Czy można się skarżyć na przewlekłość postępowania sądowego?

Odpowiedź eksperta
Najogólniej rzecz ujmując, z przewlekłością postępowania mamy do czynienia wtedy, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do końcowego rozstrzygnięcia, a jego długotrwałość i rozwlekłość pozostaje w związku z działaniem lub bezczynnością sądu.

Stwierdzenie przewlekłości postępowania umożliwia sądowe dochodzenie naprawienia wynikłej z niej szkody. Odpowiedzialność władzy publicznej za niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie rozciąga się również na opieszałe funkcjonowanie sądów, które narusza prawo jednostki do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.

Prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki zostało zagwarantowane w aktach prawa międzynarodowego oraz w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym „każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd”.

17 czerwca 2004 r. weszła w życie Ustawa o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki. Pozwala ona stronie wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu sądowym, którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania. Sądem właściwym do rozpoznania skargi jest sąd przełożony nad sądem, przed którym toczy się postępowanie.

– Jeżeli skarga dotyczy przewlekłości postępowania przed sądem rejonowym i sądem okręgowym, właściwy do jej rozpoznania w całości jest sąd apelacyjny;

– jeżeli skarga dotyczy przewlekłości postępowania przed sądem okręgowym i sądem apelacyjnym, właściwy do jej rozpoznania w całości jest sąd apelacyjny;

– jeżeli skarga dotyczy przewlekłości postępowania przed sądem apelacyjnym lub Sądem Najwyższym, właściwy do jej rozpoznania jest Sąd Najwyższy.

Pamiętajmy, że skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu nastąpiła przewlekłość, wnosi się w toku trwania tego postępowania.

Skarga podlega stałej opłacie w wysokości 200 zł. Jeśli wniosło ją kilka osób, każda z nich uiszcza opłatę oddzielnie. Zwolnienie od opłaty jest możliwe, jeśli przewidują to przepisy procedury, na gruncie której toczy się postępowanie.

Sąd wydaje orzeczenie w przedmiocie skargi w terminie 2 miesięcy od daty jej złożenia i może na żądanie skarżącego, uwzględniając skargę, przyznać od Skarbu Państwa, a w przypadku skargi na przewlekłość postępowania prowadzonego przez komornika – od komornika, sumę pieniężną w wysokości od 2 tys. do 20 tys. zł.