KS. MAREK ŁUCZAK: - Niekiedy pojawiają się zarzuty, że Kościół nie dość intensywnie wypowiadał się w związku z bezrobociem. Tymczasem możemy się pochwalić pod tym względem imponującym dorobkiem…

KS. DR HAB. ARKADIUSZ WUWER: - Już na początku XXI wieku wśród polskich biskupów zauważamy trzy sposoby podejścia do zagadnienia bezrobocia. Po pierwsze - możemy się doszukać doraźnych sposobów rozwiązywania tej patologii. Najczęściej nawiązywały one do konkretnych inicjatyw społecznych na płaszczyźnie diecezji czy regionu. Jako przykład może tu posłużyć list śp. abp. Józefa Życińskiego, w którym chodziło o konkretne dzieło pomocy bezrobotnym. Drugim sposobem podejścia do bezrobocia było wskazanie na jego aspekty etyczno-moralne. To podejście korespondowało z nauczaniem Jana Pawła II, który wielokrotnie wskazywał, że bezrobocie jest nie tylko skutkiem określonych błędów o charakterze systemowym czy instytucjonalnym, ale przede wszystkim wiąże się ono z głębokim nieporządkiem w dziedzinie moralnej. W takim właśnie duchu wypowiedział się abp Damian Zimoń w swoim liście. Podkreślał, że tu nie może chodzić jedynie o mechanizmy ekonomiczne czy ustrojowe, ale o ludzką wrażliwość, solidarność i miłość społeczną. Trzecim wreszcie sposobem podejścia do kwestii bezrobocia była postawa Episkopatu, który opublikował list będący teoretycznym kompendium wiedzy na temat bezrobocia.

- Jak scharakteryzować sens tego typu wypowiedzi?

- Z oczywistych względów dane mi było obserwować odzew na dokument autorstwa abp. Damiana Zimonia. Ten odzew był naprawdę imponujący. W dokumencie społecznym „Kościół na Śląsku wobec bezrobocia” i w książce „Pochylmy się nad bezrobociem” można było zapoznać się z aspektami teologicznymi czy socjologicznymi bezrobocia, ale także doszukać się propozycji praktycznych działań. Z wielkim zainteresowaniem spotkały się postulaty Autora, zaadresowane wprost do odpowiedzialnych za kształt życia publicznego, do dotkniętych bezrobociem i ich rodzin oraz wspólnot i duszpasterzy. Szczególnie mocno komentowana była propozycja, aby rozważyć możliwość wprowadzenia takich uregulowań prawnych, dzięki którym byłoby możliwe zrównanie pracy domowej kobiety z pracą zawodową. Chodziło o ubezpieczenie i ewentualne wynagrodzenie.

- Czy narodziły się konkretne owoce listu?

- Bardzo konkretnym przykładem może tu być współpraca między Kościołem i samorządami. Pokłosiem listu Biskupa Katowickiego była inicjatywa stworzenia klubów samopomocowych „Praca”. Parafie dostarczały pomieszczeń, a samorządy pomagały w angażowaniu odpowiednich ludzi. W szkoleniu chodziło o pomoc w znalezieniu pracy, ale też o wzbudzenie czy wzmocnienie odruchu wychodzenia z bezrobocia, bowiem po kilkunastu miesiącach niepracowania niektórzy ludzie nie byli w stanie podjąć trudu systematycznej pracy.

- Pierwsze bezrobocie było konsekwencją restrukturyzacji. Dziś idzie kryzys. Czy możemy mówić o nowych wyzwaniach?

- Sytuacja jest dzisiaj pod wieloma względami inna. Swoistym „wentylem bezpieczeństwa” jest możliwość emigracji zarobkowej. Tego nie było w czasach, gdy droga do Unii Europejskiej była jeszcze daleka. Jeśli chodzi o wyzwania stojące przed Kościołem, są one w pewnym sensie niezmienne. W dalszym ciągu Kościół musi uczyć, że przeciwdziałanie bezrobociu powinno przebiegać dwukierunkowo. Z jednej strony chodziłoby więc o rozwiązania prawne, systemowe, z drugiej - o wzywanie do solidarności. Urzędnicy nie dotrą do wszystkich ludzi ani za pomocą struktur, ani tym bardziej osobiście. To wokół siebie, w parafii, łatwiej możemy zauważyć potrzebujących i w miarę możliwości zareagować.
Abp Zimoń pisał, że Kościół chce być „Kościołem bezrobotnych”, wspólnotą, która pomaga odnaleźć się wszystkim tym, którzy popadają w izolację społeczną, którzy tracą sens życia - to zadanie pozostaje niezmiennie aktualne.