U źródeł szerokiej działalności powiatu rzeszowskiego na rzecz osób niepełnosprawnych stoi gmina Trzebownisko. W 1993 r. utworzono tam Stowarzyszenie Pomocy Dzieciom i Młodzieży Sprawnej Inaczej, skupiające rodziców i władze gminy. Jego pierwszą inicjatywą było zorganizowanie szkółki sobotniej. W 2001 r. pomysł zdobył wyróżnienie na krajowym konkursie na "niepełnosprawny w społeczności lokalnej" i stał się wzorem dla innych gmin. Uczestnicy od lat spotykają się na wspólnych wakacjach, dniach dziecka, pielgrzymkach.
W 1995 r. Stowarzyszenie zostało zarejestrowane. W jego zadaniach mieści się m.in. rehabilitacja dzieci w domach, co w 70% finansuje gmina oraz wszystkie rady sołeckie. "Od wielu lat gmina konsekwentnie zwiększa ofertę pomocy niepełnosprawnym" - mówi Teresa Tomaka, jedna z inicjatorek Stowarzyszenia.

Rozprzestrzenianie dobroci

Kiedy w 1999 r. T. Tomaka zasiadła w radzie powiatu, zaczęła dążyć do tego, aby takie stowarzyszenia powstały w każdej z 13 gmin powiatu rzeszowskiego. Wymagało to oczywiście wielu rozmów z wójtami i radnymi, ale efekt był imponujący - utworzono 13 stowarzyszeń, które skupiają po 50-70 osób, pracujących społecznie. Warto dodać, iż radni powiatu już piąty rok oddają część swojej diety na niepełnosprawnych. Stowarzyszenia wspierane są m.in. przez Marszałka województwa, PFRON.
Upłynęło kilka miesięcy i dostrzeżono potrzebę utworzenia federacji, celem skuteczniejszego działania. W 2000 r. zarejestrowano powiatowy Związek Stowarzyszeń. Jego pierwszą akcją było utworzenie Młodzieżowej Szkoły Liderów czyli wolontariatu. Zorganizowano już zajęcia z psychologami, socjologami, a praktyka będzie polegać na sprawdzeniu postaw młodzieży względem osób niepełnosprawnych i przeprowadzeniu kampanii informacyjnej w szkołach. Końcowym etapem szkolenia ma być udział wolontariuszy w 2-tygodniowym turnusie rehabilitacyjnym. Poprowadzą go latem Ewa Marcinek i Wacław Cywiński.
Dzięki pomocy ordynatora ortopedii i traumatologii dziecięcej dr. hab. n. med. Sławomira Sneli ze Szpitala Wojewódzkiego nr 2, Związek przeprowadza raz w roku badania w gminach. W ich trakcie okazuje się, że dużo dzieci nie było dotychczas pod opieką ortopedy, mimo iż tego wymaga ich stan zdrowia.
Związek dba również o intelektualny rozwój niepełnosprawnej młodzieży. Prowadzi stałą akcję zbierania używanych komputerów.

Wypożyczalnia sprzętu rehabilitacyjnego

Zauważono trudności z dostępem do sprzętu rehabilitacyjnego. Jest niemożliwe zakupienie go dla wszystkich potrzebujących, ale wiele niedoborów rozwiązało się, dzięki pomysłowi wypożyczalni. Od 2001 r. działała ona w Budziwoju. W 2003 r. udało się ją przenieść do Rzeszowa na ul. Leszka Czarnego. Wypożyczanie jest bezpłatne. W siedzibie wypożyczalni utworzono także (we współpracy z CeWOP) Ośrodek Doradztwa (porady prawne, podatkowe dla niepełnosprawnych), czynny codziennie w godz. 9.00. do 14.00. Raz w tygodniu dyżuruje tu prawnik.

Działalność kulturalna

Związek Stowarzyszeń od samego początku istnienia organizuje konkurs muzyczno-plastyczno-taneczny Poznaj swój talent oraz Powiatowy Dzień Jedności z Osobami Niepełnosprawnymi (druga niedziela czerwca). W programie jest Msza św. oraz olimpiada dla niepełnosprawnych. Razem ze Stowarzyszeniem Niepełnosprawnych Ruchowo "Hiob" organizowany jest także wojewódzki konkurs piosenki Każdy ma szansę na sukces.

Europejski Rok Osoby Niepełnosprawnej

"Tak naprawdę nie ma czego świętować - mówi krytycznie T. Tomaka, przewodnicząca Związku Stowarzyszeń. - Mimo że tyle zrobiliśmy, nie udało się rozwiązać najpoważniejszych problemów, szczególnie niepełnosprawnych mieszkających na wsi, jak choćby ich dostępu do oświaty. Przecież niektórzy rodzice wożą dzieci do Rzeszowa z miejscowości oddalonych o 50 km, a młodzież niepełnosprawna nie opuszcza swoich domów już po ukończeniu 16. roku życia. Aż się prosi, żeby w każdej gminie funkcjonowała szkoła integracyjna. Nie udało się nam też zapewnić codziennej rehabilitacji ruchowej".