KATARZYNA DOBROWOLSKA: – Przez trzydzieści lat działalności Caritas Kielecka wypracowała własny styl i charakter. Dziś instytucja jest najbardziej dynamiczną Caritas diecezjalną w Polsce. Co stanowi o sile i żywotności Caritas Diecezji Kieleckiej?

KS. STANISŁAW SŁOWIK: – Uważam, że inspiracja pomagania jest jedna dla wszystkich Caritas. Wypływa ona z Ewangelii i z miłości bliźniego. Niemniej jednak poszczególne Caritas diecezjalne mają swoją odrębność, wywodzącą się głównie ze specyfiki miejsca i problemów, które się pojawiają na ich obszarach. Drugim aspektem różnicującym nas jest skala działań, zależąca od potencjału. W naszej diecezji podmiotów niosących pomoc charytatywną jest niezwykle mało, stąd duże zapotrzebowanie na pomoc, które legło u podstaw naszego dynamicznego rozwoju.
Warto zauważyć, że to ludzie z pasją tworzą tę instytucję. Domeną naszej Caritas jest niezwykle zaangażowany i oddany zespół ludzi, którzy od lat tworzą dzieło Caritas. Moja osoba jest tym zwornikiem od pierwszego dnia jej istnienia po dzień dzisiejszy. To ma swoje przełożenie na skalę naszych działań. Warto podkreślić, że jako Caritas nie chcemy pomijać żadnej grupy problemów społecznych, które nie byłyby możliwe do rozwiązania przez nas i dostosowujemy swoje działania do aktualnych wyzwań. W latach ogromnego bezrobocia pomagaliśmy poprzez intensywny rozwój stołówek charytatywnych i program dożywiania najbiedniejszych czy szerokie programy kolonijne dla dzieci. Potem było dużo działań z obszarów pomocy społecznej i aktywizacji zawodowej, w końcu zajęliśmy się również rozwiązywaniem problemów medycznych i dostępnością do deficytowej opieki zdrowotnej. Nie udało nam się jedynie do dziś utworzyć placówki leczenia stacjonarnego dla osób uzależnionych, choć kilka razy podejmowałem takie starania. Mogę powiedzieć z dużą satysfakcją, że dziś prawie każdemu potrzebującemu na terenie diecezji jesteśmy w stanie jakoś pomóc.

– Wśród siedemdziesięciu pięciu placówek świadczących pomoc medyczną, opiekuńczą, domów pomocy społecznej i dla niepełnosprawnych, które, zdaniem Księdza Dyrektora, są najważniejsze i najbardziej potrzebne?

– Trudno jest jednoznacznie odpowiedzieć na to pytanie, ponieważ wskazując jakąś gradację ważności placówek, moglibyśmy wykluczyć czy zmarginalizować jakieś środowiska i ich problemy. Warto jednak wskazać na pewne preferencje w naszych działaniach. Nasza Caritas dysponuje bardzo szeroką ofertą placówek medycznych, niektóre z nich mają znaczny zasięg oddziaływania z odpowiednio wysokim budżetem. Zatrudnione są w nich zespoły specjalistów świadczące wieloraką pomoc. Są to np. Dom dla Niepełnosprawnych w Piekoszowie, dwa Hospicja stacjonarne i dwa domowe. W tej ofercie są także poradnie specjalistyczne, opieka pielęgniarstwa środowiskowego i długoterminowego z rehabilitacją oraz przychodnie, które niejednokrotnie zakładaliśmy na prośbę środowisk pozbawionych opieki medycznej, na skutek likwidacji dawnych ośrodków zdrowia.
Niezwykle ważnym aspektem naszych działań jest szerokie spektrum pomocy dla bezdomnych, samotnych, przewlekle chorych, którzy przychodzą do nas z najróżniejszymi problemami, dramatami życiowymi i losowymi, oczekując od nas wsparcia. Poważnie podchodzimy do sytuacji każdego potrzebującego. Czasem osoba, której spłonął dom, utraciła oparcie w rodzinie, została pozbawiona dachu nad głową, może liczyć tylko nas. Jeśli my tego nie zrobimy, prawdopodobnie nikt tego nie uczyni. Działania pomocy doraźnej, interwencyjnej uważam za niezwykle istotne w naszej misji.
Bardzo ważna jest dla nas również kwestia ochrony życia. Okno życia, które uruchomiliśmy jest pewnym symbolem, ale jest także pragmatycznym oparciem, bo jak już wszystko zawodzi, to zostaje ta szansa, by dziecko uratować. Podobny charakter mają działania Centrum Interwencji Kryzysowej i Domu dla Samotnych Matek. Każda uratowana osoba jest dla nas bezcenna. Dlatego trudno przełożyć to na ranking i wycenić tę pomoc.

– Caritas przez 30 lat pracy uczyła się, zmieniała się, rozwijała dopasowując profil pomocy do aktualnych problemów. Choć państwo jest bardziej opiekuńcze, to nie znaczy że ubóstwa już nie ma. Ono tylko zmienia swoje oblicze. Patrząc na dzisiejsze wyzwania, do jakich grup społecznych, środowisk Caritas Kielecka będzie chciała docierać w najbliższych latach?

– Dziesięć lat temu jako Caritas świadczyliśmy pomoc głównie rodzinom wielodzietnym, bo one często żyły na granicy egzystencji. Dziś ta sytuacja wygląda zdecydowanie inaczej. Już niewiele jest takich rodzin, dzięki działaniom państwa. Ich miejsce zastąpili emeryci i renciści, którzy żyją samotnie z jednej lichej emerytury socjalnej wynoszącej kilkaset złotych. Po wszystkich wydatkach zostaje im ok. 200 – 300 złotych na miesiąc na jedzenie. Nie zabezpiecza to egzystencji biologicznej tych osób. Problem będzie narastał i nie wiem, na ile programy rządowe załagodzą go. Staje zatem przed nami wyzwanie. Tylko w ostatnich trzech latach otworzyliśmy już kilka nowych placówek dla seniorów i dla osób częściowo niesamodzielnych ze względu na wiek.
Innym problemem, który dostrzegamy, jest rosnąca grupa osób przywiązana do życia z pomocy społecznej. Ten styl życia to uboczny skutek pewnej specyfiki działań pomocy społecznej. Nie może być tak, że dzieci wychowujące się z zasiłków pomocy społecznej chciałyby żyć w przyszłości w wyuczonej bezradności. Co możemy zrobić jako Caritas, by zmieniać taką mentalność? Odpowiedzią mogą być intensywniejsze działania w obszarze aktywizacji zawodowej i integracji społecznej, które prowadzimy od dawna w Centrum Integracji Społecznej. Jest duża grupa osób ugruntowanych w bezrobociu, które nigdy nie pracowały lub dawno zapomniały jak się pracuje. Ci ludzie boją się i stronią od tego, by cokolwiek zrobić na rzecz innych. Zanim postawimy im wyzwanie, by podjęli jakąś pracę, należy nauczyć ich dać coś z siebie innym np. poprzez doraźne zaangażowanie w wolontariat.

– Dziękuję za rozmowę.