Mam nadzieję, że kiedy Boris Johnson na początku września przekaże urząd nowemu brytyjskiemu premierowi, będzie miał na tyle przyzwoitości, aby wycofać się z życia publicznego. Mówię to nie dlatego, że kategorycznie nie zgadzam się z jego polityką w rządzie, ale ze względu na szkody, które wyrządził wizerunkowi mojego kraju, oraz w poczuciu osobistego honoru i uczciwości, które kiedyś uważaliśmy za niezbędne.

Oczywiście, czołowi politycy odchodzili już wcześniej – w konsekwencji swoich błędnych decyzji, na skutek utraty poparcia, a czasem ujawnionych skandali w życiu osobistym. Taki jest świat. Ale Johnson jest pierwszym szefem rządu, który zrezygnował z powodu powszechnego przekonania, że nie jest on osobą uczciwą, godną zaufania. Fakt, że był także, przynajmniej nominalnie, pierwszym katolickim premierem Wielkiej Brytanii, sprawia, iż rozczarowanie jest jeszcze trudniejsze do zniesienia.

Podczas swoich 3 lat u władzy Alexander Boris de Pfeffel Johnson został doceniony m.in. za ostateczne zakończenie brexitu po impasie, który nastąpił po referendum w 2016 r., oraz przeprowadzenie kraju, jakkolwiek kontrowersyjnie, przez pandemię COVID-19. W opinii publicznej kojarzono go jednak również z kłamstwami i oszustwami, czego kulminacją był skandal partygate, który wybuchł, gdy premier pozwolił na to, by imprezy alkoholowe odbywały się w jego biurach na Downing Street, podczas gdy reszta społeczeństwa była przymusowo trzymana w lockdownie.

Przez całą swoją karierę – jako uprzywilejowany student Eton College i Uniwersytetu Oksfordzkiego, a później jako dziennikarz, poseł i burmistrz Londynu – Johnson mocno wyznawał specyficznie angielską tradycję klasy wyższej, związaną z ekstrawaganckimi postaciami – od Oscara Wilde’a po Evelyna Waugha – które prowokacyjnie przeciwstawiały się normom społecznym i rozkoszowały wzbudzaniem oburzenia, ale też czarowały i rozbrajały swoich krytyków z wykorzystaniem inteligencji i poczucia humoru. Johnson wierzył, że wykreowana postać „kochanego łotra” zawsze będzie działać na jego korzyść; był niczym brytyjski Stańczyk: na zewnątrz rzucający bufonadę, a wewnątrz – stalowy, wizjonerski mąż stanu.

Jestem wdzięczny, że brytyjska opinia publiczna, a przynajmniej jej duża część, przejrzała (chociaż z opóźnieniem) tę maskaradę. Pozostaje jeszcze do oszacowania, jak wiele szkód wyrządził krótki, ale rujnujący czas premiera Johnsona rządom prawa, naszym instytucjom krajowym oraz zaufaniu do życia publicznego.

Chociaż rola Johnsona jako pierwszego katolickiego premiera ma znaczenie ze względów historycznych – w 2007 r. jego poprzednik z Partii Pracy, Tony Blair, opóźniał konwersję na katolicyzm, aby uniknąć obrazy publicznej – to jednak nawet ta cecha zawiera elementy farsy, bo mimo że Johnson został ochrzczony jako katolik i otrzymał bierzmowanie w anglikańskim Church of England, to nigdy nie praktykował jako chrześcijanin. Znany był także z rozwiązłego życia prywatnego, na które składały się dwa nieudane małżeństwa i liczne romanse, a do dziś nikt nie wie, ile dzieci spłodził. Kiedy w maju 2021 r. w londyńskiej katolickiej katedrze Westminster potajemnie poślubił swoją ostatnią żonę Carrie Symonds, wielu katolików, co zrozumiałe, było oburzonych.

Wygląda na to, że nawet Kościół będzie musiał odzyskać siły po szkodach pozostawionych przez Johnsona. I chociaż początkowo kilku prawdziwych katolików było kandydatami na jego następcę, żaden z nich nie zdobył wymaganego poparcia. Przynajmniej jeden biskup jednak, Philip Egan z Portsmouth, zalecił katolickie nauczanie społeczne jako solidną podstawę do odbudowy standardów publicznych po braku „jasnego kompasu moralnego” Johnsona. Rzeczywiście może to być obszar, w którym Kościół jest w stanie zaoferować pomoc.

Podobnie jak inne społeczeństwa zachodnie mój kraj już dawno wszedł na liberalny, pobłażliwy kurs – preferowany przez wyrachowane elity ucieleśnione przez Johnsona i jego kolegów – który obecnie wywołuje ostre antyzachodnie reakcje w dużej części świata. Ale w sferze publicznej możemy i musimy nadal utrzymywać pewne standardy. W naszych przywódcach liczą się osobista moralność i odpowiedzialność, a nie tylko suche, praktyczne osiągnięcia. Bez solidnego fundamentu wartości wolność i demokracja mogą zostać zdemaskowane jako puste – podobnie, niestety, jak sam Boris Johnson.