W akcie notarialnym mam zapisaną służebność drogi dojazdowej z jasno określoną szerokością. Sąsiad ograniczył mi dojazd do mojej posesji, zwężając drogę. Co mogę zrobić, aby przestrzegał przepisów służebności?

Odpowiedź eksperta
Służebność drogi koniecznej to ograniczone prawo rzeczowe, które pozwala na połączenie działki bez dojazdu z najbliższą drogą publiczną. Dzięki niej właściciel zyskuje możliwość dojazdu i dojścia do swojej posesji, a wytyczona trasa biegnie przez prawnie wyznaczony zakres działki sąsiedniej.

Służebność gruntowa definiowana jest jako obciążenie jednej nieruchomości na rzecz właściciela drugiej nieruchomości (władnącej) prawem, którego treść:

• upoważnia właściciela nieruchomości władnącej do korzystania z nieruchomości obciążonej w określonym zakresie;

• ogranicza działania właściciela nieruchomości obciążonej, których może się on w stosunku do niej podejmować;

• zabrania właścicielowi nieruchomości obciążonej dokonywania określonych czynności względem nieruchomości władnącej, które mu przysługują na podstawie przepisów o treści i wykonywaniu nieruchomości.

Służebność gruntowa jest ograniczonym prawem rzeczowym, które jest ujawniane w dziale III księgi wieczystej. Zmiana właściciela po stronie nieruchomości obciążonej – przez którą biegnie droga – nie wpływa na obowiązywanie ustanowionej służebności.

W opisanej sytuacji można skorzystać przede wszystkim z tzw. roszczenia negatoryjnego, o którym mowa w art. 222 § 2 Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 121). Roszczenie sprowadza się do tego, że w przypadku naruszania własności (służebności) w inny sposób niż przez pozbawienie faktycznego władztwa nad służebnością właścicielowi (uprawnionemu z tytułu służebności) przysługuje roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń. Gdy korzysta się z tego roszczenia, należy pamiętać przede wszystkim o wykazaniu istnienia uprawnienia ze służebności oraz udowodnieniu, że dochodzi do określonych naruszeń tego prawa. Warto wcześniej wysłać sąsiadowi pismo z opisem sprawy oraz przedstawieniem żądań, by dać rozsądny termin do podjęcia działania.

Jeśli sąsiad nie zmieni swojego postępowania, pozostanie skierowanie sprawy do sądu. W pozwie trzeba będzie dokładnie wskazać to, czego się domagamy, oraz opisać naruszenia, których dopuszcza się sąsiad. Pomocne może się okazać również załączenie dokumentacji zdjęciowej czy powołanie świadków, którzy potwierdzą, że sąsiad uniemożliwiał czy też utrudniał korzystanie z biegnącej po jego posesji drogi.