Na terenie Bielska Podlaskiego znajdują się zabudowania klasztoru karmelitów, zbudowanego w XVII wieku, rozbudowanego do obecnego kształtu w XVIII wieku. Po kasacji zakonu w początkach XIX wieku obiekt przeznaczono na więzienie, gdzie przebywali m.in. polscy powstańcy styczniowi. Po odzyskaniu niepodległości w obiekcie nadal mieścił się areszt, dopiero w 1929 r. zmieniono jego przeznaczenie i zorganizowano w nim internat, szkołę dla dziewcząt oraz przedszkole.

Gdy pod koniec wojny, w drugiej połowie 1944 r., niemal całą Białostocczyznę zajęła Armia Czerwona, władzę w poszczególnych miejscowościach obejmowali polscy komuniści. Aby utrzymać kontrolę nad terenem, natychmiast rozpoczęli organizowanie „zbrojnego ramienia” – Urzędów Bezpieczeństwa Publicznego (UB). Na początku września 1944 r. do Bielska dotarli funkcjonariusze, którzy zajęli zabudowania dawnego klasztoru i zaczęli organizować w nim powiatową siedzibę UB. Przez pewien czas część pomieszczeń zajmowało sowieckie NKWD.

Miejscowi funkcjonariusze UB szybko zyskali sławę wyjątkowo brutalnych i bezwzględnych. „Personel UB w Bielsku składa się z samych szumowin – raportował wywiad Zrzeszenia «Wolność i Niezawisłość» – wszyscy ci pracownicy UB nie znają co to litość i co to moralność. W katowaniu bezbronnych ludzi odczuwają dziką radość i zadowolenie”. I rzeczywiście, o brutalnych metodach przesłuchań stosowanych w bielskim areszcie UB, jak również o zabijaniu niewinnych ludzi podczas akcji zbrojnych na terenie całego powiatu meldowały nie tylko podziemne organizacje niepodległościowe, ale też oficjalne organy komunistyczne – prokuratura i władze cywilne.

Zwłoki zamęczonych, przywiezionych z obław czy rozstrzelanych bez sądu funkcjonariusze UB ukrywali w różnych miejscach. Świadkowie opowiadali, że ofiary były również grzebane na dziedzińcach dawnego klasztoru. Obecnie teren i budynki poklasztorne są własnością parafii pw. Matki Bożej z Góry Karmel. Korzystając ze zgody proboszcza ks. płk. Henryka Polaka, od 19 do 23 września 2016 r. na zlecenie i pod nadzorem prokuratury Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku przeprowadzono badania archeologiczne tych dziedzińców. Na głównym znaleziono kompletny szkielet z przestrzeloną czaszką, a na wewnętrznym pojedyncze kości należące do co najmniej kolejnych pięciu osób (niektóre nosiły ślady postrzałów). Pełne prace archeologiczno-ekshumacyjne odbędą się wiosną. Być może poznamy wówczas więcej tajemnic dawnego klasztoru.

Oddział IPN w Białymstoku prosi o zgłaszanie się rodzin ofiar zbrodni UB w Bielsku Podlaskim, których miejsce pochówku nie jest znane, w celu udostępnienia próbki śliny do badań porównawczych DNA. Badanie jest bezbolesne i bezpłatne, szczegóły można uzyskać, kontaktując się pod numerem tel. (85) 664-57-84 i adresem e-mail: marcin.zwolski@ipn.gov.pl.