KRZYSZTOF TADEJ: – Jakie znaczenie dla mieszkańców Macedonii Północnej ma pielgrzymka papieża Franciszka? To przecież kraj, w którym mieszka niewielu katolików (12 lutego br. zmieniono nazwę Macedonii. Nowa nazwa to Republika Macedonii Północnej – przyp. red.).

WOJCIECH TYCIŃSKI: – Rzeczywiście, katolicy w tym kraju stanowią niewielką grupę. Według spisu sprzed kilkunastu lat, jest ich ok. 1 proc., czyli 20 tys. osób. Dlatego papieska pielgrzymka nie będzie podobna do tych, które pamiętamy np. z Polski, Hiszpanii czy Filipin. Wszyscy podkreślają jednak, że będzie to bardzo istotne wydarzenie. Dużo mówi się o nim w macedońskich mediach. Obok wymiaru religijnego dla Macedończyków przyjazd Papieża oznacza potwierdzenie rangi i znaczenia ich kraju. Mogę potwierdzić, że wiele osób cieszy się z tej wizyty.

– Dominującym wyznaniem w Macedonii Północnej jest prawosławie. Dużą grupę stanowią muzułmanie. Jakie są relacje między wyznawcami różnych religii w tym kraju?

– Obecnie nie obserwuje się większych napięć. Podział religijny ludności w Macedonii Północnej w znacznym stopniu związany jest z podziałem narodowościowym. Mieszka tu ok. 65 proc. Macedończyków, z których większość to wyznawcy prawosławia. Ok. 25 proc. mieszkańców Macedonii to Albańczycy, przeważnie muzułmanie. Kilkanaście lat temu dochodziło tu do walk zbrojnych. Konflikt miał jednak podłoże etniczne, a nie religijne. Stosunki między wyznawcami różnych religii należy obecnie ocenić pozytywnie.

– Czy między Macedończykami i Albańczykami nadal wybuchają spory?

– Szczególnie ostry konflikt macedońsko-albański miał miejsce w marcu 2001 r. Wtedy wojsko macedońskie walczyło z albańskimi grupami militarnymi. W walkach zginęło kilkadziesiąt osób. Albańczycy domagali się m.in. większych praw politycznych i językowych. Konflikt zakończył się kompromisem. W sierpniu 2001 r. podpisano tzw. porozumienie ochrydzkie. Albańczycy zostali uznani za naród równorzędny z Macedończykami, zapewniono uznanie języka albańskiego za język urzędowy w obwodach, w których mniejszość albańska stanowiła przynajmniej 20 proc., zagwarantowano także zatrudnienie osób narodowości albańskiej w instytucjach publicznych proporcjonalnie do liczebności w państwie. Część tych ustaleń zrealizowano od razu, inne – np. dotyczące języka – czekały na realizację aż do tego roku.
W 2001 r. w zapewnieniu pokoju pomagały siły międzynarodowe, w tym polskie wojsko. Niestety, podczas jednego z patroli dwóch naszych żołnierzy zginęło w wyniku wybuchu bomby pułapki.
Dzisiaj, po latach, sytuacja w Macedonii Północnej jest inna. To spokojny, bezpieczny kraj, w którym nie obserwujemy znaczących konfliktów na tle etnicznym.

– Ilu Polaków mieszka w Macedonii Północnej?

– W całym kraju ok. 300-400 osób. Być może wkrótce będzie ich więcej. Niedawno byłem w gminie Demir Kapija. Jednym z punktów wizyty było spotkanie z Polakami, którzy postanowili kupić tam nieruchomość. To bardzo sympatyczna para emerytów z Dolnego Śląska, którzy chcą przynajmniej przez kilka miesięcy w ciągu roku mieszkać w Macedonii Północnej. Być może jest to początek nowego procesu związanego z czasowym osiedlaniem się Polaków w tym kraju.

– To bardzo prawdopodobne, ponieważ ceny w Macedonii Północnej są znacznie niższe niż w Polsce. Z jakich jeszcze innych powodów warto przyjechać do tego kraju?

– Przede wszystkim spotkamy tu bardzo sympatycznych i otwartych ludzi, mimo że wielu z nich, szczególnie poza miastami, żyje w trudnych warunkach. Tę życzliwość szczególnie odczuwają Polacy. Jesteśmy bardzo lubiani z wielu powodów, m.in. nasze języki są podobne, jesteśmy Słowianami, pomagaliśmy Macedończykom po tragicznym trzęsieniu ziemi w Skopje w 1963 r. Do tego Polacy zajmują pierwsze miejsce na liście turystów z zagranicy, którzy odwiedzają ten kraj. Przez wiele lat pierwsze miejsce należało do Holendrów, ale teraz to właśnie my jesteśmy tu najliczniejszą grupą narodowościową spośród wszystkich krajów świata. Polacy są zauważani i np. instytucje zajmujące się turystyką traktują nasz kraj priorytetowo.

– Czy do Macedonii przyjeżdża dużo grup pielgrzymkowych?

– Nie prowadzimy szczegółowych statystyk. Ale w Skopje urodziła się św. Matka Teresa z Kalkuty, tu mieszkała przez 18 lat i dlatego to miejsce jest tak ważne dla pielgrzymów.

– Zapewne również dla Ojca Świętego.

– Macedonia czeka na Franciszka. Nie ukrywam, że jego wizyta będzie dla mnie ogromnym, emocjonalnym przeżyciem – jednym z zaplanowanych punktów będzie spotkanie Ojca Świętego z korpusem dyplomatycznym. Z radością czekam na to wydarzenie i słowa Papieża, które zechce do nas skierować.

– Dziękuję za rozmowę.

NIE SZUKAJCIE JEZUSA W DALEKICH KRAJACH...

Słowa Matki Teresy z Kalkuty były proste i jasne. Nie bała się niczego. Nie używała dyplomatycznych formułek i zwrotów. Gdy odbierała Pokojową Nagrodę Nobla, zapytała: „Jeśli matka może zabić swoje nienarodzone dziecko, cóż powstrzyma ciebie i mnie przed tym, żebyśmy się nawzajem nie pozabijali?”. Jej słowa zmieniły życie wielu ludzi. Niektórym dodawały sił i odwagi. Mówiła o Bogu i o tym, że należy pomagać – bez względu na to, gdzie się znajdujemy. Kiedyś spytano Matkę Teresę, czy istnieje miejsce, do którego nie dotarła. Uśmiechnęła się i odpowiedziała: „Jeśli na Księżycu będą biedni, też tam polecimy!”. Innym razem powiedziała: „Nie szukajcie Jezusa w dalekich krajach – tam Go nie ma. Jest blisko was, jest z wami. Niech wasza lampa płonie, a będziecie Go zawsze widzieli. Napełnijcie tę lampę kropelkami miłości, a zobaczycie, jak słodki jest Bóg, którego kochacie”.

kt