Na obrazie z tczyckiego kościoła jest wyobrażona Maryja z Dzieciątkiem, którą Jarosław Tadeusz Leszczyński nazywa „Tczycką” (Sanktuaria Diecezji Kieleckiej, Kielce 2013). Wizerunek został namalowany na płótnie i przedstawia Maryję w pełnej postaci, trzymającą nagie Dzieciątko i dotykającą prawą ręką Jego stóp. Postać Maryi okrywa metalowa, ułożona w fałdy sukienka, pozłacana, zdobiona motywami roślinnymi oraz kilkoma sznurami korali. Głowy Maryi i Dzieciątka wieńczą korony zakończone krzyżykami oraz otaczają okrągłe nimby. Tło obrazu jest niebieskie. Nad wnęką z wizerunkiem znajduje się owalna czerwona tarcza z rokokowej muszli, z napisem „Matko, nie opuszczaj nas”.

Obraz z głównego ołtarza

Czas powstania obrazu umieszcza się w XVIII (najprawdopodobniej) stuleciu. Ks. Władysław Łydka w „Sanktuariach Diecezji Kieleckiej” nadaje wizerunkowi miano Matki Bożej Śnieżnej, ale regionalista z początku XX wieku ks. Jan Wiśniewski i „Katalog zabytków sztuki w Polsce” (powiat miechowski) zalicza go do wizerunków zwanych Matką Bożą Łaskawą.

Być może obraz pojawił się w parafii wskutek wprowadzenia w niej Różańca i nadania odpustów z nim związanych, co miało miejsce w XVIII wieku, a konkretnie, gdy proboszczem w Tczycy był ks. Adam de Stanwite et Mokre Kreczyk w latach 1717-1751. Tak pisze o tym fakcie ks. Jan Wiśniewski: „Ks. Kreczyk Różaniec wprowadził, o odpusty się postarał, wiele rzeczy do kościoła sprawił, szkołę postawił, relikwie św. Idziego sprowadził. W 1725-7 r. ołtarz św. Janowi Nepomucenowi własnym kosztem postawił i inne dwa. W 1729 r. dn. 15 maja zaprowadził bractwo św. Jana osobnym przywilejem na to uzyskanym”. Musiał ów ks. Kreczyk być gorliwym gospodarzem parafii, choć łatwo mu chyba nie było. Kilka wersów wcześniej ks. Wiśniewski zanotował, że „objąwszy to beneficjum wiele wycierpiał od dziedzica wsi Tczycy, który wykarczowane pola gwałtem plebańskim poddanym odebrał, zabronił pastwisk i wiele innych przykrości i krzywd plebanowi wyrządził”.

Sam wizerunek Maryi z Dzieciątkiem ks. Wiśniewski opisuje następująco: „W głównym ołtarzu, ozdobionym 6 kolumnami, znajduje się bardzo ładny obraz Matki Boskiej Łaskawej w całej postaci z Dzieciątkiem na lewej ręce. Na obrazie metalowa wyzłacana sukienka. Na zasuwie – Zwiastowanie Najświętszej Maryi Panny. W górze – św. Idzi, patron kościoła. Z boku figury św. Michała i Gabriela Archanioła”.

Kochają Różaniec

Cześć dla Różańca kwitnie zapewne od czasów ks. Kreczyka. Obecnie, jak informuje ks. proboszcz Marek Luty, jest ponad 10 róż różańcowych, w tym jedna męska, a parafia licząca 2440 osób to zaledwie 4 wioski i 2 przysiółki, czyli – jak podkreśla Proboszcz – co druga kobieta należy do różańca. Choć nie ma odpustów maryjnych, w Tczycy obchodzony jest odpust ku czci św. Jana Nepomucena (21 maja w 2015 r.) i św. Idziego (1 września), to nabożeństwa październikowe cieszą się bardzo dobrą frekwencją, podobnie roraty oraz majówki śpiewane przy kapliczkach. W środy wierni spotykają się na nabożeństwie do Matki Bożej Nieustającej Pomocy. W czasach powojennych w parafii była Sodalicja Mariańska, przed wojną i po wojnie Akcja Katolicka, które zapewne krzewiły cześć dla Matki Bożej.

Jak informuje Andrzej Papaj – organista w Tczycy, współcześnie powstała pieśń ku czci Maryi w tczyckim wizerunku. Muzykę skomponował wieloletni organista katedralny śp. Jerzy Rosiński, a słowa napisał kielecki publicysta i poeta – Andrzej Piskulak. Okoliczności powstania pieśni wiążą się z peregrynacją wizerunku Matki Bożej Częstochowskiej w diecezji kieleckiej (2007/2008).

„Tczycka Boska Madonno Duchowna/Prowadź nas do Jezusa Twojego/Matko Boża Duchowna nas zespól/naszym jesteś zawierzeniem Ty (…)”.

Kościół na wzgórzu

Za pierwszą wzmiankę o parafii (lub o miejscowości) należy uznać informację (za „Słownikiem geograficznym Królestwa Polskiego) z 1229 r., gdy wieś „Thisicie daje dziesięciny klasztorowi w Dłubni”. Ks. Wiśniewski wylicza: „W 1326 r. Werner i Jarosław byli plebanami ecclesiae de Dissitia w dekanacie prandocińskim. W dokumencie erekcyjnym z Chodowa z 1381 r. Zdezyca alias Poramba, w XV wieku Thsczycz”. Prawdopodobnie wtedy w Tczycy stał kościół drewniany, który uległ zniszczeniu, być może w pożarze. W 1420 r. Jan z Ruszkowa sprzedał część wsi Tczyca i Swojczan za 150 grzywien.

Według relacji Jana Długosza, w poł. XV wieku w Tczycy stał kościół murowany. Wizyta bp. Mikołaja Oborskiego z 13 grudnia 1663 r. zaowocowała informacją o kościele w „połowie murowanym, w połowie drewnianym, pokonsekrowanym pw. św. Idziego (…). Do spowiedzi wielkanocnej było 456 dusz.”

Potem kościół tczycki był kilkakrotnie rozbudowywany i przebudowywany, m.in. w latach: 1830, 1900, 1903 i 1925.

Pomagali kolatorzy, ofiarodawcy. I tak, gdy „w 1898 r. nawa drewniana bardzo już była zdezelowna, p. Wanda z hr. Górowskich Wielowieyska, właścicielka Swojczy, wdowa, majątek ten rozparcelowała i pragnąc powiększyć chwałę Bożą, ofiarowała na rozszerzenie kościoła 1500 r. (…) i w 1900 r. kościół dwakroć powiększono, zaś w 1903 r. roboty ukończono. Dnia 15 maja 1905 r. ks. dziekan Kwiatkowski kościół poświęcił” (ks. Jan Wiśniewski). W 1906 r. ks. Franciszek Kozerski, który zbudował plebanię, sprawił do kościoła stacje drogi krzyżowej i uzyskał odpusty.

W ubiegłym wieku kościół był dwukrotnie odnawiany: w 1929 r. oraz 1938 r. Ostatnie przedwojenne remonty i restauracje miały bardzo duży zakres. W 1940 r. kościół został konsekrowany przez bp. Franciszka Sonika. Świątynia posiada bardzo ładną polichromię, która ma już blisko 100 lat.

Boże Miłosierdzie

W ostatnim czasie w kościele powstała kaplica Miłosierdzia Bożego, ufundowana przez parafian, gdzie w do niedawna niedostępnym pomieszczeniu odbiera kult wizerunek Jezusa Miłosiernego w otoczeniu świętych i błogosławionych, m.in. św. Jana Pawła II, św. Faustyny, bł. ks. Jerzego Popiełuszki. Znajduje się tutaj także wizerunek sługi Bożego Prymasa Stefana Wyszyńskiego – czyli pełna lekcja historii i wiary ostatnich pokoleń. – Myślę, że ludzie pokochali to miejsce, chętnie tutaj się modlą – opowiada ks. Marek Luty. I chwali swoich parafian za ich gotowość do pomocy i zrozumienie potrzeb kościoła parafialnego. Siłami parafii wykonano ostatnio wiele prac: zainstalowano elektryczny napęd i sterowanie dzwonów, odnowiono i odświeżono wewnętrzną polichromię, założono elektryczne ogrzewanie, wymieniono nagłośnienie.

W kieleckim Seminarium do kapłaństwa przygotowuje się jeden kleryk, jest także dwóch kandydatów maturzystów. – Nasza Matka Boża i patroni czuwają nad parafią Tczyca – uważa Ksiądz Proboszcz.