Złogi w układzie moczowym są różnej wielkości i różnie umiejscowione. Dlatego przez wiele lat mogą nie dawać wyraźnych objawów i są wykrywane przy okazji badania USG wykonywanego z innego powodu.

Objawy

U części pacjentów dochodzi jednak do ataków kamicy nerkowej, manifestujących się nagłym, ostrym bólem, który jest zlokalizowany w okolicy lędźwiowej i promieniuje do pachwiny po tej samej stronie. Ból, nazywany też kolką nerkową, jest spowodowany przemieszczaniem się kamienia z nerki do moczowodu. Oprócz bólu mogą wystąpić np.: nudności, częste parcie na mocz, pieczenie podczas oddawania moczu.

Pierwsza pomoc

W przypadku ataku kolki nerkowej pierwsza pomoc polega na podaniu leków przeciwbólowych i rozkurczowych oraz piciu dużej ilości płynów, tj. ponad 2 l na dobę. Jeżeli kamień jest niewielki, to takie działanie może pomóc w „wypłukaniu” go. Jeżeli uda się zachować wydalony kamień, to badanie jego składu może pomóc w ustaleniu przyczyny powstawania złogów.

Podobne objawy mogą jednak towarzyszyć również innym chorobom. Jeżeli wystąpiły one po raz pierwszy, potrzebna jest konsultacja lekarska w celu ustalenia, czy chory rzeczywiście cierpi na kamicę nerkową. Kontakt z lekarzem jest pilnie potrzebny zwłaszcza wtedy, gdy tego rodzaju objawom towarzyszą gorączka, niemożność oddawania moczu, chora jest w ciąży, kolka nie ustępuje po podaniu leków przeciwbólowych.

Co dalej?

Duża część osób doświadcza ataku kolki nerkowej tylko raz w życiu, a wydalenie kamienia z układu moczowego kończy problem. Niestety, większość chorych w krótszym lub dłuższym czasie doznaje nawrotu choroby. Dlatego w przypadku dużego kamienia, którego nie udaje się wydalić, a który może spowodować różne komplikacje w układzie moczowym, a także w przypadku powtarzających się ataków kamicy, trzeba pozbyć się złogu drogą zabiegu medycznego. Jeszcze kilka dekad temu jedyną możliwością interwencji była operacja chirurgiczna. Obecnie medycyna dysponuje kilkoma rodzajami zabiegów, które nie wymagają użycia skalpela. Często stosowane jest m.in. zewnątrzustrojowe kruszenie złogów za pomocą fali uderzeniowej.

Jak zapobiegać?

Styl życia, który jest tak ważny w przypadku chorób kardiologicznych, nadciśnienia, cukrzycy i in., ma znaczenie również w tym przypadku. Osoby, które mają tendencję do odkładnia się złogów w nerkach, powinny dbać o nawodnienie. Trzeba wypijać ok. 2 l napojów dziennie – więcej w upalne dni czy podczas intensywnego wysiłku fizycznego. Nie są zalecane napoje wysokosłodzone, zawierające barwniki. Warto pamiętać o wypiciu filiżanki przegotowanej wody przed snem.

Ważna jest również dieta. Zalecane jest ograniczenie białka zwierzęcego, chociaż nie jest konieczna całkowita jego eliminacja. Lepiej natomiast zrezygnować z mocnej herbaty, kawy i kakao. Na listę spożywanych napojów warto wpisać napary ziołowe. Zastosowanie ziół moczopędnych pomaga oczyścić drogi moczowe i zapobiega tworzeniu się złogów, natomiast zioła, które rozkurczają mięśnie gładkie przewodów moczowych, ułatwiają usuwanie drobnych kamieni i piasku nerkowego. W aptekach są dostępne gotowe mieszanki, które działają w taki sposób.

Trzeba pamiętać, że wpływ na odkładanie się złogów w nerkach mają również inne choroby – np. nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, nadczynność tarczycy, nadczynność przytarczyc – które trzeba równolegle leczyć.