Świecki Zakon Karmelitów Bosych (łac. Ordo Carmelitarum Discalceatorum Saecularis - OCDS) stanowi stowarzyszenie wiernych, którzy zobowiązują się dążyć do doskonałości ewangelicznej, inspirując swoje życie duchowością Karmelu Terezjańskiego. Jego członkowie należą w pełni do rodziny karmelitańskiej. Pod koniec lat 90. liczba wszystkich członków OCDS w Polsce wynosiła ok. 1000 osób, działających w ponad 40 lokalnych wspólnotach, z tego w 33 wspólnotach Prowincji Krakowskiej, głównie na Śląsku i w 7 wspólnotach Prowincji Warszawskiej.

Formacja ruchu

Formacja w Świeckim Zakonie Karmelitów Bosych składa się z trzech okresów: I okres trwa dwa lata, od przyjęcia do przyrzeczeń czasowych, II okres formacji - trzy lata, do przyrzeczeń wieczystych, III okres formacji - rok i kończy się złożeniem ślubów wieczystych posłuszeństwa i czystości według stanu, o ile członek OCDS może je złożyć. Następnie przez całe życie prowadzona jest formacja stała. "W czasie formacji kandydat otrzymuje całościowe, systematyczne wprowadzenie w duchowość karmelitańską, w metodę modlitwy kontemplacyjnej oraz przygotowanie teologiczne prowadzone przez świeckich i zakonnych kierowników życia duchowego. Formacja odbywa się według Reguły Życia, Statutów, Programu Formacyjnego, Instrukcji Formacyjnej dołączonej do Statutów, corocznych Kursów Mistrzyń oraz we wspólnotach według materiałów formacyjnych. Materiały opracowywane są przez Zespół ds. Formacji przy współudziale asystentów - ojców karmelitów bosych oraz przez wizytatorów prowincjalnych OCDS. W uzyskaniu odpowiedniej formacji dopomaga Karmelitański Instytut Duchowości w Krakowie, Studium Karmelitańskie w Katowicach oraz liczne rekolekcje w ośrodkach karmelitańskich" - wyjaśnia dr Ewa Leśniewska, rzecznik prasowy Świeckiego Zakonu Karmelitów Bosych.
Kandydat musi mieć przynajmniej 18 lat i nie może mieć więcej niż 60 lat. Ponadto powinna to być osoba mająca w pełni możliwość prowadzenia życia sakramentalnego, nie będąca go prawnie pozbawiona. Założeniem formacji karmelitańskiej jest budowanie postawy kontemplacyjnej na drodze doświadczenia więzi z Bogiem Trójjedynym przez nawiązywanie coraz głębszej relacji osobowej z Chrystusem. Przestrzenią tej relacji jest modlitwa i proces wewnętrznego scalenia człowieka i jego chrześcijańskiej dojrzałości. Cykl wzrostu duchowego obejmuje sześcioletnią formację. W pierwszym roku poznaje się fundamenty życia chrześcijańskiego, elementy życia duchowego, wprowadza się kandydata do medytacji, uwrażliwia na obecność Boga i bliźniego, uczy się budować zdrową pobożność. Rok drugi - to życie ewangeliczne - wymiar modlitwy i ascezy. Rok trzeci - poznanie samego siebie, moralna dojrzałość człowieka, współpraca z łaską Bożą, pogłębienie życia duchowego. Rok czwarty - poznanie cnót kardynalnych i teologicznych. Rok piąty - przyrzeczenia i śluby jako znak konsekracji (rady ewangeliczne). I rok szósty, w czasie którego kładzie się nacisk na eklezjalny wymiar konsekracji i wezwanie do apostolstwa. "Być karmelitą świeckim znaczy stawać się pełniej chrześcijaninem według pewnego sposobu, który Duch Święty w swym nieskończonym bogactwie ofiaruje tej rodzinie zakonnej. Karmel staje się zatem dla swych członków miejscem uświęcenia, łaską osobistą, która została dana w celu realizacji swego pełnego człowieczeństwa według Ewangelii. Duchowość Karmelu dla świeckiego człowieka może być powodem złożenia profesji w zakonie, a zarazem życia w tym świecie zgodnie ze swoim stanem życia" - wyjaśnia Ewa Leśniewska. Wierność Regule Życia może uzdolnić do bycia bardziej pomocnym swojej własnej rodzinie, do wykonywania lepiej swojej pracy i tworzenia chrześcijańskiego środowiska w miejscu pracy, a także do cierpliwego przeżywania swej starości.
W życiu karmelity świeckiego w sposób szczególny jest obecna Najświętsza Maryja Panna przede wszystkim jako przykład wierności w słuchaniu i w służbie Panu, a także jako Matka Zakonu, troszcząca się o niego w specjalny sposób. Głębokie i wewnętrzne życie maryjne karmelity ma się przejawiać także zewnętrznie w formie codziennych szczególnych aktów ku czci Najświętszej Dziewicy oraz przez noszenie świętego szkaplerza karmelitańskiego, który można ze słusznych przyczyn zastąpić odpowiednim medalikiem szkaplerznym.

Historia ruchu

Podstawy prawne Świeckiemu Zakonowi Karmelitańskiemu dał papież Mikołaj V bullą Cum nulla fidelium z 1452 r., wydaną na prośbę generała zakonu, bł. Jana Soretha. Powyższą stronę prawną uzupełniła bulla papieża Sykstusa IV Dum attenta z 1476 r. Dokument papieski dawał przełożonym karmelitów takie same uprawnienia, jakie od dłuższego czasu mieli franciszkanie, augustianie i dominikanie. Chodziło o możliwość przyjmowania osób świeckich do uczestnictwa w życiu Karmelu wg sposobu i organizacji życia innych świeckich rodzin zakonnych. Ponowne dostosowanie do współczesnego powszechnego prawa kanonicznego miało miejsce po ekumenicznym Soborze Watykańskim II. Regułę Trzeciego Zakonu Karmelitańskiego poddano rewizji. Zezwolono na zastąpienie nazwy "trzeci zakon" nazwą Świeckiego Zakonu Karmelitów Bosych. Reguła życia po wielu poprawkach zaistniała prawnie dekretem Kongregacji Zakonów i Instytutów Świeckich 10 maja 1979 r.

Polskie drogi

Wśród członków Świeckiego Zakonu Karmelitów Bosych nie zabrakło również Polaków. Pierwszą udokumentowaną wzmiankę, która przetrwała do naszych czasów, znaleźć można w 1856 r. w wykazie personalnym wileńskich karmelitanek bosych, gdzie została wyszczególniona tercjarka Anna Jurkiewiczówna. Za datę pewną powstania wspólnoty Trzeciego Karmelu na ziemiach polskich uchodzi do tej pory rok 1864, kiedy to powstał Trzeci Zakon przy klasztorze Sióstr Karmelitanek Bosych w Krakowie na Wesołej przy ul. Kopernika 24.

Status prawny ruchu

Świecki Zakon Karmelitów Bosych jest katolickim stowarzyszeniem wiernych, publicznym stowarzyszeniem, będącym w więzi prawnej z Zakonem Karmelitów Bosych. OCDS posiada osobowość prawną w Koś-ciele (będąc kościelną osobą prawną) jako organizacja kościelna w wyniku zatwierdzenia przez Stolicę Apostolską. OCDS podzielony jest według prowincji zakonnych Karmelu. W Polsce są to Prowincje Krakowska i Warszawska. Wspólnoty należące do tej samej Prowincji tworzą Wspólnotę Prowincjalną, rządzoną przez Świecką Radę Prowincjalną, która posiada kompetencje na mocy Statutów i od Kongresu Prowincjalnego, którego jest organem wykonawczym. Świecka Rada Prowincjalna składa się z przełożonego prowincjalnego, jego delegata - wizytatora, z radnego zakonnego oraz z trzech radnych świeckich wybranych podczas Kongresu Prowincjalnego.