcyjno-Opiekuńczy
ul. Sobieskiego 17b
tel. 0 34 361 49 11;

Katolicki Ośrodek Adopcyjno-Opiekuńczy
al. Jana Pawła II 82
tel. 0 34 366 49 91;

Ośrodek Adopcyjno-Opiekuńczy Towarzystwa Przyjaciół Dzieci
ul. Nowowiejskiego 6
tel. 0 34 368 03 39.