Anna Wyszyńska: Jaki jest mechanizm powstawania zaćmy?

Lek. med. Alicja Bawor: Zaćma to choroba soczewki oka, do której dochodzi w wyniku zaburzeń metabolizmu tej soczewki, co prowadzi do częściowego lub całkowitego jej zmętnienia. Ten proces postępuje powoli. Zaćma zdarza się u młodych osób, ale najczęściej występuje u seniorów i mocno utrudnia im życie. Jest związana z wiekiem, chociaż może być też powikłaniem wynikającym z innych chorób, np. cukrzycy lub chorób tarczycy, może być też związana z długotrwałym leczeniem sterydami.

Jakie są objawy?

Podstawowym objawem jest pogorszenie widzenia, zarówno na dalszą, jak i na bliższą odległość. Pacjenci mówią, że widzą jak „przez mgłę” albo „przez brudną szybę”, mają trudności w rozpoznaniu barw. Objawy te są sygnałem do wizyty u okulisty. Lekarz po zebraniu wywiadu i sprawdzeniu ostrości wzroku pacjenta, zmierzy ciśnienie wewnątrzgałkowe i zbada stan przedniego oraz tylnego odcinka oczu przy pomocy specjalistycznej aparatury. Dopiero na podstawie tych badań będzie mógł postawić diagnozę. Pogorszenie widzenia nie musi być objawem zaćmy, może się wiązać także z innymi chorobami oczu.

Jakie są metody leczenia zaćmy?

W początkowym stadium można podawać preparaty farmakologiczne w postaci kropli do oczu. Zalecana jest również dieta bogata w witaminy, które mają wpływ na metabolizm soczewki, np. witamina B2. Nie ma jednak możliwości odwrócenia zmętnień, które powstały w soczewce. Definitywnym sposobem leczenia zaćmy jest operacja, która polega na usunięciu zmętniałej soczewki i wszczepieniu soczewki sztucznej. Obecnie pacjenci są operowani w warunkach chirurgii krótkoterminowej. Spędzają w szpitalu kilka godzin, a sam zabieg, wykonywany zwykle w znieczuleniu miejscowym, trwa ok. 20 min. Pacjent zgłaszający się na operację musi mieć wyniki badań laboratoryjnych i zgodę lekarza POZ na wykonanie zabiegu w znieczuleniu miejscowym. Operację poprzedza też wizyta kwalifikacyjna, podczas której przeprowadzana jest pogłębiona diagnostyka, ustala się rodzaj wszczepianych soczewek i określa ich parametry. Warto jeszcze przed wizytą przemyśleć sprawę doboru soczewek. Soczewki podstawowe, które są refundowane przez NFZ, sprawdzają się przy patrzeniu na jedną odległość – do bliży lub do dali. Są również inne rodzaje soczewek, o różnych parametrach. Trudno jest je omówić w sposób skrótowy, ale warto poprosić o informacje w placówce, gdzie będzie wykonywany zabieg, bo to jest bardzo ważna decyzja. Takie soczewki są wszczepiane na zasadach komercyjnych.

Jakich zasad pacjent musi przestrzegać po operacji?

Po operacji pacjent ma zakładany opatrunek na oku, który podczas badania kontrolnego w dniu następnym jest usuwany. Pacjent musi dbać o reżim sanitarny, stosować kilka razy dziennie zalecone krople. Siatkówka jest w tym okresie bardzo wrażliwa, a ostre światło jest czynnikiem szkodliwym, dlatego zalecane jest unikanie go i używanie okularów przeciwsłonecznych. Nie wolno też dotykać operowanego oka, korzystać z basenu i sauny, wykonywać makijażu itp. Ważne jest unikanie wysiłku fizycznyego, bo chociaż po operacji pacjent czuje się dobrze i szybko wraca do codziennych obowiązków, to jednak na powrót do pełnej aktywności, zwłaszcza tej związanej z dużym wysiłkiem, trzeba poczekać kilka miesięcy.

Czy jest granica wieku, w którym można operować zaćmę?

Operuje się pacjentów w młodym wieku, jak i tych, którzy mają 100 i więcej lat. Najstarsza pacjentka, którą operowałam, miała 96 lat.