Na moim oknie w Szczecinie stoi ikona przedstawiająca Pokrowę, Matkę Bożą Opiekuńczą. Przywiozłem ją przed laty z Pokrowskiego Żeńskiego Monastyru położonego koło Zołotonoszy w obwodzie czerkaskim, w samym centrum Ukrainy. Święto Pokrowy obchodzone jest na Ukrainie 14 października, od 2014 r. jest to równocześnie państwowe święto – Dzień Obrońców Ukrainy. Trochę tak jak u nas w sierpniowe święto Wniebowzięcia Matki Bożej obchodzimy też Dzień Wojska Polskiego. Patrzę na ikonę i myślę jak bardzo teraz Ukraińcy potrzebują Jej opieki. Rosyjski zaborca gromadzi wojska przy granicy, a usłużni wobec Putina propagandyści przygotowują w mediach obywateli Rosji do wojny. Czas jest bardzo napięty, z niepokojem codziennie słucham wiadomości z Ukrainy. I jest ich dużo, to niedobry znak…

W poniedziałek 24 stycznia 2022 r. opublikowany został Apel katolickich biskupów Polski i Ukrainy o poszukiwanie dialogu i porozumienia w celu zażegnania niebezpieczeństwa działań wojennych. To ważny tekst przypominający tradycyjną naukę Kościoła sprzeciwiającego się wszelkim wojnom, udowadniający, że wojenne działania to jedynie bezsensowna rzeź, która nie rozwiązuje żadnych problemów, natomiast rodzi setki nowych, jeszcze gorszych niż te, które były motywem wywołania konfliktu.

Jest niesłychanie istotne, że apel ten wystosowali wspólnie grecko– i rzymskokatoliccy biskupi z Polski i Ukrainy. Pokazali tym samym jedność i solidarność episkopatów obu krajów i obu obrządków. Przy okazji biskupi przeciwstawiają się wszelkim próbom skłócenia Polaków i Ukraińców – sięganie do dawnych waśni to jedna z metod prowadzonej wyraźnie z inspiracji Kremla wojny hybrydowej. 26 stycznia w polskich kościołach z inicjatywy Episkopatu trwała modlitwa o pokój na Ukrainie. O modlitwę za Ukrainę prosi papież Franciszek.

Wojna trwa na Ukrainie już od 2014 r., teraz trwa eskalacja konfliktu, w którym Ukraina jest ofiarą. Poległo w tej wojnie już tysiące obywateli Ukrainy, ukraińskie państwo faktycznie utraciło już (choć formalnie świat tego nie uznaje) znaczną część terytorium, teraz słychać o zakusach Rosji na kolejne obszary. Równolegle do wojennych strat rośnie ukraiński patriotyzm i przywiązanie do niepodległego od trzydziestu lat państwa. Tablica poświęcona żołnierzom ukraińskim poległym w tej wojnie zajmuje na kijowskim placu św. Michała Archanioła długi mur gęsto usiany zdjęciami młodych mężczyzn.

W ramach polsko-ukraińskich projektów jeżdżę po wioskach i miasteczkach północnej, wschodniej, centralnej i południowej Ukrainy. W każdym niemal miasteczku widzę zdjęcia i informacje o poległych współobywatelach. Coraz trudniej znaleźć szkołę, na której nie byłoby tablicy upamiętniającej zabitego na wschodzie niedawnego ucznia. Widzę też lokalny rozwój, widzę jak przez samorządność terytorialną wzrasta umiejętność budowania swojego kraju. Do tych miasteczek i wiosek apel katolickich biskupów raczej nie dotrze. Tam są tylko cerkwie prawosławne, najczęściej związane z patriarchatem moskiewskim. Często rozmawiam z miejscowymi duchownymi. Rzadko wykazują zrozumienie i aprobatę dla wewnątrz cerkiewnych sporów. Mówią, że jeden jest Bóg, Chrystus kochający wszystkich ludzi i oczekujący od nas modlitwy i miłości. Zawsze wiedzieli, że jestem katolikiem, nigdy nie przeszkadzało nam to w ciekawej i przyjaznej rozmowie. Jestem pewien, że nie chcą wojny.

Apel wzywa do dialogu i porozumienia w celu zażegnania niebezpieczeństwa działań wojennych i kieruje ten apel do rządzących państwami. Czytając go zgadzam się z każdym słowem. A zarazem myślę, że niesłychanie ważne by było, gdyby podobny apel udało się wystosować wspólnie z hierarchami prawosławnymi. Dialog i porozumienie między chrześcijańskimi Kościołami głoszącymi Jezusa na Ukrainie to bardzo konkretne wskazanie drogi politykom. To bardzo wyraźnie dany sygnał: uczniowie Chrystusa, niezależnie od tego w jaki sposób do Niego się modlą i jak się różnią w konkretnych sprawach, zawsze są przeciw wojnie, zawsze przeciw siłowym sposobom rozwiązywania sporów. Czy taki wspólny apel chrześcijan wszystkich wyznań jest możliwy? Jestem pewny, że „ojczulkowie” w wiejskich cerkwiach w Łosyniwce, Szaturze, Czornotyczach, Mostowym i wielu innych wioskach z pełnym przekonaniem taki apel by odczytali i modlitwę o pokój poprowadzili.

Patrzę na ikonę Matki Bożej i wiem, że modląc się o pokój na Ukrainie tym samym modlę się o pokój dla Polski. Nasze losy są ściśle związane.