Z okazji 100. rocznicy promulgacji pierwszego Kodeksu prawa kanonicznego w dniach 4-7 października br. odbył się w Rzymie – pod patronatem Papieskiej Rady ds. Tekstów Prawnych – XVI Międzynarodowy Kongres Prawa Kanonicznego, zorganizowany przez Międzynarodowe Stowarzyszenie Promowania Studiów Prawa Kanonicznego (Consociatio Internationalis Studio Iuris Canonici Promovendo). Tematykę kongresu, w którym uczestniczyło ponad 500 kanonistów, określało hasło „Prawo kanoniczne a kultury prawne”.

Otwarcia obrad, które odbywały się w auli głównej Papieskiego Uniwersytetu Laterańskiego (jedynie sesja V miała miejsce w auli Papieskiego Uniwersytetu Świętego Krzyża), dokonali: kard. Pietro Parolin – sekretarz stanu Jego Świątobliwości, kard. Francesco Coccopalmerio – przewodniczący Papieskiej Rady ds. Tekstów Prawnych oraz ks. prof. Luis Navarro – prezydent wymienionego stowarzyszenia. Słowo powitania wypowiedział natomiast bp Enrico Dal Covolo – rektor Papieskiego Uniwersytetu Laterańskiego. W okolicznościowym liście przesłanym do uczestników kongresu papież Franciszek m.in. przypomniał słowa Benedykta XVI zawarte w liście do seminarzystów (z 18 października 2010 r.), iż „prawo stanowi warunek miłości”, i dodał od siebie, że „nie ma miłości bez sprawiedliwości”. Przywołał również stwierdzenie Jana Pawła II z konstytucji apostolskiej „Sacrae disciplinae leges” (promulgującej KPK z 1983 r.), w myśl którego kodyfikacja ta jest owocem wielkiego wysiłku w dokonaniu „przełożenia” na język kanonistyczny eklezjologii Soboru Watykańskiego II.

W ramach ośmiu sesji kongresowych wygłoszono ponad 40 referatów poświęconych wielorakiej problematyce prawa kanonicznego w kontekście kultur prawnych. Poza charakterystyką kodyfikacji pio-benedyktyńskiej z 1917 r. w różnych aspektach uczestnicy tego spotkania naukowego mogli wysłuchać wielu przedłożeń, m.in. na temat: dialogu prawa kanonicznego z prawem rzymskim i prawem germańskim, „internacjonalizacji” prawa kanonicznego, relacji Kodeksu prawa kanonicznego do ówczesnych kodyfikacji europejskich, wieloaspektowej oceny tegoż kodeksu, specyfiki prawa kanonicznego, związku tego prawa z teologią, kodyfikacji prawa katolickich Kościołów wschodnich, relacji kultury kanonicznej do innych kultur prawnych czy do systemu prawa międzynarodowego i systemów prawnych „common law”. Przedmiotem wystąpień referentów były również takie zagadnienia, jak: historia kodeksu z 1917 r., relacje prawa powszechnego i partykularnego w Kościele, kodeks z 1917 r. a prawo dawne. Nie zabrakło również referatów poświęconych problematyce prawno-kanonicznej w obszarze małżeństwa i rodziny w perspektywie sprawiedliwości i miłosierdzia, roli posługi nauczania we wspólnocie kościelnej, wykonywaniu misji Kościoła w kontekście sekularyzacji, kanonicznemu prawu karnemu w porównaniu z prawem karnym świeckim. Wiele kwestii stało się przedmiotem dyskusji, które niejednokrotnie wzbogaciły przedłożenia referentów.

W kongresie uczestniczyło 15 kanonistów z Polski (z UPJPII, KUL i UKSW), wśród nich m.in. ks. prof. Wojciech Góralski i ks. dr Jan Dohnalik (obydwaj z UKSW).

Zwieńczeniem czterodniowych pracowitych obrad kongresowych była uroczysta Msza św. koncelebrowana w monumentalnym, wzniesionym w połowie XVII wieku kościele Jezuitów Sant’Ignazio Loyola przy Via Caravita. Przewodniczył jej i homilię wygłosił bp Juan Ignacio Arrieta – sekretarz Papieskiej Rady ds. Interpretacji Tekstów Prawnych.

Można wyrazić przekonanie, że XVI Międzynarodowy Kongres Prawa Kanonicznego (odbywają się one regularnie co 3 lata w różnych ośrodkach akademickich), który przypadł w 100. rocznicę ogłoszenia przez Benedykta XV pierwszego Kodeksu prawa kanonicznego, nie tylko stworzył dobrą okazję do pochylenia się nad tą kodyfikacją i jej wpływem na życie Kościoła, lecz także znacząco przyczynił się do spojrzenia na system prawa kanonicznego w kontekście innych, wielorakich kultur prawnych.

Ks. prof. Wojciech Góralski, prawnik kanonista na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie