Anna Wyszyńska: Jakie objawy powinny nas skłonić do wizyty u lekarza?

Dr n. med. Janusz Meder: Jest grupa objawów, które mogą, chociaż oczywiście, nie muszą, być sygnałami choroby nowotworowej. Gwałtowne chudnięcie, które nie jest wynikiem diety odchudzającej, jest właśnie takim objawem. Może nim być także podwyższona, przekraczająca stan podgorączkowy, temperatura ciała, która nie ustępuje pod wpływem leczenia objawowego, przeciwzapalnego. Obecność wielu nowotworów, np. chłoniaków, jest sygnalizowana właśnie gwałtownym chudnięciem, podwyższoną ciepłotą ciała i szybkim męczeniem się. Jeżeli niepokojące dolegliwości i objawy mimo zastosowania wstępnego leczenia utrzymują się dłużej niż 2-3 tygodnie i nie ustępują całkowicie, trzeba się zgłosić do lekarza.

Jakie inne sygnały wysyła organizm?

Niepokojącym objawem są zlewne poty nocne, które nie wynikają z temperatury otoczenia, a powodują, że trzeba zmienić piżamę czy nawet bieliznę pościelową. Co prawda takie objawy mogą występować przy innych chorobach, np. zaburzeniach hormonalnych, ale wymaga to postawienia diagnozy. Warto zwrócić uwagę na długotrwały kaszel, zwłaszcza jeżeli towarzyszy temu odkrztuszanie krwi. Także gdy krew pojawia się w moczu czy stolcu, trzeba rozpoznać przyczynę. Podobnie przy pojawiających się na ciele zgrubieniach i guzkach. Dlatego potrzebna jest uważna i systematyczna obserwacja własnego ciała. U pań obowiązkowe jest samobadanie piersi wykonywane raz w miesiącu. Równie uważnie oglądajmy zmiany barwnikowe na skórze. Jeżeli istniejące dotąd znamiona czy zmiany barwnikowe powiększają się, zmieniają kształt lub barwę, sprawdźmy je u dermatologa lub onkologa Sprawdzajmy także węzły chłonne na szyi, w okolicach dołów pachowych i pachwin. Przyczyną powiększenia węzłów – gdy są wyczuwalne przez skórę – może być infekcja, ale jeżeli taki stan utrzymuje się dłużej, konieczna jest diagnostyka, bo powiększenie węzłów chłonnych może towarzyszyć białaczkom, chłoniakom, nowotworom piersi, płuca, mięsakom, czerniakom i wielu innym.

Które badania warto wykonać jako pierwsze?

Są to podstawowe badania diagnostyczne: morfologia krwi z rozmazem, OB, ogólne badanie moczu, poziom glukozy i enzymów wątrobowych. Osoby palące powinny wykonać RTG klatki piersiowej, najlepiej w dwóch projekcjach: tył/przód i bocznej. Należy przypomnieć, że obecnie dostępny jest program badania przesiewowego wczesnego wykrywania raka płuc za pomocą niskodawkowej tomografii komputerowej dla osób będących w grupie wysokiego ryzyka. Warto regularnie korzystać z badań, które są bezpłatne i dostępne od wielu już lat i pozwalają wykryć raka we wczesnym stadium, czyli zgłaszać się na cytologię, mammografię i kolonoskopię.

Czy współczesna wiedza pozwala nam wyróżnić najważniejsze czynniki rozwoju raka?

Czynników ryzyka chorób nowotworowych jest wiele. W Europejskim Kodeksie Walki z Rakiem wymienia się kilka zasad, które mogą nas przed tymi chorobami chronić. Pierwsze dwa zalecenia to: nie pal oraz stwórz środowisko wolne od dymu tytoniowego. Kolejne filary naszego zdrowia, zresztą nie tylko w sferze onkologii, to prawidłowa waga ciała i stała aktywność fizyczna. Zgodnie z kodeksem należy też przestrzegać zasad zdrowego odżywiania i ograniczyć spożycie alkoholu. Trzeba unikać nadmiernej ekspozycji na promienie słoneczne i chronić się przed działaniem substancji rakotwórczych w pracy. Kodeks zaleca kobietom, by po urodzeniu dziecka karmiły je piersią oraz by ograniczały hormonalną terapię zastępczą. Przed rakiem chronią również szczepienia przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby (WZW typu B) i przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego, czyli HPV.