MARTA JACUKIEWICZ: – Właśnie została otwarta wystawa poświęcona płk. Ryszardowi Kuklińskiemu. W jakich okolicznościach została ona przygotowana?

FILIP FRĄCKOWIAK: – Wspomniana wystawa została otwarta 16 sierpnia br. na polach Bitwy Warszawskiej w Ossowie, podczas uroczystości rocznicowych Cudu nad Wisłą – zwycięstwa nad bolszewikami. Nie wszyscy są w stanie dotrzeć do Warszawy. Do Izby Pamięci płk. Kuklińskiego przychodzą wycieczki szkolne, ale również wycieczki, które przyjeżdżają do Warszawy. Niektórzy organizują je specjalnie, aby zwiedzić Izbę płk. Kuklińskiego. Są też tacy, którzy przychodzą do muzeum przy okazji, gdy przejeżdżają przez Warszawę.

– Jaki cel ma wystawa?

– Wystawa ma dotrzeć do tych, którym nie udaje się stworzyć większej grupy, mogącej przyjechać do Warszawy. Została przygotowana tak, by mogła być pokazywana w domach kultury, szkołach, ale też w instytucjach związanych z Kościołem – np. Archiwum i Muzeum Archidiecezjalnym w Białymstoku. Chodzi nam o krzewienie wiedzy nie tylko o płk. Kuklińskim – chociaż jest to myśl przewodnia – ale również, jak wyglądała w naszym kraju obecność sowiecka. Wystawa ma na celu taką edukację Polaków, żeby możliwa była zmiana naszej doktryny w polityce międzynarodowej. Jest także elementem kształtowania ludzi w dziedzinie patriotyzmu.

– Co szczególnego będzie można na niej zobaczyć?

– Wystawa składa się z licznych dokumentów, np. raportów z nieosądzonych przestępstw żołnierzy Armii Czerwonej w latach 40. ubiegłego wieku. Jest to ważne w kontekście takich pomników, jak np. „czterech śpiących”. Wystawa obejmuje ponad 100 fotografii, dokumentów. 20 plansz, wodoodpornych, może stać na zewnątrz. Jest również mapa, która pokazuje plan ataku na Europę Zachodnią – prezentowana publicznie po raz pierwszy. Wystawa ta została przygotowana wspólnie z Archiwum Akt Nowych.

– We wrześniu będziemy wspominać drugą rocznicę śmierci prof. Józefa Szaniawskiego, któremu bardzo zależało na Izbie Pamięci płk. Kuklińskiego...

– Fragment wystawy poświęcony jest relacjom między Józefem Szaniawskim a płk. Ryszardem Kuklińskim, które opisałem w biografii pt. „Józef Szaniawski. Ostatni więzień polityczny PRL”. Wystawa trzyma się konsekwentnie retoryki Izby Pamięci płk. Kuklińskiego, retoryki Józefa Szaniawskiego, który wprost nazywał obecność sowiecką w Polsce okupacją. Były obawy, że w tym muzeum będzie się chodzić po flagach sowieckich – obawy „Gazety Wyborczej” i Rosjan. Druga rocznica śmierci ojca przypada 4 września. Tata miał plan takiej wystawy. Bardzo chciał, aby dotarła ona do Polaków w Chicago, wstępnie zainteresowanie wyraził ambasador Stanów Zjednoczonych. Chciał, aby ta wystawa była pokazana w Stanach, nie tylko w instytucjach związanych z Polonią.

– Ile osób odwiedza Izbę Pamięci?

– Przeciętnie w tygodniu muzeum odwiedza 150 osób. Kilka dni temu w Izbie Pamięci była Polonia z Brazylii. Obejmujemy całe spektrum Polaków, którzy są zainteresowani historią. Bardzo dużo młodzieży przychodziło w okresie późnowiosennym. Każdy sezon rządzi się swoimi prawami. Nie mogę nie wspomnieć, że przed każdą miesięcznicą smoleńską, przed każdą Mszą św., która jest sprawowana wtedy w katedrze św. Jana, odbywają się tutaj nieformalne spotkania przed Eucharystią. W ten jeden wieczór przychodzi kilkadziesiąt, a nawet kilkaset osób. Rozmawiamy o patriotyzmie, o Smoleńsku, o Kuklińskim, o Polsce...

– Kilka miesięcy temu była tzw. Noc Muzeów – ilu wtedy było zwiedzających?

– W „Noc Muzeów” przyszło ok. 500 osób. W tym roku mieliśmy projekt wykładów – prezentację planów ataku Układu Warszawskiego na Europę Zachodnią. Prezentację wojskowej obecności sowieckiej w Polsce po II wojnie światowej na podstawie dokumentów z Archiwum Akt Nowych przedstawił dr Andrzej Smoliński. Następnie prof. Romuald Szeremietiew zreferował, jak obecnie wygląda bezpieczeństwo Polski. Na końcu został wyemitowany film produkcji TV Trwam pt. „Katownia na ul. Oczki – tu mordowano Polskę”. Narratorami byli Antoni Macierewicz oraz prof. Józef Szaniawski. Film pokazuje straszliwe więzienie, areszt śledczy przy ul. Oczki, w którym mordowano żołnierzy Armii Krajowej i innych Żołnierzy Wyklętych. To także było pierwsze więzienie, w którym zamknięto w 1985 r. mojego ojca.

– Oprócz wystawy, jakie są najbliższe plany?

– Plany wydawnicze obejmują wydanie publikacji o płk. Kuklińskim po angielsku. Była już wydana historia Ryszarda Kuklińskiego, ale odnoszę wrażenie, że nie dotarła do tych wszystkich, którzy byliby nią zainteresowani. Jest zaplanowane spotkanie z prof. Sławomirem Cenckiewiczem – promocja jego książki poświęconej płk. Kuklińskiemu. Książka jest bardzo interesująca. Prof. Cenckiewicz przedstawił w niej wiele nowych dokumentów. Nowych, choć świadczących o tym, że płk Kukliński ma zasługi nie tylko w odzyskaniu polskiej niepodległości, ale również w zachowaniu pokoju na świecie. W planach są jeszcze inne spotkania, także z gośćmi z zagranicy, ale to na razie tajemnica (uśmiech).

– Gdzie jeszcze będzie można obejrzeć wystawę?

– Od 5 września do 2 października br. wystawa będzie prezentowana w Archiwum i Muzeum Archidiecezjalnym w Białymstoku. Wystawa jest plenerowa – gdyby ktoś chciał ją wypożyczyć – zapraszam do kontaktu: izba@kuklinski.org.pl.