Czy zdarzyło ci się kiedyś posprzeczać ze współmałżonkiem, choć już dawno wyleciało ci z głowy, o co właściwie się kłóciliście? A może przypominasz sobie sytuację, kiedy jakaś drobnostka urosła do poważnej awantury? Dlaczego tak się dzieje, że pozornie błahe tematy potrafią tak łatwo spowodować rozłam w małżeńskiej relacji? Może problem leży w ogóle gdzie indziej?

Autorka licznych książek z zakresu budowania relacji oraz ceniona i znana terapeutka rodzinna – Virginia Satir, zwykła mawiać: „Problem – to nie problem. Problemem jest to, jak go rozwiązać”. Wiele par, których terapię prowadziłem, nie mierzyło się z nierozwiązywalnymi problemami. Największą przeszkodą w odzyskaniu upragnionej jedności była niewłaściwa komunikacja, a ściślej – jej początki, które w zdecydowanej mierze determinowały dalszy przebieg rozmowy. Fakt ten potwierdzają również badania naukowe prowadzone od wielu lat przez Instytut Gottmana w Stanach Zjednoczonych. Okazuje się, że pierwsze 3 minuty rozmowy decydują w 90% o dalszym jej przebiegu. Innymi słowy – jeśli się zatroszczysz, nauczysz się w jaki sposób dobrze rozpoczynać rozmowę, niewyobrażalnie zwiększysz waszą szansę na wzajemne zrozumienie, wyciągnięcie konstruktywnych wniosków, nawet jeśli nie znajdziecie konsensusu w danej sprawie. Nazywam to „koncepcją dobrego startu” i dziś chcę ją wam przybliżyć. Nie jest ona trudna, a z jej skuteczności skorzystały już setki małżeństw.

Mów o sobie, nie o współmałżonku. To pozwoli wam uniknąć niszczącego narzekania na początku rozmowy. Już w latach 60. ubiegłego wieku dr Haim Ginott zauważył, że zdania zaczynające się od „ja” są mniej nacechowane krytyką niż zdania, które zaczynają się od zwrotu „ty”. Te pierwsze dają szansę na to, by wyrazić swój stan emocjonalny, powiedzieć o swoich potrzebach. Przecież za naszymi małżeńskimi konfliktami zazwyczaj kryją się jakieś ważne i niewypowiedziane marzenia. Te drugie najczęściej przyjmują formę oskarżeń, słownego ataku wykazującego impertynencję współmałżonka. Zresztą – sami zobaczcie różnicę. Najpierw wariant negatywny:

Mąż: W ogóle nie masz dla mnie czasu. Zajmujesz się dziećmi, a mnie odstawiłaś na boczny tor. Nie tak wyobrażałem sobie nasze małżeństwo!

Teraz pozytywny, wykorzystujący mówienie o sobie. Mąż: Przykro mi, że ostatnio spędzamy mniej czasu razem. Brakuje mi wspólnych wyjść i rozmów we dwoje. Wiem, że dzieci bardzo cię angażują, ale czy moglibyśmy zaplanować małżeński wieczór w najbliższych dniach?

Negatywną uwagę poprzedzaj pozytywnym komentarzem. Czy wiesz, że wśród stabilnych i szczęśliwych małżeństw na jedną negatywną uwagę przypada pięć pozytywnych? Analogicznie – małżeństwa w kryzysie wyrażały na negatywną uwagę średnio 0,8 pozytywnej. Wniosek jest bardzo prosty: jeśli chcesz wyrazić krytyczne zdanie, poprzedź je pozytywnym spostrzeżeniem. To ułatwi małżonkowi usłyszenie twoich racji, np.:

Żona: Wiem, że ciężko pracujesz i troszczysz się o wszystkie potrzeby naszej rodziny. Mam nadzieję, że udało ci się odpocząć. Czy moglibyśmy teraz posprzątać twoje rzeczy w garażu? Bardzo mi na tym zależy. Brzmi to znacznie lepiej niż: Zrobiłeś w garażu śmietnik. Nie da się tam nawet wejść. Kiedy wreszcie to uprzątniesz?

Unikaj generalizowania – zazwyczaj wyraża się je w słowach „zawsze” i „nigdy”; ma ono na celu uwypuklenie problemu. Mamy nadzieję, że generalizując, uprzytomnimy naszemu współmałżonkowi, jak bardzo niedomaga i jak bardzo nas to boli. W praktyce jednak przynosi to efekt odwrotny i rodzi opór głównie dlatego, że nie jest prawdą (co logicznie rozumujący małżonek chętnie wykorzysta).

– Nigdy po sobie nie sprzątasz! Zawsze zostaję sama w pracach porządkowych w kuchni!

– Tak? A kto wczoraj włożył łyżeczkę do zmywarki, hę?

Od dziś jedynym zdaniem, w którym pozwalasz sobie na użycie słów „zawsze” i „nigdy”, niech będzie: zawsze będę cię kochał i nigdy cię nie opuszczę!

Te trzy proste zasady pozwolą wam na konstruktywny małżeński dialog. Co więcej, uchronią was one przed raniącymi kłótniami i zwiększą szansę na zachowanie jedności, nawet gdy będziecie poruszać najbardziej drażliwe kwestie.