„Nie wolno oddzielać narodów od ich historii i tłumić głosów ich przeszłości”. Te słowa Sigrid Undset zawisły nad grobami na przemyskim cmentarzu wojskowym, gdy 1 września o godz. 4.45 zawyły syreny i obecni powrócili myślami do chwil sprzed 80 lat. O tej wczesnej porze przemyślanie rozpoczęli swoją misję wierności prochom i nadziei, że wierność grobom zapobiegnie tragedii sprzed osiemdziesięciu lat.

O godz. 10.00 w przemyskiej archikatedrze rozpoczęła się uroczysta Msza św. koncelebrowana pod przewodnictwem bp. Stanisława Jamrozka. Po pozdrowieniu w głębokiej ciszy rozległy się słowa komendy: „Poczet sztandarowy wprowadzić!". Stukot butów i krótkie rozkazy przecinały tę ciszę jak kiedyś robiły to niemieckie samoloty. A potem zawyła syrena. To pierwszy dar ołtarza złożony w ręce celebransa. Dar obfity w tamte tragiczne losy mieszkańców Wielunia.

W homilii Ksiądz Biskup zwrócił uwagę na niebezpieczeństwo pychy, która staje się początkiem wszystkich konfliktów, tych globalnych, ale i tych w mikroskali naszego wewnętrznego świata. Pycha oddziela narody od ich historii i tłumi głosy przeszłości. Pomyślałem, słuchając tych słów, że to właśnie Westerplatte poprzez pychę włodarzy zostało w tym dniu pogwałcone w swoim prawie do historii i głosów przeszłości.

Kiedy po Mszy św. wyprowadzano sztandar i poczty sztandarowe, znowu zawisły słowa norweskiej noblistki: „Drogę ku naszemu celowi znajdujemy tylko przez nasz własny wysiłek, niestrudzony, cierpliwy i odważny”. Inspiracją do tego wysiłku jest życie religijne, które jest osobistym stosunkiem wierności.

Kończąc tę refleksję, oddajmy głos – memento Sigrid Undset: „Nowe pogaństwo chce wykorzenić wszelką religię, od prymitywnych aż do chrześcijaństwa, które uczy ludzi, jak mają w sposób właściwy czcić Boga. Jeśli nowe pogaństwo zwycięży, powstanie świat tak niepodobny do czegokolwiek, co ludzkość dotychczas znała, że nie miałoby sensu zastanawiać się nad skutkami”.