Uroczystość rozpoczęła się Mszą św. w archikatedrze warszawskiej pw. Męczeństwa św. Jana Chrzciciela, w intencji wszystkich ofiar katastrofy smoleńskiej. Eucharystii przewodniczył ks. inf. Jan Sikorski, a w licznym gronie koncelebrujących kapłanów byli m.in. ks. Zbigniew Kras, kapelan prezydenta Dudy, oraz ks. prał. Bogdan Bartołd, proboszcz archikatedry.

– Lecha Kaczyńskiego wspomina się z wielką czcią; dziwne, że może bardziej za granicą niż w kraju – powiedział w homilii ks. Sikorski. Podkreślił, że prezydent Kaczyński był „wielkim umysłem”, który zasłużył się dla Polski i dla Europy.

– Umysłów niepoczciwych ta śmierć wybitnych Polaków pod Smoleńskiem, z prezydentem Lechem Kaczyńskim na czele, niczego nie nauczyła, a samo wspomnienie tego dramatu ich irytuje. Może to zagłuszanie wyrzutów sumienia, o ile jeszcze są? Irytują je również biało-czerwone kolory, flagi noszone podczas patriotycznych wydarzeń, wspominanie Żołnierzy Niezłomnych, a nawet rozwój gospodarczy. To godna pożałowania ślepota – zaznaczył ks. Sikorski. Dodał, że „Polska jest jedna i powinna być dla wszystkich”.

W Eucharystii w wypełnionej po brzegi archikatedrze świętojańskiej uczestniczyły najwyższe władze Polski z prezydentem Andrzejem Dudą i premierem Mateuszem Morawieckim na czele, a także ministrowie, parlamentarzyści, rodziny ofiar katastrofy smoleńskiej oraz asysta wojskowa.

Po Mszy św. z archikatedry wyruszył Marsz Pamięci. Jego uczestnicy zatrzymali się na chwilę modlitwy przed kościołem akademickim pw. św. Anny, a także przed Pałacem Prezydenckim, aby wysłuchać podziękowania prezesa Prawa i Sprawiedliwości Jarosława Kaczyńskiego. Odmawiając Różaniec, uczestnicy marszu dotarli na pl. Piłsudskiego, przed siedzibę Dowództwa Garnizonu Warszawa, gdzie został ustawiony pomnik prezydenta Lecha Kaczyńskiego.

Odsłonięcia pomnika dokonali prezydent Duda, Marta Kaczyńska, córka tragicznie zmarłej pary prezydenckiej, i prezes Kaczyński.

– Jesteśmy na placu imienia Marszałka Piłsudskiego, obok Grobu Nieznanego Żołnierza, obok krzyża, jesteśmy przed pomnikiem prezydenta Lecha Kaczyńskiego, jesteśmy w wolnej niepodległej Polsce, w której ludziom żyje się coraz lepiej – podkreślił prezydent Duda. – Dlaczego? W dużej mierze dzięki prezydentowi Lechowi Kaczyńskiemu, który przez całe życie realizował misję dla Ojczyzny i dla niej na koniec zginął – kontynuował. Zaznaczył, że to jest pomnik żywy, tak jak żywa jest idea Lecha Kaczyńskiego. – To był polityk stojący na czele państwa, który miał wizję jego rozwoju i tego, jak ma ono wyglądać. Miał wizję rozwoju Polski – my teraz ją realizujemy – przyznał prezydent Duda.

– Trzy dni temu byłem świadkiem podpisania umowy na dostawy do Polski gazu z USA w okresie 24 lat. To właśnie m.in. dlatego staje ten pomnik, bo to pan prezydent Lech Kaczyński walczył o to, byśmy zrealizowali możliwość dywersyfikacji gazu do Polski. Do tego były potrzebne gazociąg albo gazoport. To gazoport był jego ideą. To jego wielka zasługa. Dlatego jest ten pomnik – wyjaśnił Andrzej Duda.

Prezes PiS zwrócił natomiast uwagę, że szczególne zrządzenie Boże spowodowało, iż to właśnie 10 listopada odsłonięto pomnik. – Lech Kaczyński urodził się prawie 31 lat po wspaniałym listopadzie 1918 r. – podkreślił Jarosław Kaczyński. – Chodzi o to, że jego działalność przyczyniła się do tego, iż można było się przeciwstawić temu wszystkiemu, co nazwano, po kilku latach istnienia nowej rzeczywistości, postkomunizmem. Systemu lepszego od poprzedniego, ale niewydajnego, niesprawiedliwego, obciążonego wieloma wadami – zaznaczył brat tragicznie zmarłego prezydenta.

Po przemówieniach i modlitwie prowadzonej przez kard. Kazimierza Nycza, metropolitę warszawskiego, odbył się Apel Pamięci. Oddano także salwę honorową i złożono wieńce.

Kamień węgielny pod pomnik Lecha Kaczyńskiego wmurowano 10 kwietnia 2018 r., w rocznicę katastrofy smoleńskiej, podczas uroczystości odsłonięcia pomnika ofiar katastrofy, który został ustawiony sto metrów dalej. Projektantami pomnika są rzeźbiarze: Stanisław Szwechowicz i Jan Raniszewski, a autorem projektu budowlanego – Józef Heliński.