Tegoroczne obchody 70. rocznicy wybuchu II wojny światowej upamiętniono szeregiem wydarzeń o randze ogólnopolskiej, jak i regionalnej. Kościół katolicki w wielu z nich uczestniczył, głównie przez modlitwę o pokój i za ofiary tej najokrutniejszej z wojen.
Były też wydarzenia przekraczające ramy ogólnopolskich obchodów rocznicy, mające znaczenie międzynarodowe, rzutujące pozytywnie w przyszłość. Do takich zaliczyłbym wspólne oświadczenie przewodniczących Episkopatów Polski i Niemiec. Ważna była modlitwa, gromadząca Polaków i Niemców w katedrach stolic tych państw, w Warszawie i w Berlinie. Dane mi było uczestniczyć w modlitwie w berlińskiej katedrze. Nosi ona wezwanie św. Jadwigi, patronki Śląska, czczonej przez oba narody.
Eucharystii przewodniczył arcybiskup Berlina kard. Georg Sterzinsky. W koncelebrze towarzyszyli mu arcybiskup warszawski Kazimierz Nycz, biskup tarnowski Wiktor Skworc oraz arcybiskup Bambergu Ludwig Schick. Liturgię ubogacały śpiewem chóry: katedralny, Capella Vitalis oraz Chór Polskiej Misji Katolickiej z Berlina „Auxilium”.
Do katedry przybyli ważni przedstawiciele życia społecznego i politycznego stolicy Niemiec. Obecni byli m.in.: prezydent Niemiec Horst Köhler i pełnomocnik rządu RFN ds. stosunków z Polską Gesine Schwan. Przybyli przedstawiciele korpusu dyplomatycznego, wśród nich ambasador USA Philip D. Murphy i przewodniczący polskiej delegacji ambasador RP w Berlinie Marek Prawda.
Homilię wygłosił po niemiecku bp Wiktor Skworc. Ukazał on wojnę jako „czas nawiedzenia przez szatana”, który pokazał, do czego zdolny jest człowiek, gdy odrzuci Boże prawa i nakazy, gdy wygna ze swojego osobistego i społecznego życia Boga. Brak Boga, jako punktu odniesienia i źródło prawa, spowodował opanowanie człowieka przez najgorsze instynkty. Bp Skworc podkreślił, że przedstawiciele obydwu kościołów w Niemczech i w Polsce „nie chcą na nowo osądzać historii, na nowo liczyć ofiar i mierzyć cierpień”. Zauważył, że „Ojczyzna jednako opłakuje zwycięzców i pokonanych, a pamięć ofiar woła o pokój i pojednanie”. Przyznał, że „po zakończeniu II wojny światowej niewiele było takich postaw, gestów, i działań podejmowanych w optyce przebaczenia, pojednania i miłosierdzia”. Jego zdaniem sprawiła to sytuacja po II wojnie światowej, w której brak było przestrzeni prawdy i wolności, w której tylko może się dokonywać pojednanie i przebaczenie. Dopiero pokojowa rewolucja zapoczątkowana w Polsce przez „Solidarność” wyzwoliła Europę z podziałów, a zburzenie muru berlińskiego było tego spektakularnym wyrazem. Biskup Tarnowa przestrzegał przed wykorzystywaniem tragedii i cierpień ofiar wojny dla osiągnięcia celów politycznych. Dziękował też wszystkim, którzy w czasie wojennej apokalipsy świadczyli dobro, a także Niemcom wspierającym Polaków duchowo i materialnie w latach 80. XX wieku. Bp. Skworc dziękował także wszystkim osobom, lokalnym społecznościom, organizacjom pozarządowym, instytucjom i wspólnotom kościelnym, budującym mosty pokoju między sąsiadami w europejskim domu. Apelował, by z wiary wyciągać właściwe wnioski, tzn. „słowa przebaczenia i pojednania przemieniać w czyny wzajemnej miłości, w solidarność społeczną służącą dobru każdego i wszystkich”. W tym duchu życzył też formacji młodego pokolenia.
Na zakończenie Mszy św. do zgromadzonych w katedrze zwrócił się arcybiskup Warszawy Kazimierz Nycz. Zaakcentował fakt równoległej modlitwy w dwóch stolicach sąsiadujących krajów, w Berlinie i w Warszawie. Z pierwszego z tych miast „rozlała się na kontynent europejski wojenna pożoga”, drugie, jako „pierwsza stolica w Europie doświadczyła przemocy, bezprawia i okrucieństwa wojny”. Jako fundament pojednania duchowny wskazał ewangeliczne wartości: prawdę i miłość. Na nich można na nowo budować i urządzać europejski dom. Abp. K. Nycz przywołał dwie postacie duchownych z obu Kościołów, jako wzorcowe dla młodego pokolenia. Za takie uznał: kard. Ignacego Jeża z Koszalina i ks. Karola Leisnera. Zacytował jeden z więziennych listów niemieckiego księdza, który pisał: „O ty, biedna Europo, powróć do swojego Pana Jezusa Chrystusa. Tam jest źródło najpiękniejszych wartości, które rozwijasz. Powróć do świętego źródła prawdziwie boskiej siły”.
Uczestniczyłem w tej liturgii pojednania i modlitwy o pokój z wdzięcznością za drogę, którą przebyły nasze narody w ciągu ostatnich dziesięcioleci. Wspominałem fakt sprzed 44 lat, przywoływany zresztą przez wielu w tych dniach, jakim był list biskupów polskich do biskupów niemieckich z 1965 r. Zawierał on znaczące słowa „udzielamy przebaczenia i prosimy o nie”. Pamiętam lawinę propagandową przeciw „Orędziu biskupów”, jaka została rozpętana przez władzę komunistyczną w prasie i telewizji, robiącą wówczas z biskupów polskich niemal zdrajców Ojczyzny. Jako 15-latek nie bardzo to rozumiałem, bo przebaczenie to podstawowe pojęcie, bez którego nie ma chrześcijaństwa. Nasz ówczesny prefekt - ks. Gerard Domański MIC przygotował dla swoich uczniów dwustronicowy tekst pisany na maszynie, którego zadaniem było dostarczenie katechizowanym argumentów do obrony stanowiska polskich biskupów w ewentualnych dyskusjach. Dziś po latach widać, że zgodnie z przewidywaniami byłego ambasadora USA w Polsce Gronouskiego, ta inicjatywa „stała się punktem zwrotnym dla rozwoju wydarzeń w Europie”. Zawdzięczamy ją przede wszystkim słudze Bożemu kard. Stefanowi Wyszyńskiemu i kard. Bolesławowi Kominkowi z Wrocławia. To oni odegrali ogromną rolę podpisując „List będący wyrazem współczesnych dążeń całego świata, Stolicy Apostolskiej, ONZ i wszystkich niemal państw do pokoju i wybaczania, zgodnie zresztą z duchem Ewangelii świętej i Soboru”. Orędzie dało w latach 60. impuls do dialogu wielu środowisk chrześcijańskich w Polsce i Niemczech. Kościół katolicki odegrał olbrzymią rolę w pojednaniu i porozumieniu między naszymi narodami.