Minęło 10 lat od śmierci Zbigniewa Religi. Z tej okazji Senat przyjął jednogłośnie uchwałę dla uczczenia tego „wielkiego człowieka, chirurga, pioniera polskiej transplantacji serca, który całym swoim życiem zawodowym i politycznym służył chorym”. Z tej również okazji, w obecności prezydenta Andrzeja Dudy, otwarto w Senacie wystawę poświęconą życiu i działalności prof. Zbigniewa Religi.

Któż go nie pamięta, kto ze starszych zapomniał wzruszenie, gdy kierowany przez Religę zespół Wojewódzkiego Ośrodka Kardiologii w Zabrzu dokonał w 1983 r. pierwszego w Polsce udanego przeszczepu serca! Było to podczas stanu wojennego, w kraju panowała zapaść w gospodarce, ale w dziedzinie kardiochirurgii, w przeszczepianiu serca i płuc, leczeniu niewydolności mięśnia sercowego i zatorowości płucnej, a potem dzięki zastosowaniu sztucznego serca oraz stworzeniu polskiej zastawki biologicznej i prototypu sztucznego serca Polska przodowała w Europie. To wszystko było możliwe dzięki prof. Relidze, który wyspecjalizował się w dziedzinie chirurgii w Stanach Zjednoczonych, a potem z powodzeniem pracował najpierw w Klinice Kardiochirurgii Instytutu Kardiologii w Warszawie, a od 1984 r. kierował Katedrą i Kliniką Kardiochirurgii Wojewódzkiego Ośrodka Kardiologii w Zabrzu, gdzie 15 listopada 1983 r. dokonał wspomnianego przeszczepu serca.

W jego karierze zawodowej przewinęło się też kilka innych placówek medycznych, m.in. kierował Kliniką Kardiochirurgii Centralnego Szpitala Klinicznego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Warszawie, był dyrektorem Instytutu Kardiologii w Warszawie, rektorem Śląskiej Akademii Medycznej, powołał do życia Fundację Rozwoju Kardiochirurgii, której do końca prezesował, pełnił funkcję krajowego specjalisty w dziedzinie kardiochirurgii, ale nie zaprzestał ratowania życia jako chirurg: w 2001 r. przeprowadził pierwszy w Polsce zabieg wstrzyknięcia do serca preparatu pobudzającego powstawanie nowych naczyń krwionośnych.

Zdobywał szczyty wiedzy i umiejętności zawodowych, ale zawsze pozostawał czuły na drugiego człowieka. Pod koniec życia tak mówił o swojej rozmowie z matką zmarłego dawcy serca, które przeszczepił w 1983 r.: „Bardzo smutny był fakt, że trzeba było rozwiać nadzieje matki, która wierzyła, że syn wyzdrowieje. Kobieta w końcu zaakceptowała bolesną prawdę i stwierdziła, że skoro jej dziecko nie żyje, to niech jego serce uratuje kogoś innego. Ta decyzja (...) wzbudziła we mnie optymizm i wiarę w człowieka. (...) Sama operacja trwała pięć godzin”.

Chciałbym dodać, że od 1989 r. prof. Zbigniew Religa brał czynny udział w polityce. Kiedy w 1993 r. sam po raz pierwszy startowałem w okręgu katowickim do Senatu, moim kontrkandydatem był właśnie prof. Religa. Trzy mandaty wywalczyli wówczas: Kazimierz Kutz, August Chełkowski oraz Zbigniew Religa. Ja miałem czwarty wynik. Religa był senatorem III i V kadencji oraz od 2007 r. posłem na Sejm, a w latach 2005-07 ministrem zdrowia.

Miał niespożytą energię, odwagę i entuzjazm, a przy tym w swoich działaniach był skromny i bezpośredni, szanował wszystkich, którzy go otaczali, bez względu na ich pozycję, jednocześnie był bezkompromisowy wobec zła uderzającego w chorych.

Spełnione, dobre życie – tak można by ująć jego twórczą pracę złączoną z pomocą chorym, za którą w 1995 r. prezydent Lech Kaczyński nadał mu tytuł profesora nauk medycznych, a trzy lata później odznaczył go najwyższym polskim Orderem Orła Białego.I

Czesław Ryszka
Pisarz i publicysta, poseł na Sejm w latach 1997 – 2001, senator RP w latach 2005-11 i od 2015 r.