Bernardyni przeworscy i licznie zgromadzeni wierni w dniach 10-13 czerwca świętowali odpust ku czci św. Antoniego z Padwy. W tym roku obchody miały szczególny charakter. 8 kwietnia 2016 r. Kongregacja Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów działając na mocy uprawnień udzielonych jej przez Papieża Franciszka wydała dekret zatwierdzający św. Antoniego z Padwy Patronem u Boga Miasta Przeworska. Jest to efekt prośby abp. Józefa Michalika, który zaaprobował wybór św. Antoniego na patrona miasta, dokonany przez radnych 26 marca 2015 r. Na mocy dekretu Kongregacji, dzień św. Antoniego, 13 czerwca, obchodzony będzie na terenie całego Przeworska jako uroczystość.

Bernardyni w tym roku nawiązali do staropolskich tradycji i po raz pierwszy od wielu lat uroczystości odpustowe trwały cztery dni. Oprócz uroczystych liturgii gromadzących poszczególne grupy wiernych (dzieci, młodzież, seniorzy, motocykliści), obejmowały poświęcenie wirydarza z figurą Świętego, procesję antoniańską czy prelekcję nt. historii kultu św. Antoniego w Przeworsku. Codzienne homilie wygłaszał o. Marceli Gęśla OFM, gwardian i proboszcz, misjonarz miłosierdzia. Aby zrozumieć fenomen św. Antoniego w Przeworsku, należy przyjrzeć się dziejom jego kultu w tym mieście.

Kult św. Antoniego

Historia kultu św. Antoniego w Przeworsku sięga czasów przybycia do miasta Ojców Bernardynów w 1465 r. Z pewnością w pierwotnym wyposażeniu klasztornej świątyni znalazł się ołtarz poświęcony Świętemu z Padwy. Obecnie czczony w bernardyńskim kościele wizerunek jest dziełem o. Franciszka Lekszyckiego, zakonnego malarza, a powstał w roku 1645 r. Wkrótce umieszczono go w okazałym ołtarzu fundacji pana Tomisławskiego, dobrodzieja klasztoru.

Rokrocznie 13 czerwca, we wspomnienie św. Antoniego kościół przeworskich bernardynów był tłumnie odwiedzany przez czcicieli Świętego z racji obchodzonego tu odpustu. W 1687 r. z pielgrzymką do łaskami słynącego wizerunku przybył król Jan III Sobieski. Najstarsza zachowana wzmianka o łasce za wstawiennictwem Świętego doznanej w Przeworsku pochodzi z 1718 r. Zanotowano wówczas informację o uzdrowieniu niejakiego Mateusza ze Studziana, który od wielu tygodni cierpiał na chorobę głowy. Wrócił do zdrowia po modlitwie przed wizerunkiem św. Antoniego w Przeworsku, co sam oficjalnie potwierdził. Wpis ten jest istotny również z innego powodu – przy okazji tego wpisu pojawia się po raz pierwszy określenie cudowny obraz, zastosowane względem przeworskiego wizerunku św. Antoniego. Tak więc tradycja cudowności przeworskiego obrazu liczy już niemal 300 lat.

Unikalnym świadectwem kultu z XVIII wieku jest kazanie wygłoszone podczas jednego z odpustów przez ks. Józefa Ignacego Kocieńskiego, kanonika przemyskiego, a następnie wydane drukiem w 1754 r. we Lwowie pt. „Wielka bez miary chwała Wielkiego Cudotwórcy Świętego Antoniego z Padwy”. Tematyka kazania związana z motywem cudu potwierdza, że czci oddawanej św. Antoniemu w Przeworsku towarzyszyły cudowne wydarzenia. Prawda o tym, że „nie masz takiego ani słychać, ktoby się na Antoniego opiece zawiódł”, odnosi się do skuteczności modlitw za wstawiennictwem Padewczyka, odzwierciedlając doświadczenia przeworskich czcicieli Świętego. Dowodem wdzięczności za doznawane na tym miejscu łaski stały się również składane wota. Przykładowo w 1771 r. wotum w kształcie księżyca z promieniami przekazała niejaka pani Korycka, administratorowa mirocińska

Okazją do ożywienia kultu stał się obchodzony w latach 1894-1895 jubileusz 700-lecia urodzin św. Antoniego. Z tej okazji przeworszczanin Antoni Rarogiewicz wykonał neorokokowy ołtarz dla cudownego wizerunku, który umieszczono w południowej nawie kościoła. Od końca XIX stulecia aktywnie działało przy kościele przeworskich bernardynów Pobożne Stowarzyszenie Świętego Antoniego. Głównym celem tej organizacji było uwielbianie Boga za osobę Świętego Cudotwórcy oraz działalność ewangelizacyjna i charytatywna. Do 1938 r. do stowarzyszenia zapisało się ponad 1500 osób z Przeworska i okolicznych miejscowości, m.in. Gorliczyny, Grodziska, Kosiny, Markowej, Siedleczki, Ubieszyna, Żurawiczek.

Relikwie, wota

W 1925 r. o. Tadeusz Ukleja, gwardian klasztoru, sprowadził do Przeworska certyfikowaną cząstkę relikwii św. Antoniego. Równocześnie rozpoczęto spisywanie informacji o cudach doznanych za jego wstawiennictwem; z okresu 1852-1931 pochodzi 15 wpisów dotyczących nadzwyczajnych łask doznanych przez mieszczan przeworskich. Dotyczą one przede wszystkim uzdrowień, choć znajdujemy wśród nich także podziękowania za ocalenie podczas I wojny światowej, odnalezienie ukradzionych przedmiotów czy uratowanie z pożaru. W 1931 r. uroczyście świętowano w Przeworsku jubileusz 700-lecia śmierci Świętego.

W 1962 r. ołtarz św. Antoniego przeniesiono do kaplicy przylegającej do nawy północnej. Do tego czasu przebywał tam cudowny wizerunek Matki Bożej Pocieszenia, intronizowany wówczas do głównego ołtarza. Następnie podjęto restaurację kaplicy, a w 1969 r. odbyło się jej uroczyste poświęcenie.

Na różne sposoby oddawano cześć św. Antoniemu. W 1974 r. przy okazji wykonywania nowych dzwonów dla klasztoru przeworskiego, jeden z nich o masie 825 kg poświęcono Świętemu z Padwy. Św. Antoni patronuje ponadto jednej z róż różańcowych w parafii oraz grupie charytatywnej.

Czcicieli Świętego zawsze licznie gromadziło i gromadzi nadal nabożeństwo odprawiane w każdy wtorek. Śpiewane jest wówczas responsorium „Si quaeris miracula”, czyli „Jeśli szukasz cudów” autorstwa o. Juliana ze Spiry, opiewające ogrom łask doznawanych za wstawiennictwem św. Antoniego. Wierni składają kartki z prośbami i podziękowaniami, których każdego tygodnia jest około 100.

Dwa cudowne wizerunki

Z inicjatywy o. Marcelego Gęśli, gwardiana przeworskiego, przeprowadzono w latach 2012-2015 gruntowną renowację kaplicy św. Antoniego. Odkryte zostały freski ornamentalne z XVIII wieku, restauracji poddano XIX-wieczne freski maryjno-franciszkańskie, witraże, ołtarz i cudowny obraz.

Warto wspomnieć również zeszłoroczne uroczystości odpustowe, podczas których poświęcenia kaplicy dokonał abp Piotr Herkulan Malczuk, ordynariusz kijowsko-żytomierski. W liturgii uczestniczył również o. Eugeniusz Augustyn, opat cysterski z Wąchocka, O. Jarosław Kania, minister prowincjalny bernardyńskiej Prowincji Niepokalanego Poczęcia NMP z Krakowa, duchowieństwo diecezjalne, osoby życia konsekrowanego i rzesze wiernych świeckich. Wraz z wiadomością o śmierci ojca Arcybiskupa w Grodnie, 26 maja br. wspomnienia tego dnia na nowo ożyły wśród uczestników liturgii.

Przeworski kościół Ojców Bernardynów jest wyjątkową świątynią ze względu na obecność dwóch cudownych obrazów: Matki Bożej Pocieszenia i św. Antoniego. Czczona jest także św. Barbara jako patronka kościoła i parafii. Wszystkie te kulty nawzajem się przeplatają i uzupełniają. Potwierdzeniem tego faktu jest wspaniała historia, jak i żywa wiara czcicieli.