Do wioski związanej z legendarną mogiłą córki Kraka sprowadził ich biskup krakowski Iwo Odrowąż. – Cystersi przybyli tu 800 lat temu – informuje o. Maciej i zaznacza: – Zastali resztki obrzędów pogańskich, odprawianych u stóp kopca Wandy. Zaczęli ewangelizować i rozpoczęli budowę klasztoru, a potem kościoła, z którego do naszych czasów zachowało się prezbiterium – serce bazyliki. Jak podkreślają historycy, należąca do najstarszych budowli z cegły świątynia w Mogile wyróżniała się okazałością na tle ówczesnego budownictwa sakralnego. Stała się świadectwem wiary oraz dumy rodu Odrowążów.

Kult

W tym miejscu szczególnym kultem od wieków jest otaczany wizerunek Chrystusa Ukrzyżowanego. Ojciec Iwo Kołodziejczyk, cysters, napisał: „Trudno powiedzieć, od kiedy Mogiła stała się miejscem pielgrzymkowym, a wizerunek Pana Jezusa na Krzyżu przedmiotem powszechnego kultu...”. Autor zapewnia, że kult ten szerzył się już w XIV wieku, ale od początku istnienia opactwa przybywali tu ludzie z zewnątrz, pomimo ścisłej klauzury zakonnej, która obowiązywała wówczas cystersów. Popularność miejsca tłumaczy m.in. faktem, że przez 3 kolejne wieki kościół klasztorny pełnił funkcję nekropolii rodu Odrowążów. Ich pogrzeby oraz kolejne rocznice śmierci ściągały do Mogiły licznych uczestników nabożeństw żałobnych.

Kult i związany z nim ruch pielgrzymkowy rozwinęły się po wielkim pożarze kościoła w 1447 r., kiedy ocalał czczony wizerunek Chrystusa Ukrzyżowanego. Zachował się także w 1708 r., mimo kolejnego pożaru. Przez wieki przed ukrzyżowanym Panem Jezusem modlili się polscy władcy, w tym m.in.: Bolesław Wstydliwy i jego żona Kinga, królowa Jadwiga, królowa Bona, Anna Jagiellonka, Kazimierz Wielki, Zygmunt Stary, Zygmunt Waza i Stefan Batory.

Do Mogiły pielgrzymowali też przyszli święci, m.in.: Adam Chmielowski, Aniela Salawa, kard. Stefan Wyszyński, Jan Paweł II. Modlił się tu także ks. Piotr Skarga, a twórcy literatury polskiej, np. Wojciech Bogusławski, Cyprian Kamil Norwid, Wincenty Pol, opisali to miejsce i pobożność mieszkańców oraz pątników nawiedzających sanktuarium.

Ślady i znaki

Przed tym wizerunkiem, wyeksponowanym od XVI wieku w osobnej kaplicy, klękali Polacy przez kolejne stulecia. – W południowej ścianie krużganków klasztornych znajduje się wmurowana płyta pochodząca z kaplicy Krzyża Świętego, nosząca ślady wyżłobione kolanami pielgrzymów – informuje o. Maciej i zaznacza: – To świadectwo żywego, trwającego od wieków kultu. Przypomina, że w średniowieczu płyty przykrywające groby, znajdujące się pod kaplicą, były zrobione z piaskowca i przejście po nich na kolanach było dla pątnika wielkim umartwieniem. – Zdarte kolana, zdarte ubranie... – podkreśla cysters. Dodaje, że tradycja chodzenia na kolanach w kaplicy Krzyża Świętego jest żywa do dzisiaj – kolejni pątnicy żłobią na posadzce charakterystyczne ślady. I zanoszą tu swe prośby. O spektakularnych, wymodlonych tu cudach można poczytać na stronie sanktuarium w zakładce „Doznane łaski”.

Ojciec Maciej przyznaje, że także składanie wotów jest nieodłącznie związane z kultem Zbawiciela w mogilskim sanktuarium. Zauważa: – Liczne dary, będące podziękowaniem za wyproszone łaski, stanowią cenne dowody na to, że w tym miejscu kolejne pokolenia Polaków się modlą i tu są wysłuchiwane. Wiele wyproszonych łask upamiętniono na tabliczkach umieszczanych w kaplicy. Gdy się je czyta, można sobie uświadomić, z jak różnymi problemami przybywają pątnicy do Mogiły. Mój rozmówca dodaje, że pośród wielu cennych wotów szczególną wartość stanowi krzyż pektoralny św. Jana Pawła II, przekazany po śmierci Ojca Świętego przez kard. Stanisława Dziwisza.

Praca duszpasterska

Przed mogilskim krzyżem modlono się w czasach zawieruch wojennych i epidemii. Szczególnym cudem, który się dokonał w Mogile, było przeciwstawienie się ideologii wprowadzanej przez PRL-owskie władze w wybudowanej od podstaw Nowej Hucie – w założeniu mieście bez Boga. – Komuniści chcieli stworzyć alternatywę dla katolickiego Krakowa – stwierdza o. Maciej i zauważa: – Ich plany, że jak sprowadzą tutaj ludzi z różnych stron Polski, to będzie nimi łatwo manipulować, się nie powiodły. Okazało się, że w narodzie duch nie ginie. Szczególną rolę w pokrzyżowaniu tych zamiarów odegrał kard. Sapieha. Swoje zrobili także mogilscy cystersi, którzy podjęli się na szeroką skalę pracy duszpasterskiej. Myślę, że tej otwartości cystersów na mieszkańców Nowej Huty komuniści nie przewidzieli.

– Dziś Mogiła to taka triada: parafia, klasztor i sanktuarium – podkreśla o. Maciej. Dodaje, że w klasztorze żyje obecnie trzynastu ojców i braci oraz trzech kandydatów do życia zakonnego. Przyznaje, że trudno dokładnie podać liczbę wiernych. – W liczącej ok. 12 tys. osób parafii mieszkają żyjący tu od wieków mogilacy, a także przybywający do nowych bloków krakowianie – informuje i dodaje: – To duża wielkomiejska parafia, plus sanktuarium, które jest najstarszym i najsłynniejszym w Polsce ośrodkiem kultu Pana Jezusa Ukrzyżowanego.

Przywilej

Wierni nawiedzają to miejsce przez cały rok, ale przybywa ich w czasie tygodniowego odpustu. Tegoroczny wpisuje się w świętowanie jubileuszu rozłożonego w czasie (opis wielu pięknych inicjatyw znajduje się na stronie opactwa). – To szczególny czas i okazja, aby przez różne wydarzenia religijne oraz kulturalne podziękować Panu Bogu za wszystko, co przez minione wieki stało się udziałem żyjących w opactwie mnichów cysterskich, oraz prosić o potrzebne łaski i błogosławieństwo na dalsze lata istnienia wspólnoty zakonnej w Mogile – podkreśla przeor. Przy czym zwraca uwagę na szczególny przywilej: – Penitencjaria Apostolska, na prośbę ojca opata Adriana Mroza, cystersa, udzieliła zgody na to, aby wierni, którzy w bieżącym roku nawiedzą bazylikę Krzyża Świętego w Mogile, mogli uzyskać odpust zupełny. Jest to możliwe do Niedzieli Miłosierdzia Bożego w 2023 r.

Mój rozmówca zachęca, w imieniu mogilskiej wspólnoty cysterskiej i własnym, do nawiedzenia bazyliki, gdzie wierni oddają cześć Chrystusowi przedstawionemu w wizerunku na krzyżu, aby pomodlić się w tym miejscu, by uczcić relikwie Krzyża Świętego. Zapewnia: – Tu łatwo sobie uświadomić, że przez kolejne wieki Bóg wkracza w życie naszego narodu, poszczególnych wspólnot, rodzin i każdego z nas. Tu poznajemy siłę ukrzyżowanego i zmartwychwstałego Jezusa!