Rok Wrocławia jako Europejskiej Stolicy Kultury (ESK) został zainaugurowany uroczystym Weekendem Otwarcia w dniach 15-17 stycznia br., podczas którego odbyło się blisko 100 wydarzeń artystycznych. W niedzielę 17 stycznia miał miejsce historyczny pochód, zatytułowany „Przebudzenie”, z udziałem dziesiątek tysięcy wrocławian.

W Narodowym Forum Muzyki podczas gali otwarcia wicepremier i minister kultury i dziedzictwa narodowego prof. Piotr Gliński mówił: – Rząd za jedną z podstaw demokracji uważa nieskrępowany rozwój kultury oparty na polskim i europejskim chrześcijańskim systemie wartości. Wartości europejskie nie są dane raz na zawsze, dlatego musimy usilnie je praktykować, dbać o nie, by nie ulegały ciągłym manipulacjom i zakłamaniom.

Prezydent Wrocławia Rafał Dutkiewicz przypomniał, że Wrocław jest miastem, które po 1945 r. całkowicie wymieniło swoją ludność: – Wypędzono stąd przedwojennych mieszkańców, głównie Niemców, osiedlono zaś Polaków wypędzonych z Kresów Wschodnich – podkreślił. Wspomniał też List biskupów polskich do biskupów niemieckich ze słynnym zdaniem: „Przebaczamy i prosimy o przebaczenie”, autorstwa wrocławskiego hierarchy abp. Bolesława Kominka. – Nie sposób nie zauważyć, że duch tego miasta jest pozytywny i kształtuje coś pięknego – zauważył prezydent i podkreślił, że „Wrocław jest symbolicznym skarbcem przechowującym świadomość kultury Kresów Wschodnich, która zrodziła się w wielonarodowym tyglu”.

Chris Baldwin, kurator ESK, który reżyserował ceremonię otwarcia, bazował na książce Normana Daviesa „Mikrokosmos”, opisującej niesamowitą historię Wrocławia, który na przestrzeni wieków należał do różnych państw, był miastem wielokulturowym i wieloreligijnym. – To we Wrocławiu możemy dostrzec kwintesencję historii Europy – mówił Baldwin. Te niesamowite dzieje miasta i przemiany społeczne reżyser wyraził w ceremonii otwarcia.

Nie sposób opisać wszystkich projektów przygotowywanych we Wrocławiu, ale trzeba zwrócić szczególną uwagę na niektóre z nich. Z projektów o wymiarze religijnym wielkim wydarzeniem będzie niewątpliwie Europejski Kongres Kultury Chrześcijańskiej. Z innych interesujących projektów warto wspomnieć Bibliopolis – Miasto Bibliotekę. Jak podają kuratorzy projektu, „kierowcy będą przyklejali na samochody fragmenty utworów poetyckich wydrukowane na naklejkach magnetycznych. Pojazdy zamienione w rozrzuconą kartotekę będą mijać się w mieście, tworząc wielki ruchomy poemat, słowa będą szukać się nawzajem, wzbudzając zainteresowanie i skupiając uwagę mieszkańców Wrocławia na literaturze. W ramach tego programu zmienimy miasto, czytając wspólnie w domach i w przestrzeni publicznej, grawerując literaturę na czymkolwiek się da, spotykając się na rodzinnych piknikach literackich, wietrząc domowe biblioteki, wyświetlając literaturę na ścianach i w oknach, wymieniając książki, zrywając papierowe owoce z wierszami, drukując poezję na potwierdzeniach wypłaty gotówki z bankomatów” (wroclaw2016.pl/bibliopolis).

Kolejny ciekawy projekt będący w bezpośredniej bliskości z mieszkańcami miasta to „Wrocław – wejście od podwórza”. „Projekt polega na realizacji inwencji artystycznych w zaniedbanych zakątkach Wrocławia, przede wszystkim na podwórkach. Artyści, działając w danej przestrzeni, będą współpracować z mieszkańcami, tak by wypracowane rozwiązania były wspólną, wynegocjowaną pracą. Celem projektu jest próba obudzenia świadomości odpowiedzialności za przestrzeń tak ludziom bliską, a jednak «niczyją» – porzuconą, nieutrzymaną” (wroclaw2016.pl/podworze).

Interesująca wydaje się też promocja miast polskich we Wrocławiu, która będzie realizowana pod nazwą „Koalicja Miast”. „Projekt ma na celu prezentacje kulturowe miast na scenie Wrocławia: Gdańska, Katowic, Lublina i Łodzi, skupione na najbardziej charakterystycznych dla nich narracjach kulturowych oraz na tym, co stanowi o ich genius loci. Wrocław stanie się sceną, na której spotkają się najlepsze pomysły i praktyki kulturowe każdego z miast koalicji” (wroclaw2016.pl/koalicjamiast).

Aby jak najlepiej zaprezentować wszystkie wydarzenia, możliwości i doświadczenia, podczas ESK działać będą cztery sceny: Scena Wrocławia, Scena Dolnego Śląska, Scena ogólnopolska oraz Scena europejska i światowa. Scena Wrocławia ma służyć rozwijaniu dialogu między miastem i jego mieszkańcami, ale też ułatwiać dostęp do kultury, a przede wszystkim zwiększyć uczestnictwo w kulturze mieszkańców miasta. Mają temu służyć m.in. projekty „mikroGRANTY”, „Wykluczeni” czy infopunkt Barbara. Scena Dolnego Śląska to ukłon w kierunku regionu, którego Wrocław jest najlepszym ambasadorem, a znaczące projekty to m.in. NieKongres Animatorów Kultury, SLOT ART Festival, Silesia Art_Biennale. Scena ogólnopolska – jak przekonują organizatorzy – to świetna okazja do intensywnej debaty poświęconej kulturze, a projekty realizowane w tym zakresie to m.in. „Wrocław – Miasto/Laboratorium przyszłości”, wystawa „Eco Expanded City 2016”. I ostatnia scena – europejska i światowa – ma zwrócić uwagę na rolę Wrocławia w kulturze Europy i świata, przedstawić wielowymiarowość i niezwykłość polskiej kultury.

Autor jest koordynatorem archidiecezji wrocławskiej ds. ESK2016.