Lasy Państwowe to organizacja z blisko stuletnią tradycją. Leśnicy przez ten czas sami mieszkali na wsi, byli blisko jej potrzeb i problemów. Rozumieją je i w empatyczny sposób wspierają lokalnych mieszkańców.

Motor lokalnej gospodarki

Wsparcie oferowane przez naszą organizację przyjmuje rozmaite formy. Od tworzenia nowych miejsc pracy na obszarach bezpośrednio związanych z podstawową działalnością gospodarczą w lesie oraz w przemysłach bazujących na gospodarce leśnej: meblarskim, tartacznym czy papierniczym, przez zapewnienie źródła surowca opałowego, gwarancję pewnych wpływów do budżetów lokalnych z tytułu podatku leśnego, aż po umożliwienie pozyskiwania owoców runa leśnego. Te i wiele innych wymiarów współpracy na styku gospodarki leśnej oraz wsi przyczyniają się do podnoszenia jakości funkcjonowania obszarów wiejskich.

Wśród prywatnych przedsiębiorstw sektora leśno-drzewnego działają wielkie koncerny z udziałem obcego kapitału i duże oraz średnie rodzime spółki, ale dziewięć na dziesięć podmiotów w branży to małe zakłady, zatrudniające mniej niż dziesięć osób. Często są to firmy rodzinne, kultywujące wielopokoleniowe tradycje związane z leśnictwem i działające w słabiej rozwiniętych regionach kraju. Tam leśnictwo i przemysł drzewny oraz rolnictwo są podstawą utrzymania setek tysięcy rodzin. Aż ok. 60% wszystkich miejsc pracy w sektorze leśno-drzewnym ulokowanych jest na obszarach wiejskich. Lasy Państwowe są w tym przypadku motorem napędzającym lokalną gospodarkę.

Drogi i edukacja

Samorządy i lokalne społeczności wspieramy przy budowie dróg. Rokrocznie przeznaczamy znaczne środki finansowe na wsparcie samorządów w zakresie budowy infrastruktury drogowej. Przed rokiem wydaliśmy na ten cel 41 mln zł, czym przyczyniliśmy się do powstania 94 km dróg. Plan na bieżący rok przewiduje wydatkowanie na ten cel aż 129 mln zł. Ale trzeba zaznaczyć, że na budowę dróg trafia też rokroczna danina wynosząca 2% przychodu ze sprzedaży drewna. W ubiegłym roku zasililiśmy Rządowy Fundusz Rozwoju Dróg (dawniej: Fundusz Dróg Samorządowych) kwotą 179 mln zł. Na poczet wsparcia drogowego trzeba też zaliczyć udostępnianie społecznościom lokalnym szeregu dróg, które mamy we własnym zarządzie, wybudowanych za własne środki i za własne środki utrzymywanych dla potrzeb ruchu lokalnego.

Polakom udostępniamy nie tylko drogi, ale też największy w kraju kompleks infrastruktury rekreacyjnej i turystycznej. Dla najmłodszych mieszkańców wsi i wiejskich szkół bardzo atrakcyjna jest edukacja leśna realizowana przez Lasy Państwowe. Dominują zajęcia terenowe i wycieczki z przewodnikiem. Przez 5 ostatnich lat wzięło w nich udział 10,4 mln osób. Wszystkie zajęcia są bezpłatne. Dla wielu dzieci z uboższych rodzin to rzadka szansa na ciekawą wycieczkę i oderwanie się od problemów codzienności.

Nasi niezawodni partnerzy – strażacy

Mimo że wsparcie jednostek straży pożarnej nie jest ustawowym obowiązkiem Lasów Państwowych, to leśnicy mają świadomość, że bez dobrej współpracy oraz odpowiednio wyposażonej straży walka z pożarami lasów byłaby trudniejsza. Jednostki Lasów Państwowych przekazują rokrocznie darowizny na rzecz OSP (na zakup sprzętu gaśniczego). Ochotnicze formacje straży, jako organizacje pozarządowe, otrzymują większe wsparcie niż jednostki zawodowe.

Drewno z Lasów Państwowych ogrzewa mieszkania

Polacy w miastach na nowo odkryli, że drewno służy do ogrzewania mieszkań. Mieszkańcy wsi nigdy nie przestali mieć tej świadomości. Zapewnienie ludności dostępu do drewna jako surowca opałowego to jeden z naszych priorytetów. W obliczu obserwowanego kryzysu na rynku surowców energetycznych Lasy Państwowe zobowiązały się do priorytetowego traktowania klientów indywidualnych i utrzymania stałych cen drewna opałowego. To dlatego popularna gałęziówka kosztuje średnio tylko 31 zł. To dziś prawdopodobnie najtańsze paliwo w Europie.

Gdyby przy obecnym popycie na drewno opałowe urynkowić jego ceny i oferować je w systemie aukcyjnym, jego cena byłaby dwu- lub trzykrotnie wyższa. Lasy Państwowe tego drewna na aukcje nie skierują. Świadoma decyzja na ten krok to wyjście naprzeciw oczekiwaniom społecznym i zrozumienie misji przypisanej organizacji. Ale hipotetyczna różnica między obecną ceną a tą, z której w pełni świadomie rezygnujemy, to olbrzymie, kilkusetmilionowe świadczenie społeczne. Warto mieć tego świadomość.

Dla kół gospodyń i klubów sportowych

W tym roku Lasy Państwowe przygotowały aż trzy nowatorskie konkursy grantowe, których beneficjentami byli głównie mieszkańcy terenów wiejskich. Pierwszy z nich, „Sportowa Natura”, był skierowany do klubów sportowych. Zaprosiliśmy wszystkie kluby sportowe w Polsce do wspólnego promowania ruchu na świeżym powietrzu w otoczeniu przepięknej polskiej przyrody. Nagrodą w konkursie było dofinansowanie w wysokości do 10 tys. zł na realizację pomysłów o najszerszym zasięgu promocyjnym.

W drugim, „Natura od kuchni”, dzięki wsparciu Lasów Państwowych koła gospodyń wiejskich promowały zdrową żywność z polskich lasów. Granty w wysokości do 5 tys. zł trafiły do organizacji, które przygotowały najciekawsze propozycje popularyzowania zdrowej żywności pochodzenia leśnego. Kobiety z KGW to liderki w swoich lokalnych społecznościach. Dynamiczne i poszukujące odmieniają wizerunek współczesnej wsi.

I wreszcie ostatni z konkursów, „Drewno jest z lasu”. Drewno – niezwykły surowiec i synonim ekologicznego stylu życia. To konkurs, który zwracał uwagę na leśne pochodzenie drewna. Mogły w nim wziąć udział organizacje pozarządowe, samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej, samorządy i ich jednostki organizacyjne.

Dla właścicieli lasów prywatnych

Jesteśmy stabilnym płatnikiem podatków dla samorządów. To Lasy Państwowe są największym płatnikiem podatku leśnego. Od 2016 r. to corocznie kwota ok. 230 mln zł. Łącznie z podatkami: rolnym, od nieruchomości i od środków transportowych zasilamy budżety samorządowe kwotą 300 mln zł.

Jako lider polskiego leśnictwa to Lasy Państwowe ponoszą koszty ochrony przeciwpożarowej, ochrony przed szkodliwymi owadami, kradzieżami. Utrzymują Bank Danych o Lasach. To wszystko służy też prywatnym właścicielom lasów. W Polsce to nawet milion rodzin, w większości mieszkających na wsi. Nasz program dofinansowania uproszczonych planów urządzenia lasu umożliwia im racjonalne i legalne korzystanie ze swoich zasobów. Sfinansowaliśmy te plany już dla 1/3 prywatnych lasów!

Leśnicy są przywiązani do tradycji i tak postrzegają mieszkańców polskiej wsi, z którymi mają codzienne relacje. To wszystko, co robią Lasy Państwowe w przestrzeni wiejskiej, czynią dla społeczeństwa i Polski.

Artykuł stanowi skróconą wersję referatu, który autor wygłosił 22 października w Akademii Kultury Społecznej i Medialnej w Toruniu podczas IV Sympozjum „Jeszcze Polska nie zginęła. Wieś stymulatorem rozwoju ekologii i tożsamości narodowej”.

Józef Kubica p.o. dyrektor generalny Lasów Państwowych