Pytanie czytelnika:
Czy sąd może nakazać mi płacenie alimentów na moich rodziców?

Odpowiedź eksperta

Obowiązek alimentacyjny dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo.

Rodzic może żądać alimentów od dziecka, tylko wtedy, gdy znajduje się w stanie niedostatku, czyli nie potrafi własnymi siłami samodzielnie zaspokoić swoich usprawiedliwionych, podstawowych potrzeb. Te usprawiedliwione potrzeby zawsze są oceniane indywidualnie i są one różne w odniesieniu do poszczególnych osób.

Zgodnie z art. 144 §1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zobowiązany może uchylić się od wykonania obowiązku alimentacyjnego względem uprawnionego, jeżeli żądanie alimentów jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Zachowania sprzeczne z zasadami współżycia społecznego nie zostały normatywnie zdefiniowane. Nie jest zatem możliwe skatalogowanie zasad współżycia społecznego.

Jeżeli dana osoba jest w stanie zaspokoić swoje potrzeby tylko w części, obowiązek alimentacyjny obejmuje tylko pozostałą część.

Obowiązek alimentacyjny nie powstanie wobec osoby, która pozostaje w niedostatku z własnej winy, np. nie podejmuje pracy mimo możliwości jej podjęcia, jest uzależniona od alkoholu i nie podejmuje leczenia, lekkomyślnie rezygnuje z pracy, nie ubiega się o świadczenia z systemu ubezpieczeń społecznych, mimo zaistnienia przesłanek do ich przyznania, nie wywiązuje się z własnego obowiązku alimentacyjnego itp.

Jeśli rodzic nie wywiązywał się ze swoich rodzicielskich obowiązków, np. unikał zatrudnienia, nie dbał o istnienie więzi rodzinnych, miał sprawę w sądzie o alimenty na rzecz dziecka i ich nie płacił, nie utrzymywał kontaktów z rodziną od wielu lat – nie powoduje to automatycznie, że rodzic nie ma prawa do ubiegania się o alimenty od swojego dziecka. Te okoliczności mogą jednak stanowić podstawę do oddalenia powództwa ze względu na jego niezgodność z zasadami współżycia społecznego.

Rodzice mogą domagać się alimentów od pełnoletnich dzieci. Powstanie obowiązku alimentacyjnego względem rodziców jest uzależnione od zaistnienia określonych przesłanek. Po stronie rodziców przesłanką jest ich stan niedostatku, natomiast dzieci muszą mieć możliwości zarobkowo-finansowe, aby spełnić nałożony na nie obowiązek.

Aby sąd zasądził alimenty względem rodziców, przesłanki niedostatku rodziców i możliwości zarobkowych dzieci muszą zostać spełnione łącznie.