Według psychologii, chciwość jest schorzeniem charakteru, zaś w myśl chrześcijańskiej etyki – grzechem, i to jednym z głównych. Św. Paweł mówi jasno: „Albowiem korzeniem wszelkiego zła jest chciwość pieniędzy. Za nimi to uganiając się, niektórzy zabłąkali się z dala od wiary i siebie samych przeszyli wielu boleściami” (1 Tm 6,10). Ale to za mało, żeby zamknąć problem. Otóż chciwość to cecha na tyle powszechna, że nawet uczeni próbują zrozumieć jej naturę. Rozpoznanie chciwości jest jednak trudne, gdyż wymaga precyzyjnego wyważenia, gdzie kończy się zapobiegliwość, ambicja i gospodarność, a wkracza brak umiaru w gromadzeniu dóbr materialnych. Czy zatem gromadzenie i posiadanie jest złe? Oczywiście, że nie. Rzeczy i pieniądze są nam potrzebne do normalnego funkcjonowania. Chrystus sam korzystał z dóbr materialnych i zaspokajał także potrzeby innych. Chodzi o to, aby dóbr doczesnych, których tu, na ziemi, jesteśmy tylko zarządcami, nie uczynić „pępkiem świata”.

Rzecz czy osoba?

Chciwość to postawa, która sprawia, że rzeczy stają się dla człowieka ważniejsze od osób. Chciwiec bardziej „kocha” pieniądze niż ludzi. W rezultacie staje się niewrażliwy na los i na potrzeby innych, bo nie potrafi, a może raczej nie chce nikomu pomóc w sposób bezinteresowny. Chciwość nie tylko blokuje zdolność do miłości, lecz prowadząc do chorobliwego lęku o przyszłość, dramatycznego ograniczenia ideałów, zazdrości, wrogości oraz zawiści, niszczy więzi małżeńskie, rodzinne i społeczne. Chciwość może się też przejawiać w sknerstwie, które objawia się w nieuzasadnionym i przesadnym gromadzeniu. W skrajnych przypadkach gromadzi się nawet śmieci lub nikomu niepotrzebne graty. Gdyby szafy, piwnice i strychy umiały mówić, niejeden człowiek by się zawstydził.

Nie tylko pieniądze

Chciwość może tak zawładnąć człowiekiem, że zaniknie w nim poczucie sprawiedliwości i uczciwości, i doprowadzi go do zwykłego złodziejstwa. Zaczyna się niewinnie: najpierw wyniosę coś z pracy do domu, poczęstuję się cukierkiem z półki w markecie, wyrównam sobie poniesione straty, bo „przecież wszyscy tak robią”. Taka nieuczciwość może przybierać także inne formy, np. ściąganie na egzaminach czy ukrywanie szkód wyrządzonych innym. Chciwość to także intryganctwo, czyli kłamliwe zachowanie wobec bliźniego. Zasiewanie podejrzeń, podstęp, nielojalne zachowanie – wszystko po to, aby zdobyć korzyści materialne. Chciwości mogą towarzyszyć też inne grzechy, takie jak zdrada i krzywoprzysięstwo. Przepojonych zaś żądzą zysku, władzy, sławy, tytułów, zaszczytów i pochwał może zaprowadzić nawet do zbrodni. Dla człowieka chciwego nie liczy się bowiem nikt i nic poza żądzą szybkiego bogacenia się, za każdą cenę.

Sprawiedliwość i miłość jako lekarstwo

Człowieka chciwego do równowagi mogą przywrócić sprawiedliwość i miłość. Sprawiedliwość – bo normuje czyny ludzkie w odniesieniu do innych osób, nakazując oddać drugiemu, co mu się słusznie należy. Miłość – bo jeżeli przyjmiemy, że chciwość wynika z egoizmu, to jedynym lekarstwem będzie skierowanie swojej uwagi w stronę innych, zwłaszcza najbardziej potrzebujących. W życiu jest wiele okazji do dawania, obdarowywania i realizowania prawdziwej miłości, bo to przecież jedyna wartość, która się mnoży, jeśli się ją dzieli. Najlepszą ochroną przed chciwością jest więc wrażliwość, duchowa głębia, z której płynie świadomość, że to, kim jestem, i na ile kocham, jest zdecydowanie ważniejsze, niż to, co posiadam. Bardziej być niż mieć. Strzeżmy się chciwości w myśl słów Chrystusa: „Nie gromadźcie sobie skarbów na ziemi, gdzie mól i rdza niszczą i gdzie złodzieje włamują się i kradną. Gromadźcie sobie skarby w niebie, gdzie ani mól, ani rdza nie niszczą, i gdzie złodzieje nie włamują się i nie kradną. Bo gdzie jest twój skarb, tam będzie i serce twoje” (Mt 6,19-21).