AGNIESZKA DZIARMAGA: - Ostatnio obserwujemy pozyskiwanie przez parafie - to fakt stosunkowo częsty - relikwii bł. Jana Pawła II. Czy można oszacować, do jak wielu parafii diecezji kieleckiej one już trafiły? Na pewno są w Bilczy, w Topoli, w Wolicy - Tokarni, w kościołach kieleckich. Proboszczowie „młodych” parafii powtarzają: nie mieliśmy dotąd żadnych relikwii, sprowadzimy relikwie bł. Jana Pawła II, bo to najlepszy z możliwych patron... Zatem, czy chodzi o cześć dla Papieża - Polaka, czy w ogóle o budowanie wiary?

KS. DR BARTŁOMIEJ PIERON: - Zapewne mamy jeszcze w żywej pamięci wydarzenia, jakie miały miejsce przed ośmioma laty, kiedy to Ojciec Święty Jan Paweł II przechodził do „domu Ojca”. W przekonaniu rzeszy wiernych zgromadzonych na Placu św. Piotra w Watykanie oraz wiernych tworzących Kościół został uznany za świętego. Znalazło to swoje potwierdzenie na podstawie przeprowadzonego postępowania beatyfikacyjnego, w ogłoszeniu przez Kościół Jana Pawła II błogosławionym. Osoba, która zmarła, a która przez Kościół została wyniesiona do chwały ołtarzy, nie jest uznawana za zmarłą, lecz uznawana za świętą. Relikwie, które są pozostałościami ziemskimi po świętych i błogosławionych, niemalże od pierwszych wieków chrześcijaństwa cieszą się kultem wiernych. Należy jednak pamiętać, że fundamentem kultu relikwii jest prawda o zmartwychwstaniu Chrystusa, ku któremu powołani są wszyscy wierzący, godność dzieci Bożych, która rozciąga się również na ciało ludzkie, co wynika z zamieszkania w nim Ducha Świętego oraz wiara we wstawiennictwo świętych u Boga. Zaprzeczeniem kultu relikwii byłoby wyłączne zatrzymanie się na ich wymiarze materialnym. Kościół zwraca uwagę, że kult relikwii winien prowadzić ku samemu Chrystusowi, który jest wzorcem świętości. Relikwie winny pozostawać znakiem i zachętą, że Misterium Paschalne Chrystusa, które w różny sposób zrealizowało się w życiu świę, winno realizować się także w życiu wszystkich wierzących. Tak powinien być pojmowany szerzący się, również w naszej diecezji, kult relikwii bł. Jana Pawła II. Należy wyrazić radość, że wierni poprzez praktykę kultu relikwii wyrażają wiarę w tajemnicę świętych obcowania oraz deklarują pragnienie podążania śladami świętości, jakie wyznaczył nasz Święty Rodak. Trudno jednak precyzyjnie określić, ile parafii czy różnych wspólnot naszej diecezji szczyci się możliwością kultu bł. Jana Pawła II poprzez posiadanie jego relikwii.

- Jak to jest z relikwiami? Czy z definicji nie chodzi o cząstki ciała zmarłej osoby, której kult został uznany przez Kościół?

- Zgodnie ze swoją definicją, za relikwie należy uważać materialne pozostałości związane z życiem Jezusa Chrystusa. Są nimi także zachowane po śmierci doczesne szczątki świętych lub błogosławionych czy też - w szerszym znaczeniu - rzeczy związane z ich życiem i prowadzoną działalnością. Sobór Watykański II w Konstytucji o liturgii świętej potwierdził tradycję Kościoła, w której oddaje się cześć świętym, a także otacza szacunkiem autentyczne ich relikwie.

- Co oznacza stopniowanie relikwii?

- Tzw. stopniowanie relikwii określa stopień ich związania z osobą świętego. Relikwie nie są bowiem równe, różnią się między sobą. Relikwie można podzielić na kilka kategorii. Do pierwszej z nich zalicza się ciało zmarłego łącznie z partykułami relikwii, czyli dla przykładu cząstkami kości. Kolejną kategorię stanowią relikwie wtórne, czyli takie rzeczy, które miały bezpośredni styk z relikwiami. Może to być płótno, w które owinięte było ciało świętego. Do relikwii zaliczane są także przedmioty, które jeszcze za życia świętego miały bezpośredni z nim kontakt. Mogą to być jego szaty, modlitewnik czy też inne rzeczy przeznaczone do codziennego użytku. W Kodeksie Prawa Kanonicznego z 1917 r. wyróżniano tzw. relikwie znaczne, którymi są poszczególne części ciała świętego.

- Jakie regulacje prawne i procedury dotyczą pozyskiwania relikwii?

- W obecnej chwili kompetentnym organem Stolicy Apostolskiej odnośnie do kultu relikwii jest Kongregacja Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów. Wszystko natomiast, co odnosi się do autentyczności relikwii i sposobu ich przechowywania, podlega kompetencji Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych. W trakcie przeprowadzanego procesu kanonizacyjnego (beatyfikacyjnego) zabezpiecza się szczątki ciała w celu sporządzenia z nich relikwii. Procedura pobierania relikwii przebiega pod nadzorem specjalnie powołanej komisji, która winna sporządzić odpowiedni protokół. Na jego podstawie można potwierdzić autentyczność relikwii. Należy podkreślić, że zgodnie z prawem kanoniczym bezwzględnie zakazany jest jakikolwiek handel relikwiami. W tym względzie dyspozycja prawodawcy kościelnego jest jasna i precyzyjna. Zgodnie z prawem kanonicznym relikwie znaczne i inne doznające wielkiej czci ze strony wiernych nie mogą być w jakikolwiek sposób alienowane (łac. alienatio, czyli przeniesienie prawa własności na inną osobę prawną lub fizyczną) ani też na stałe przenoszone bez zezwolenia Stolicy Apostolskiej (KPK 1983, kan. 1190 § 1-2). W ten sposób prawodawca chce nie tylko zapobiegać różnym nadużyciom, jakie mogą wiązać się z pozyskiwaniem relikwii, ale przede wszystkim powyższa dyspozycja stanowi wyraz ogromnego szacunku, jakim winny być otaczane relikwie.

- Wracając do bł. Jana Pawła II. Jak podała PAP (26 kwietnia), metropolita krakowski kard. Stanisław Dziwisz „zdradził, że otrzymał w tych dniach także ząb Jana Pawła II, który lekarze przez przypadek wybili papieżowi, ratując jego życie po zamachu w 1981 r. «To relikwia, ale co z tym będzie, jeszcze nie wiem» - mówił kardynał. Prawdopodobnie ząb pozostanie przynajmniej na razie w Pałacu Arcybiskupów Krakowskich. Nie zapadła też decyzja, co stanie się z przechowywaną przez kard. Stanisława Dziwisza sutanną z dnia zamachu na papieża”. Kardynał w dalszej części wypowiedzi dodał, że jest bardzo dużo parafii, które starają się o relikwie bł. Jana Pawła II. Z tego wniosek, że udzielanie relikwii będzie długotrwałe, tak długie, jak o to parafie czy instytucje Kościoła będą zabiegały?

- Słusznie zauważa jeden z teologów, że współczesny człowiek poprzez kult relikwii szuka pewnego wzorca postępowania. Dostrzega się ogromne zapotrzebowanie na aktualnych świętych, bo panuje głód autorytetów. Ich życie pozostaje zatem drogowskazem, w którym kierunku należy podążać, aby tak jak oni doświadczać bliskości Boga. Trudno określić, jak długotrwałe będzie zapotrzebowanie na relikwie, zależy to od wielu czynników. Niemniej opieranie swojej wiary i pobożności wyłącznie na kulcie relikwii jest zaprzeczeniem sensu chrześcijaństwa, które polega na doświadczeniu bliskości Boga, obecnego w sakramentach i wiecznie Żywym Słowie. W ten sposób Bóg zaprasza nas do wstępowania ku rzeczywistości, która stała się udziałem świętych i błogosławionych.