Kamil Krasowski: Od ponad 20 lat jest Ksiądz Kustosz w sposób szczególny związany z Jakubowem. Ta niewielka miejscowość w diecezji zielonogórsko-gorzowskiej dzięki Księdza staraniom stała się głównym miejscem kultu św. Jakuba w Polsce. Jak do tego doszło?

Ks. kan. Stanisław Czerwiński: Od 1999 r., czyli odkąd przybyłem do Jakubowa, moim zadaniem jako proboszcza było objęcie opieką duszpasterską wszystkich czternastu sołectw w parafii. Już na samym początku zainteresował mnie kościół parafialny z obrazem św. Jakuba Starszego Apostoła w ołtarzu głównym, w który nieustannie się wpatrywałem. Po 5 latach mojego pobytu tutaj patron parafii powiedział mi przez ludzi świeckich, abym zajął się odtwarzaniem jego kultu w Polsce. Tak powstało ogólnopolskie Bractwo św. Jakuba Starszego Apostoła z siedzibą w Jakubowie, a w 2005 r. przywieźliśmy z Watykanu relikwie Apostoła, podarowane przez Kongregację Spraw Kanonizacyjnych. W tym samym roku zrealizowaliśmy jeden z celów, które sobie postawiliśmy: odtworzenie szlaków św. Jakuba Starszego Apostoła w Polsce. 25 lipca otworzyliśmy pierwszy szlak prowadzący z Jakubowa do Zgorzelca i połączyliśmy go z siecią europejskich szlaków. Dwa lata później, decyzją bp. Adama Dyczkowskiego i z inicjatywy bp. Pawła Sochy, powstało tutaj pierwsze w Polsce sanktuarium św. Jakuba. I to był już dla mnie bardzo wyraźny znak z nieba. W 2010 r. po raz pierwszy w Polsce obchodziliśmy Jubileuszowy Rok Jakubowy. Do Jakubowa przybył wówczas arcybiskup Santiago de Compostela Julián Barrio Barrio, który modlił się też na Jasnej Górze, a w 2017 r., w 10. rocznicę powstania sanktuarium, modlił się z nami prymas Polski abp Wojciech Polak. W 2021 r. obchodzimy w Polsce po raz drugi Rok Jakubowy, który papież Franciszek ze względu na pandemię przedłużył o kolejny rok kalendarzowy. Ojciec Święty pod koniec ub.r. zainicjował także w Kościele synod, na który postanowiliśmy odpowiedzieć.

No właśnie, 30 marca w Jakubowie został zainaugurowany Ogólnopolski Synod Jakubowy. Co było inspiracją do zorganizowania tego wydarzenia?

Pierwsza odsłona spotkania miała swoje miejsce w Jakubowie i w pobliskim Głogowie. Mszy św. inaugurującej synod przewodniczył ordynariusz diecezji zielonogórsko-gorzowskiej bp Tadeusz Lityński, a słowo Boże wygłosił bp Andrzej Siemieniewski z Legnicy. Zwrócił on uwagę, że obecnie przeżywamy kilka jubileuszy. Pierwszy to 50-lecie powstania naszej diecezji. Drugi – 25-lecie pielgrzymki Jana Pawła II do naszej diecezji i diecezji legnickiej; trzeci natomiast to 40. rocznica podpisania Aktu Europejskiego przy grobie św. Jakuba przez Ojca Świętego, który w 4. roku swojego pontyfikatu pielgrzymował do Santiago de Compostela. Tam, w obecności przedstawicieli państw Europy, podpisał ten jakże ważny dokument. W tym roku jeszcze bardziej chcemy go pokazywać i docierać z nim do całego Kościoła w Polsce i w Europie.

Czym jest Akt Europejski i dlaczego jest tak ważny?

Gdy mówimy o Akcie Europejskim, trzeba najpierw przypomnieć, że Ojciec Święty Jan Paweł II bardzo mocno zwracał uwagę na to, czym żyła ówczesna Europa, podzielona na Wschód i Zachód, gdy został wybrany na Stolicę Apostolską. W pierwszym dniu swojego pontyfikatu, kiedy ujrzeliśmy go na balkonie Bazyliki św. Piotra, powiedział: „Nie lękajcie się! Otwórzcie drzwi Chrystusowi”. Z kolei w 1979 r., w czasie swojej pierwszej pielgrzymki do ojczyzny, powiedział, że „nie można zrozumieć dziejów Polski i Europy bez Chrystusa”. Ojciec Święty w czasie całego swojego pontyfikatu bardzo pragnął pokazać, że zjednoczenie narodów Europy jest możliwe, ale tylko w jej chrześcijańskich korzeniach, w Chrystusie. Mówił o tym 3 czerwca 1997 r. w Gnieźnie, na pielgrzymce z okazji 1000. rocznicy śmierci św. Wojciecha: „Do prawdziwego zjednoczenia kontynentu europejskiego droga jest jeszcze daleka. Nie będzie jedności Europy, dopóki nie będzie ona wspólnotą ducha. Ten najgłębszy fundament jedności przyniosło Europie i przez wieki go umacniało chrześcijaństwo ze swoją Ewangelią, ze swoim rozumieniem człowieka i wkładem w rozwój dziejów ludów i narodów. Nie jest to zawłaszczanie historii. Jest bowiem historia Europy jakby wielką rzeką, do której wpadają rozliczne dopływy i strumienie, a różnorodność tworzących ją tradycji i kultur jest jej wielkim bogactwem. Zrąb tożsamości europejskiej jest zbudowany na chrześcijaństwie. A obecny brak jej duchowej jedności wynika głównie z kryzysu tej właśnie chrześcijańskiej samoświadomości”. W 1982 r. natomiast, w samym Akcie Europejskim, Ojciec Święty podkreślił znaczenie grobu św. Jakuba w Santiago de Compostela na mapie Europy. Powiedział: To miejsce „stało się w ciągu wieków punktem przyciągania dla Europy i dla całego chrześcijaństwa. (...) Począwszy od XI i XII wieku, za sprawą mnichów z Cluny, wierni ze wszystkich stron Europy przybywali (...) do grobu św. Jakuba (...) z Francji, z Włoch, z Europy Środkowej, z krajów nordyckich i z narodów słowiańskich (...): od królów aż po najskromniejszych wieśniaków (...). Cała Europa odnalazła się wokół tej «pamiątki» św. Jakuba, w tych samych wiekach, w których budowała się jako kontynent jednorodny i zjednoczony duchowo”.

Hasło Synodu Jakubowego również zostało zaczerpnięte z Aktu Europejskiego...

Zgadza się. Jako myśl przewodnią Ogólnopolskiego Synodu Jakubowego wybraliśmy słowa Goethego, które Ojciec Święty cytuje w Akcie Europejskim: „Świadomość europejska zrodziła się w pielgrzymowaniu”. To jest nasz cel, aby dalej kształtować świadomość Polaków – chrześcijan, katolików, Europejczyków – w tym pielgrzymowaniu na szlakach prowadzących do grobu św. Jakuba. Chodzi nam o ożywianie kultu św. Jakuba, o to, by jeszcze więcej ludzi poznawało jego historię, szlaki; przede wszystkim jednak zależy nam na tym, by propagować Akt Europejski i słowa naszego wielkiego rodaka, przypominać o tym ludziom, a więc wypełnić jego testament w Polsce i w Europie.

Synod to ogólnopolskie wydarzenie. Gdzie odbędą się kolejne sesje synodalne?

Honorowy patronat nad synodem objął nuncjusz apostolski w Polsce abp Salvatore Pennacchio. Zaprosiliśmy go na kolejną sesję, która odbędzie się w ostatnią sobotę kwietnia na Jasnej Górze i będzie połączona z XV Jubileuszową Pielgrzymką Parafii Jakubowych oraz czcicieli św. Jakuba. Nuncjusz będzie przewodniczył Eucharystii i wygłosi słowo Boże. Kolejna sesja odbędzie się 18 maja, w dzień urodzin Jana Pawła II, w parafii św. Jakuba w Ośnie Lubuskim. Następnie – na przełomie czerwca i lipca – w sanktuarium św. Jakuba w Szczyrku, a na zakończenie spotkamy się w okolicach 16 października w sanktuarium św. Jakuba w Lęborku, gdzie podsumujemy tegoroczne prace synodalne związane z wykładami, które słyszymy, a które pogłębiają naszą wiedzę o Akcie Europejskim i cześć oddawaną św. Jakubowi.

A zatem – Stary Kontynent to nie jest kwestia jednej waluty – euro czy jednego rządu w Brukseli, ale to kwestia jednego Boga, Kościoła. Wydaje się, że Europa dzisiaj o tym zapomina...

Myślę, że czas, który obecnie przeżywamy – okrutnej wojny na Ukrainie – jest okazją do tego, by zobaczyć, jak wielką wartością była, jest i będzie jedność Europy; żebyśmy jeden drugiego brzemiona nosili. Moim zdaniem, teraz jeszcze wyraźniej widzimy, jak bardzo jest potrzebne, żeby się wszyscy zjednoczyli. Ale to zjednoczenie – ekonomiczne, gospodarcze, takie typowo ludzkie – nie przyjdzie bez jedności z Bogiem, bez jedności duchowej, a ta jest możliwa tylko wokół Osoby Jezusa Chrystusa.

Ks. kan. Stanisław Czerwiński - kustosz sanktuarium św. Jakuba Starszego Apostoła w Jakubowie w diecezji zielonogórsko-gorzowskiej