Obok stałych ekspozycji, mówiących m.in. o mieszkańcu domu nobliście Gerharcie Hauptmannie, dostępne są wystawy czasowe. Jedną z nich jest wystawa pt. Profesor Stanisław Lorentz. Ten, który uratował Jana Matejkę i... Gerharta Hauptmanna.

Znalezisko

– Tytuł jest nieprzypadkowy, bo prof. Lorentz, który tu, na Dolny Śląsk, przyjechał w lipcu 1945 r. , dowiedziawszy się, że w wiosce Hain (dzisiejsza Przesieka), która wtedy jeszcze nie miała polskiej nazwy, są złożone dzieła Jana Matejki i nie tylko jego, bo było tam ponad 70 skrzyń, po 2 dniach pobytu dowiedział się, że tutaj mieszka także wspomniany noblista. Przybył do niego i odwiedził go. Wśród odzyskanych dzieł znalazły się obrazy Jana Matejki: Rejtan – Upadek Polski, Unia Lubelska i Batory pod Pskowem. Wystawa zawiera całą dokumentację w tej sprawie – mówi Janusz Skowroński dyrektor muzeum. – Przedstawia historię odkrycia ostatniego miejsca przechowywania obrazów i ich transportu do Warszawy. Obalamy przy tej okazji wszelkie mity na ten temat. Pokazujemy listy, telegramy, pamiątki, ciekawostki w tej sprawie. Np. wspomniana wioska Hain, najpierw krótko nosiła nazwę Matejkowice, na pamiątkę odkrycia w niej obrazów Jana Matejki. Dzisiaj znamy ją jako Przesiekę.

W obronie noblisty

Spotkanie z noblistą zaowocowało tym, że prof. Lorentz w gorącym okresie powojennym zapewnił Hauptannowi i temu miejscu nietykalność w postaci Listu Żelaznego, który miał prawo wypisywać i był on umieszczany na budynkach i miejscach, które stanowiły wartość dla kultury. List informował, że dane miejsce nie podlega rekwizycji, gdyż jest pod opieką rządu polskiego.

Wystawa

– Do tej wystawy przygotowywaliśmy się 3-4 lata – wspomina dyrektor Skowroński – Miałem okazję poznać córkę prof. Lorentza p. Alinę Kowalczykową (która niestety zmarła już w ubiegłym roku), a udostępniła nam archiwum po swoim ojcu. Zobowiązałem się też wobec niej, że te materiały będą pokazane. Podobnie jak zbiory zdjęć i dokumentów udostępnione przez p. Andrzeja Straszaka, syna Zdzisława, sekretarza starosty Wojciecha Tabaki, który brał w tym udział. Archiwalia pochodzą również z jeleniogórskiego oddziału Archiwum Państwowego we Wrocławiu i Muzeum Regionalnego w Lubaniu. Co ciekawe, relację profesora Lorentza z pobytu w Karkonoszach w 1945 r. udostępniamy do wysłuchania na smartfonach w jęz. polskim i niemieckim. Wystawie towarzyszą też dwa interesujące filmy dokumentalne: Stanisław Lorentz (z 1968 r.) i Gerhart Hauptmann i Polacy. Nieznane relacje (z 2019 r.).

Losy obrazów

Dziś obrazy: Rejtan i Batory po Pskowem można oglądać w murach Zamku Królewskiego w Warszawie, a Unię Lubelską – na Zamku w Lublinie. – Zachęcam i zapraszam do odwiedzenia naszego muzeum, by zapoznać się z kartami historii dotyczącymi naszej kultury. Na pewno będzie to duchowa uczta dla pasjonatów historii – zaprasza dyrektor.

Muzeum jest otwarte w godz. 9-16, a od 1 maja – do godz. 17.