Oczywiste jest, że aby świat uwierzył w Jezusa Chrystusa, niezbędna jest leżąca u podstaw wzajemna miłość Jego wyznawców, która rodzi pokój, wraz z którym musi przyjść jedność. Niestety – trzeba to powiedzieć z pokorą – nie udało się. Gdy spojrzę tylko na skład Światowej Rady Kościołów, zrzeszającej aż 350 wspólnot chrześcijańskich, a na dodatek przeczytam w „General Statistics and Facts of Christianity” statystykę mówiącą już o tysiącach, a nawet dziesiątkach tysięcy wspólnot przyznających się do Chrystusa, to odczuwam skalę grzechu przeciw jedności, którego chrześcijanie dopuścili się w historii, a który tak bardzo osłabia, a niekiedy wręcz uniemożliwia chrześcijańskie świadectwo o Mistrzu i Zbawicielu. Publicystyczna przesada? Nie tym razem. Powiedziałbym nawet, że zbyt łagodna ocena, wziąwszy pod uwagę inne słowa Chrystusa: „Wy jesteście solą ziemi. Lecz jeśli sól utraci swój smak, czymże ją posolić? Na nic się już nie przyda, chyba na wyrzucenie i podeptanie przez ludzi” (Mt 5, 13). No właśnie. Czy skoro jesteśmy tak podzieleni, skoro tyle między nami nieufności, takie niedobory miłości, które zaciemniają nasze – uważam, że szczere – pragnienie świadectwa o Chrystusie, to trzeba by powiedzieć, że nadajemy się na wyrzucenie jak ta zwietrzała sól. Tak jak Księżyc potrafi zaćmić Słońce, tak my zaciemniliśmy Chrystusa. Jedyna nadzieja dla człowieka jest w miłosierdziu Bożym.

„Ja jestem od Pawła, a ja od Apollosa”

Wiem, wiem, że trudne są te słowa. W istocie jest to ciężkie oskarżenie. Wielu, broniąc się desperacko, krzyknie z miejsca: Nie! To nieprawda. Jeszcze nie teraz? Przecież mamy Tydzień Modlitw o Jedność Chrześcijan. Prowadzimy dialog na różnych szczeblach. Rozmawiamy. Spotykamy się. Tak, to prawda. Od 18 do 25 stycznia każdego roku w różnych zakątkach świata. W wielkich katedrach i malutkich świątyniach rozbrzmiewa przesłanie jedności. Warto zauważyć, że te dni są spięte postaciami dwu osób, które łączą wszystkich wyznawców Chrystusa: Piotra i Pawła. Już oni – wielcy Apostołowie – zmagali się z pierwszymi próbami podziałów, o czym świadczą pełne boleści słowa Apostoła Narodów, który narzekał i jednocześnie piętnował pęknięcia we wspólnocie, którą zakładał. Wyrażały się one w przytaczanych przez Pawła słowach: „Ja jestem od Pawła, a ja od Apollosa”; „ja jestem Kefasa, a ja Chrystusa” (1 Kor 1, 12).

Bóg jest mocniejszy niż grzech

Tegoroczny Tydzień Modlitw o Jedność Chrześcijan będziemy przeżywać pod hasłem: „Prawica Twoja wsławiła się mocą” (Wj 15, 6). To zdanie jest częścią, jednym wersetem ze znanej pieśni Mojżesza i jego siostry Miriam, w której opisywane są szczegóły zbawczej interwencji Boga, która doprowadza do wyzwolenia Izraelitów z niewoli egipskiej. Jeśli odniesiemy tę poetycką historię do naszego konkretu życia, oznacza to, że Bóg daje siłę, więcej – On sam wyrywa nas z niewoli, zrywa krępujące kajdany, wyzwala z sideł grzechu o tyle, o ile Mu na to zezwolimy, a to jest konieczne, żeby postępować na drodze ku jedności i ku wolności, do której wyswobodził nas Chrystus (por. Ga 5, 1).

Materiały na tegoroczny Tydzień Modlitw o Jedność Chrześcijan przygotowali chrześcijanie z Karaibów. To potomkowie ludów tubylczych, ale przede wszystkim niewolników z Afryki, wykorzystywanych przez kolonizatorów, którzy usprawiedliwiali wprowadzony przez siebie okrutny i dehumanizujący system świętymi pismami. „Podczas gdy ci, którzy zanieśli Biblię w ten rejon, używali świętych pism, aby usprawiedliwić niewolnictwo, w rękach zniewolonych stała się ona zapewnieniem, że Bóg jest po ich stronie i poprowadzi ich ku wolności” – czytamy w specjalnym biuletynie. To wymowne świadectwo mocy Boga, której nie jest w stanie przeszkodzić nawet najcięższy grzech. W tym jest nasza nadzieja, a te dni są po to, żeby ją ożywić.

Jedno wielkie wołanie o jedność

Zresztą pragnienie jedności powinny ożywiać nie tylko ten jeden z 52 tygodni w roku, ale też – w przypadku nas, katolików – każda Eucharystia, która jako powtórzenie Ostatniej Wieczerzy jest wielkim wołaniem o jedność w Kościele Chrystusowym i wśród całej ludzkości. „Pokornie błagamy, aby Duch Święty zjednoczył nas wszystkich, przyjmujących Ciało i Krew Chrystusa” – modli się kapłan tuż po Przeistoczeniu. „Spraw, aby lud Twój wzrastał w miłości” – dodaje chwilę później. „Obdarz nasze czasy pokojem” – błaga w obrzędach Komunii św. „Napełniaj go pokojem i doprowadź do pełnej jedności” – powtarza tuż przed zachętą do przekazania znaku pokoju. I wreszcie sam znak pokoju, który jest wyrazem szczerego pragnienia zwyciężenia istniejących między nami podziałów.

Wyobraźnia ekumeniczna

W pontyfikacie papieża Franciszka działanie na rzecz jedności wśród chrześcijan jest szczególnie wyraźne. Ojciec Święty nie boi się odważnych kroków, którymi naraża się częstokroć na krytykę. Tak było po spotkaniu z patriarchą Cyrylem czy w związku z jego uczestnictwem w obchodach 500. rocznicy reformacji w październiku 2017 r. w Szwecji. Papież nadaje ton. Wskazuje kierunek. Motywuje i zachęca. Wszystkiego jednak nie załatwi.

Powszechnie uważa się, że najtrudniejszy na drodze do jedności jest dialog doktrynalny, uzgodnienie tego, w co wierzymy. Często się powtarza, jako anegdotę, że teologów należałoby zebrać w jednym miejscu, najlepiej na wyspie, aby tam dzielili włos na czworo i może coś z tego będzie. Nie wiem jednak, czy nie większym wyzwaniem jest brak ducha jedności wśród samych chrześcijan, co wynika z cytowanego niedawno na łamach „Niedzieli” sondażu Pew Research Center na temat dialogu ekumenicznego katolicko-prawosławnego. Wielu z wyznawców Chrystusa nie ma wyobraźni ekumenicznej. Tydzień Modlitw o Jedność Chrześcijan jest po to, żeby ją ciągle poszerzać.