Piotruś jest jej najstarszym bratem, który odszedł do Pana, kiedy jeszcze był w łonie mamy. Czasem dzieci pytają, dlaczego tak się stało. – Pan Bóg to wie – odpowiadają rodzice.

Nadzieja

Strata dziecka jest ogromnym bólem. – Po takim wydarzeniu każdy cierpi, i wierzący, i niewierzący – wyjaśnia ks. Artur Szymczyk, który w dniach 16-19 czerwca w Zamku Bierzgłowskim będzie jednym z prowadzących rekolekcje dla rodziców z doświadczeniem utraty dziecka. Inicjatywa wyszła od Diakonii Życia Domowego Kościoła Diecezji Toruńskiej. – Jednak osoby wierzące mają inną perspektywę. Perspektywę życia wiecznego. Wiedzą, że ludzkie życie nie zamyka się z momentem śmierci. Ono cały czas trwa i ta granica prędzej czy później zostanie też przez nich przekroczona. W sercu pozostaje przekonanie o spotkaniu, które będzie miało miejsce. Ono zostało uniemożliwione, relacja została przerwana, ale jest nadzieja relacji, która się nie kończy – zapewnia rekolekcjonista.

– Wierzę, że Alusia wstawia się za nami – mówi Kamila, mama dwójki chłopców i właśnie Ali, która w wieku dwóch lat zginęła w wypadku. – Zaczęłam się podnosić dopiero wtedy, kiedy oddałam ból Matce Bożej, przyjęłam szkaplerz karmelitański. Codzienna Eucharystia dodawała mi sił.

Joanna Szlag z Diakonii Życia, pracownik hospicjum perinatalnego, opowiada, co było inspiracją do rekolekcji: – Dużo ludzi cierpi z powodu straty dzieci na różnych etapach życia, szczególnie na etapie okołoporodowym. O ile żałobę po stracie kogoś dorosłego odbieramy jako coś namacalnego, o tyle strata dziecka w bardzo wczesnym etapie życia, szczególnie po poronieniu, jest stratą, o którą rodzice muszą się „dopraszać”. Bardzo często mają poczucie niezrozumienia, że jeszcze muszą prosić o pozwolenie na to, żeby ją przeżyć. To jest trudny problem, niewyobrażalny. Rekolekcje mają być poprowadzone w wymiarze duchowego przejścia od Wielkiego Piątku przez Wielką Sobotę do Niedzieli Zmartwychwstania, czyli od momentu cierpienia do nadziei.

Pożegnanie

Dlatego właśnie tak bardzo potrzebny jest pogrzeb dzieci – zarówno tych, które obumarły w łonach matek, jak tych, które odeszły do Pana w wieku kilku czy kilkunastu lat. Dziś wydaje się to nam oczywiste, ale kiedyś było inaczej. Moja babcia miała dwie siostry i trzech braci. Chłopcy umarli zaraz po urodzeniu, nigdzie nie ma ich grobu. Rzadko się o nich mówiło. Tylko pradziadek zamiast „Jasia” wołał do babci (wyjątkowo urodziwej, delikatnej blondynki) „Jasiek”. Druga babcia urodziła siedmioro dzieci, ale jedno zmarło zaraz po urodzeniu. – Tu gdzieś leży Heniu – mówił mój wujek, kiedy byliśmy na jednym z cmentarzy. Tata jeszcze o nim wspominał, ale jego siostry już go nie kojarzą. – Kiedy nie ma grobu, znika pamięć – mówi moja mama. Co innego, kiedy umierało starsze dziecko. Dziesięcioletnia Helenka, najmłodsza siostra jej taty, zmarła w trakcie wojny na gruźlicę. Leży pomiędzy swoimi rodzicami. Dziadek nieraz ją wspominał. Na tym samym cmentarzu jest grób cioci Aliny, chrzestnej mamy. Ze zdjęcia spogląda piękna, uśmiechnięta kobieta – w końcu tak wyglądały damy w dwudziestoleciu międzywojennym. – Ciocia miała córeczkę, ale zginęła w pożarze – dodaje mama. – Jej grobu też nie ma. Myślę, że teraz ciocia tańczy w niebie ze swoją małą.

Co tu jednak mówić o czasach naszych dziadków, kiedy jeszcze dwadzieścia parę lat temu kobieta, która poroniła trojaczki, usłyszała od bliskiej osoby: „Ale tego się nie chowa”. Tego. Przez wiele lat nie mogła się pogodzić ze stratą. Tymczasem ks. Szymczyk dodaje: – Albo to cierpienie, żałoba zostanie głęboko przeżyta, albo zostanie zatrzymana. Jeśli jednak zostanie zatrzymana, to może być żałobą bez końca.

Dopiero od października 2011 r. polskie prawo bardzo wyraźnie stwierdza, że maluszka można pochować w każdym momencie, bez względu na to, jak długo żył w łonie mamy. Jeśli można rozpoznać płeć, należy także zarejestrować dziecko w urzędzie stanu cywilnego, jeśli zaś rodzice przeżyli wczesne poronienie, wtedy lekarz wystawia kartę do celów pochówku i rodzice organizują pogrzeb na własny koszt. Mszę św. sprawuje się w kolorze białym. To symbol niewinności, czystości, światła i chwały. Jak mówi Joanna Szlag, „bardzo dużo ludzi pyta o pochówek. Naturalną potrzebą jest to, żeby się do tego przygotować, to jest ważne dla rodziców, bardzo też pomaga w procesie żałoby”.

– Uznajemy, że życie ludzkie ma miejsce w momencie poczęcia, mówimy o człowieku, który ma duszę nieśmiertelną. Nawet jeśli jego ciało jest jeszcze nieukształtowane biologicznie, to już jest osoba – uwrażliwia ks. Artur Szymczyk i dodaje: – Pochówek dzieci utraconych jest oddaniem im szacunku i godności. Uznajemy to życie za odrębne, uznajemy relację miłości, która jest między dzieckiem a rodzicami, i uznajemy też stratę, cierpienie. Starty są wpisane w życie człowieka, ale uznając je, pokazuję, że rzeczywiście to dziecko było obdarzone miłością.

Do zobaczenia w niebie

Maleństwo, które odeszło do Pana, to nie jest „to”. Ono ma imię. Henio, Karolinka, Józio, Asia. – Nadanie imienia jest bardzo ważne. Szczególnie w procesie uzdrowienia osób, które dokonały aborcji – wyjaśnia ks. Artur. Ale przecież nie tylko dla nich.

Oczekiwany przez rodzinę Maksymilian odszedł do Pana, kiedy miał zaledwie 3 miesiące życia w łonie mamy. Ma dziś grób, a jego starszy brat mówi: – Szkoda, że Maksiu już jest w niebie, bo bym sobie w piłkę z nim pograł. Dwie młodsze siostry nie nadają się do ekspresyjnego wbijania bramek. Przyjaciółka Kasi (jego mamy) mówiła: – Śnił mi się dzisiaj twój Maksiu. Szedł za rękę z Panem Jezusem! – Dopiero na rekolekcjach ignacjańskich pożegnałam się z nim i pozwoliłam odejść z Jezusem – opowiada mama.

Na korytarzu na ścianie w fantazyjną kwiatową tapetę (bo Dorota ma zmysł artystyczny, a Marcin potrafi zrobić wszystko, czego tylko potrzeba w mieszkaniu) wiszą portrety szóstki dzieci. Dwójka z żywiołowych urwisów jest dosłownie wszędzie, trzecie na rękach mamy przebiera stópkami, chcąc dołączyć do rodzeństwa. Trójka z nich jest w niebie. Portrety to zdjęcia maluchów z USG. Michaś, Józio i Rozalka. – Te zdjęcia wyrażają ich stałą obecność w naszej rodzinie, w naszych sercach – mówi Dorota. – Tęsknię za Rozalką, chciałabym się z nią pobawić – dodaje jej córeczka.

Na lodówce u znajomej rodziny wielodzietnej wisi przypięty rysunek przedstawiający mamę, tatę i liczne rodzeństwo małej autorki. Na chmurce siedzi dziewczynka. – A to nasza siostra Sara – wyjaśnia Emi – ona już jest w niebie.