Wizjonerska intuicja i społeczna wrażliwość ks. Michaela McGivneya, syna irlandzkich imigrantów, który posługiwał pod koniec XIX wieku w amerykańskim stanie Connecticut, dała impuls do powstania Rycerzy Kolumba – świeckiego zakonu skupiającego katolickich mężczyzn. Początki organizacji sięgają 1882 r. i są związane z ówczesną trudną sytuacją gospodarczo-społeczną, w jakiej znajdowali się imigranci, którzy przybywali do Stanów Zjednoczonych. Ubóstwo, ciężkie warunki pracy, alkoholizm i działalność tajnych stowarzyszeń zagrażały pokojowi i jedności tamtejszych rodzin.

Nowatorski pomysł

Dla ks. McGivneya oczywista była prawda, którą dziś często powtarza przywódca Rycerzy Kolumba – Najwyższy Rycerz Patrick Kelly: „Dobrze uformowany mężczyzna to właściwie uformowane małżeństwo, rodzina, parafia i społeczeństwo”. Dlatego ważnym elementem swej posługi duszpasterskiej uczynił kształtowanie mężczyzn w duchu wiary katolickiej. W podziemiach kościoła Najświętszej Maryi Panny w New Haven ks. McGivney zgromadził grupę mężczyzn, którym zaproponował stworzenie stowarzyszenia troszczącego się o umacnianie wiary i wspieranie potrzebujących, szczególnie wdów i sierot. W ten sposób, na kilkadziesiąt lat przed postulatami II Soboru Watykańskiego dotyczącymi angażowania świeckich w życie parafialne i powierzania im odpowiedzialności za Kościół lokalny, rozpoczęła się historia tej ogólnoświatowej bratniej wspólnoty. – Zgodnie z wizją naszego założyciela naturalnym miejscem działania Rycerzy Kolumba są parafie i lokalne społeczności. Dlatego rycerze aktywnie uczestniczą w życiu parafialnym, wspierają swoich kapłanów. Podejmują liczne inicjatywy w czterech fundamentalnych dla siebie obszarach: wiara, rodzina, społeczność i życie – mówi przedstawiciel polskich władz zakonu, sekretarz stanowy Marek Ziętek.

Wiara przez uczynki

Dzieło ks. McGivneya, beatyfikowanego 31 października 2020 r., ma już 141 lat i wciąż gromadzi nowych mężczyzn wokół ideałów miłosierdzia, jedności, braterstwa i patriotyzmu. Na całym świecie działa obecnie ponad 2 mln rycerzy, a można ich spotkać w: Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Meksyku, Korei Południowej, na Filipinach, Litwie i Ukrainie oraz we Francji i w Polsce.

W naszym kraju zakon istnieje od 2006 r. i zrzesza ponad 7,5 tys. członków. Wszystkie podejmowane przez rycerzy działania są wcielaniem w życie wyznawanej wiary, bo – jak mówi przywódca polskich rycerzy, delegat stanowy Krzysztof Zuba – Rycerze Kolumba są powołani do tego, by realizować swoją wiarę przez uczynki.

Rycerze dbają o godność ludzkiego życia i dobro rodzin i w związku z tym podejmują wiele inicjatyw. W ramach programu „Kurtki dla Dzieci” w okresie jesienno-zimowym obdarowują potrzebujące dzieci ciepłym okryciem. W tym roku zostanie wręczona już milionowa kurtka. W samej tylko Polsce dzieciom polskim i ukraińskim dostarczono ich już ponad 6,5 tys. – W tym roku chcemy poprawić ten wynik i rozdać w Polsce 5 tys. kurtek, a kolejne 2 tys. wysyłać na Ukrainę. Będzie to największe dzieło miłosierdzia realizowane przez nas tej jesieni – zapowiada najwyższy kustosz Andrzej Anasiak, pierwszy w historii członek najwyższych władz zakonu pochodzący z Europy.

Program „Życie Mam” wspiera ośrodki dla kobiet w ciąży i domy samotnej matki. W całej Polsce rycerze organizują marsze pro-life, aktywnie wspierają m.in. Narodowy Marsz dla Życia i Rodziny w Warszawie. Swój szacunek dla każdego poczętego życia wyrażają udziałem w pogrzebach dzieci utraconych, troską o ich groby, a także podjęciem budowy poświęconego ich pamięci pomnika. Rycerze byli także jednymi z pierwszych organizatorów Dnia Męża i Żony, który przypada w rocznicę zawarcia sakramentu małżeństwa przez Zelię i Ludwika Martinów, rodziców św. Teresy od Dzieciątka Jezus (13 lipca).

Wyrazem troski o pogłębianie wiary są inicjatywy formacyjne. Rycerze Kolumba organizują peregrynację ikony św. Józefa, odnajdując w nim wzór odważnej i odpowiedzialnej męskości. Czynnie włączają się w organizację Męskiego Oblężenia Jasnej Góry i obejmują tę inicjatywę patronatem, a raz do roku, w różnych miejscach Polski, gromadzą się na Dniach Formacji. Najnowszym dziełem jest inicjatywa „Cor”. Tak ją opisuje Najwyższy Rycerz Patrick Kelly: „Nazwa pochodzi z łacińskiego słowa oznaczającego serce. Odzwierciedla to prawdę o tym, że wiara i braterstwo są rdzeniem naszej tożsamości. Inicjatywa „Cor” została stworzona dla katolickich mężczyzn. Zbliża nas do siebie i daje poczucie wspólnoty, którego dziś tak bardzo potrzebujemy”. W ramach tego programu formacyjnego odbywają się regularne spotkania poświęcone modlitwie, lekturze Pisma Świętego i zgłębianiu tajemnic wiary; podczas spotkań nie jest też pomijany wymiar integracyjny – budowanie bratnich i przyjacielskich relacji. Spotkania są otwarte dla wszystkich chętnych mężczyzn, nie tylko dla rycerzy.

Rycerska odpowiedź

W obliczu wyzwań spowodowanych rosyjską inwazją na Ukrainę Rycerze Kolumba podjęli się działań pomocowych na bezprecedensową skalę. Już dzień po agresji władze zakonu ustanowiły Fundusz Solidarności z Ukrainą, na który darczyńcy z całego świata wpłacili jak dotąd ponad 21 mln dol. Dzięki temu pokryto koszty schronienia oraz zakupu żywności, środków medycznych, ubrań, a także innych niezbędnych produktów dla mieszkańców Ukrainy i uchodźców w Polsce. By zapewnić szybką i skuteczną pomoc, rycerze podjęli współpracę z ukraińskim Kościołem rzymskokatolickim i greckokatolickim oraz międzynarodowymi organizacjami pomocy humanitarnej.

Na terenie Ukrainy Rycerze Kolumba działają od 2012 r. i zrzeszają ponad 2 tys. członków. Dzięki nim ponad 220 tys. paczek żywnościowych trafiło do osób potrzebujących, czasem na tereny zaledwie kilka dni wcześniej wyzwolone spod rosyjskiej okupacji. Rycerze dostarczali je niejednokrotnie z narażeniem życia. Środki z funduszu umożliwiły także stworzenie wielu ośrodków dla przesiedlonych Ukraińców, pozwoliły na zakup i dostarczenie agregatów prądotwórczych, sprzętu medycznego dla szpitali oraz zorganizowanie akcji rozminowywania wyzwolonych terenów. Przyczyniły się też do zabezpieczenia chrześcijańskiego dziedzictwa: dzięki współpracy z organizacją Red Arch, specjalizującą się w ochronie dóbr kultury, rozpoczęto trójwymiarowe skanowanie zabytkowych ukraińskich kościołów, co w przyszłości umożliwi ich renowację, a w razie zniszczenia – całkowitą odbudowę.

***

Działalność polskich rycerzy jest doceniana przez rycerską społeczność międzynarodową. W trakcie sierpniowej Najwyższej Konwencji z wielkim uznaniem wyrażano się o pomocy, której rycerze udzielili narodowi ukraińskiemu, a delegacjom z Polski i Ukrainy podziękowano owacjami na stojąco.