Przez grzech pierworodny natura ludzka została skażona. Przeznaczona do piękna i szczęścia doznała brzydoty i cierpienia. Grzech wkroczył w działanie człowieka i uczynił go istotą nieszczęśliwą. Można by powiedzieć, że Bóg stał się ofiarą swojego daru wolności ofiarowanemu człowiekowi. Jesteśmy uwikłani w grzechy osobiste i społeczne, szatan nieustannie czyni w nas zło i spustoszenie. Jednym z elementów naprawienia tego, czego dokonał grzech, jest pokuta. Towarzyszy jej rachunek sumienia, spowiedź i powrót na drogi życia wiarą. Trzeba więc najpierw zauważyć grzech, dokładnie go opisać i zapragnąć swe życie naprawić.

Nasza historia obfituje zarówno w małe, jak i wielkie grzechy społeczne. To historia systemów ideologicznych, które napędzały grzech, ten skierowany bezpośrednio przeciwko Panu Bogu – np. satanizm oraz ten skierowany przeciw Niemu pośrednio – jak system komunistyczny. To także grzechogenne uwarunkowania środowiskowe – partyjne, zawodowe i inne. Ale obok tego były zawsze rzesze zwykłych obywateli, którzy starali się o godziwe zachowania. Ta warstwa społeczeństwa jest zapewne największa.

I w najnowszych czasach toczy się walka o świat wartości płynący z Ewangelii. Największą krzywdą, jakiej może doznawać człowiek, jest zburzenie tego świata, zburzenie prawdy o Bogu i człowieku, o sensie życia. W takich grzechach uczestniczy bardzo wielu ludzi.

A zatem – jeżeli jesteśmy grzeszni, musimy czynić pokutę. Tego wymaga także grzech społeczny – człowiek powinien stanąć w prawdzie o rzeczywistości, by budować z sensem i skutecznie.

Zauważmy też, jak niweczy ludzką moralność dążenie do majątku, do fortuny; prowadzi do nadużyć, niesprawiedliwości, a nawet przestępstw. Całe życie moralne w wymiarze indywidualnym i społecznym wymaga pokuty, zadośćuczynienia, czyli naprawienia krzywd i przeproszenia Boga, i człowieka. A ponieważ grzech idzie mocno przez świat, objawienia Matki Bożej w Fatimie były pełne wołania: „Pokuta, pokuta, pokuta!”. Dziś, w 100. rocznicę tych objawień, niech to będzie dla nas szczególne wyzwanie, zwłaszcza w okresie Wielkiego Postu.