Podziemia jarosławskiej Kolegiaty gościły prelegentów i słuchaczy zgromadzonych na sympozjum popularnonaukowym pt. „Dziedzictwo ormiańskie w kulturze polskiej”. Sympozjum zostało zorganizowane przez Fundację „Libertas Culturae” z Rzeszowa oraz Stowarzyszenie Kulturalno-Wychowawcze im. ks. Piotra Skargi w Jarosławiu. Spotkanie zostało poprzedzone Mszą św. sprawowaną przez ks. prof. Stanisława Nabywańca.

Podczas sympozjum, prowadzonego przez Damiana Knutla, pracownika naukowego Uniwersytetu Rzeszowskiego, zaprezentowano cztery referaty, przybliżające wybrane zagadnienia dotyczące obecności Ormian na ziemiach polskich i ich wpływu na kulturę i historię Polski. Jako pierwsza wystąpiła kustosz Muzeum „Kamienica Orsettich” w Jarosławiu, Joanna Kociuba, która w referacie pt. „Ormianie w panoramie kulturowej Jarosławia” w barwny sposób przedstawiła związki tej społeczności z Jarosławiem. Początki obecności ormiańskiej w Jarosławiu giną w mrokach przeszłości. Handlowy charakter miasta oraz jego korzystne położenie na skrzyżowaniu głównych szlaków handlowych I Rzeczpospolitej sprawiło, że stał się on siedzibą kupców różnych narodowości, w tym także Ormian, którzy posiadali w mieście liczne i bogato zaopatrzone składy. Pani Kustosz w swej opowieści poprowadziła słuchaczy przez historię miasta Jarosławia oraz zamieszkującej go społeczności ormiańskiej, przypominając blaski i cienie współistnienia wielokulturowego środowiska. Na zakończenie zostały wymienione sławne postacie pochodzenia ormiańskiego, związane z Jarosławiem.

Drugi z prelegentów, ks. prof. Stanisław Nabywaniec z Uniwersytetu Rzeszowskiego, zreferował temat „Unia kościelna polskich Ormian”. Przedstawił krótką historię Apostolskiego Kościoła Ormiańskiego, scharakteryzował jego specyfikę oraz wymienił podstawowe różnice pomiędzy nim a Kościołem rzymskokatolickim. Prelegent zaprezentował dążenia do unii z Kościołem łacińskim i towarzyszące im przeciwności. Efektem zabiegów podejmowanych zarówno ze strony duchownych Kościoła katolickiego, jak i ormiańskiego było zawarcie unii, w wyniku której na ziemiach polskich powstał Kościół ormiańskokatolicki.

Kolejny referat, pt. „Wybitni Polacy pochodzenia ormiańskiego” wygłosił prezes Fundacji „Libertas Culturae”, Krzysztof Dziduch. W wystąpieniu scharakteryzował dwie wybitne postacie, które wywarły silny wpływ na polską historię i kulturę. Pierwszą z nich był arcybiskup lwowski obrządku ormiańskiego Józef Teodorowicz, teolog, myśliciel, wybitny działacz społeczny, poseł i senator w parlamencie II Rzeczpospolitej oraz twórca kilku tytułów prasowych, skierowanych głównie do niższych warstw społecznych. Drugą z zaprezentowanych postaci był o. Karol Antoniewicz, z wykształcenia prawnik, przykładny mąż i ojciec, który wraz z żoną Zofią prowadził szpital i ochronkę dla sierot i ubogich. Po śmierci dzieci oraz małżonki wstąpił do Towarzystwa Jezusowego. Prowadził misje ludowe na terenach m.in. Galicji, Małopolski, Śląska i Wielkopolski. Zyskał sobie sławę niezrównanego kaznodziei i mistrza słowa. O. Antoniewicz był także utalentowanym poetą, którego utwory, niestety dziś już w większości zapomniane, charakteryzują się wielkim artyzmem, kunsztem słowa i głębią treści.

Ostatni referat wygłosił Damian Knutel z Uniwersytetu Rzeszowskiego. Jego wystąpienie nosiło tytuł „Dzieje Ormian polskich w twórczości Sadoka Barącza” i również zostało zilustrowane licznymi zdjęciami przedstawionymi w formie prezentacji. Opowieść o postaci urodzonego w Stanisławowie dominikanina przybliżyła jego dokonania poczynione na niwie literackiej. W twórczości XIX-wiecznego zakonnika przebijają głównie dwa nurty, wokół których koncentrowały się jego prace: dzieje zakonu dominikańskiego oraz historia narodu ormiańskiego. Współcześnie pozostawione przez Barącza opracowania są nieocenionym źródłem wiedzy, ze względu na swoje walory literackie oraz cytowane w nich dzieła i opracowania, na których autor opierał się w swoich studiach historycznych, a które nie przetrwały do naszych czasów.

Spotkanie zakończyła dyskusja, w której głos zabierali zebrani goście, dzieląc się swoimi spostrzeżeniami oraz wiedzą na poruszane tematy i wspomnieniami z historii Jarosławia i okolic. Sympozjum, które odbyło się 7 września br., wpisało się w V Festiwal Kultury Kresowej, organizowany w Jarosławiu w dniach 6-12 września przez Towarzystwo Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich. Zostało zorganizowane we współpracy z Fundacją Polsko-Ormiańską, która objęła je patronatem merytorycznym. Patronat honorowy sprawował Urząd Miasta Jarosławia oraz Muzeum „Kamienica Orsettich” w Jarosławiu.

Organizatorzy składają serdeczne podziękowania uczestnikom Sympozjum oraz wszystkim Osobom i Instytucjom, które przyczyniły się do jego organizacji. Szczególne podziękowania składamy na ręce proboszcza Kolegiaty w Jarosławiu, ks. prał. Mariana Bocho, za okazaną gościnność, udzieloną pomoc oraz udostępnienie sal i sprzętu.