W końcu maja br. we wszystkich krajach członkowskich UE odbyły się wybory do Parlamentu Europejskiego. W Polsce zostały one wygrane przez Prawo i Sprawiedliwość, które zdecydowanie i – to przy rekordowej frekwencji – pokonało tzw. anty-PiS, czyli Koalicję Europejską.

Choć w całej Europie najwięcej eurodeputowanych wprowadziły dwie dotychczasowe największe frakcje: chadecy i socjaliści, to razem nie mają już większości w PE. Wzrosła zdecydowanie liczba eurorealistów, eurosceptyków oraz członków tych ugrupowań, których politycy wcale nie uważają, że obecny model UE jest znakomity i Unia nie wymaga głębokich reform, a przede wszystkim powrotu do korzeni oraz sprawdzonych wartości. Przed nami zatem niełatwy proces kształtowania się nowego układu sił w Brukseli, tworzenia nowej Komisji Europejskiej i trudne rozmowy o perspektywie budżetowej UE na lata 2021-27.

Tymczasem nasila się debata europejska dotycząca przyszłości wspólnoty. W maju ukazał się dający bardzo wiele do myślenia raport grupy ekspertów European Council on Foreign Relations (ECFR). W jego świetle większość respondentów w 14 z 28 krajów Unii na przyszłość spogląda z obawą. 58 proc. Francuzów, Włochów, Polaków i Rumunów uważa wręcz, że Unia w obecnym kształcie nie przetrwa kolejnych 20 lat. Na Słowacji ten wskaźnik sięga 66 proc., nieco niższy jest w Niemczech (50 proc.) i w Holandii (52 proc.).

Co więcej, po przeszło siedmiu dekadach pokoju na naszym kontynencie wraca z wielką siłą strach przed wojną. Obawia się jej 33 proc. Polaków, 27 proc. Niemców, 35 proc. Francuzów, 35 proc. Austriaków i 38 proc. Holendrów. W komentarzu do badań podkreślono, że pesymizm w Unii jest napędzany m.in. coraz trudniejszą sytuacją gospodarczą wielu Europejczyków. 36 proc. Francuzów, 35 proc. Czechów i 31 proc. Słowaków przyznaje, że dominującym uczuciem w ich życiu jest strach. Z kolei 69 proc. Polaków, 70 proc. Węgrów i 71 proc. Hiszpanów obawia się, że wielki biznes będzie zbytnio wykorzystywał szeregowych pracowników. W oczach wielu respondentów Unia przestała chronić swoich obywateli przed dzikim kapitalizmem, który rozwija się poza Europą.

Również w maju znany francuski pisarz Michel Houellebecq otrzymał Nagrodę im. Oswalda Spenglera, niemieckiego myśliciela, który w dobie I wojny światowej napisał słynne dzieło „Zmierzch Zachodu” (zawarł w nim pesymistyczną wizję upadku cywilizacji europejskiej). Laureat nagrody jest autorem książki „Uległość”. Przedstawia w niej wizję wyborów w 2022 r., w wyniku których prezydentem Francji zostaje muzułmanin i zmienia to państwo w kraj wyznaniowy. Przed kilku laty ta publikacja wstrząsnęła opinią publiczną we Francji. Houellebecq, gdy odbierał nagrodę, powiedział: „Jeśli więc zastanawiam się obecnie nad sytuacją Zachodu, uwzględniając te dwa kryteria, które ze względu na moje doświadczenia intelektualne uważam za fundamentalne, czyli demografię i religię, oczywiste jest, że dochodzę do takich samych wniosków, jak Spengler: Zachód jest w stanie daleko posuniętego schyłku”.

Kryzys Europy nie przekreśla jednak szansy na odnowę i nie determinuje ostatecznie jej upadku. Wielki Papież św. Jan Paweł II wielokrotnie podkreślał, że nasz kontynent nie odrodzi się autentycznie i nie będzie zjednoczony, jeżeli owa jedność nie będzie budowana na tych wartościach, które go kiedyś ukształtowały, z uwzględnieniem chrześcijańskiej tożsamości, bogactwa różnorodnych kultur i tradycji poszczególnych narodów.