Psalm responsoryjny w dzisiejszej Liturgii Słowa to świąteczny hymn, którego źródeł należy poszukiwać w kulcie świątyni jerozolimskiej. Pierwotnie był prawdopodobnie indywidualnym aktem uwielbienia Bożej łaskawości, z czasem zaś stał się wyrazem publicznego dziękczynienia. Psalm 118, o którym mowa, przez chrześcijan został odczytany jako hymn o charakterze paschalnym, odnoszącym się do męki, śmierci i zmartwychwstania Jezusa Chrystusa.

Zanim jednak przyjrzymy się, jak autorzy Nowego Testamentu interpretowali ten psalm, spójrzmy na jego bezpośredni kontekst oraz historiozbawczą i teologiczną treść. Zarówno Psalm 116, jak i Psalm 117 mają charakter dziękczynny. Pierwszy jest indywidualnym hymnem uwielbienia. Psalmista składa Bogu dzięki za wybawienie od niebezpieczeństwa śmierci, za dar ocalonego życia. Także Psalm 117 wpisuje się w gatunek hymnów pochwalnych. Jest zachętą do uwielbienia Boga skierowaną do wszystkich ludów i narodów. To powszechne dziękczynienie należy się Stwórcy za Jego łaskawość i wierność.

Oba powyższe komponenty – zarówno indywidualne, jak i zbiorowe dziękczynienie – znajdujemy w Psalmie 118. Możemy w nim wyróżnić cztery części: wezwanie Izraela do uwielbienia Pana, pieśń zaufania psalmisty pokładającego nadzieję w Bogu, opis starcia z wrogimi siłami oraz pieśń zwycięstwa i dziękczynienia jako część liturgii świątynnej. Interesujący nas werset: „Kamień odrzucony przez budujących stał się kamieniem węgielnym”, znajduje się w ostatniej, dziękczynnej części tego psalmu. Pierwotnie zdanie to było prawdopodobnie niezależnym przysłowiem, które zostało później włączone do psalmu. Dla autorów Nowego Testamentu stało się interpretacyjnym kluczem, w którego świetle objaśniali misterium męki, śmierci i zmartwychwstania Chrystusa. Pojawia się ono w Ewangelii według św. Mateusza w kontekście przypowieści o przewrotnych rolnikach (por. Mt 21, 42), jako komentarz do faktu odrzucenia i zabicia dziedzica posłanego przez właściciela winnicy. Zdanie to przywołuje także św. Piotr w swojej mowie obrończej przed Sanhedrynem (por. Dz 4, 11). Ukrzyżowany i zmartwychwstały Chrystus jest jedynym Dawcą zbawienia. To On stanowi źródło wszystkich znaków i cudów czynionych przez Apostołów. Odniesienie do Psalmu 118 pojawia się także w Liście do Efezjan w ramach refleksji o zjednoczeniu Żydów i pogan w jednej, Bożej świątyni, zbudowanej na Chrystusie – jedynym prawdziwym kamieniu węgielnym, fundamencie nowej wspólnoty ożywionej Duchem Świętym. Fragment Psalmu 118 jest przytoczony także w Pierwszym Liście św. Piotra (w. 2, 7), w którym Apostoł podkreśla, że dla tych, którzy nie przyjęli prawdy Ewangelii, orędzie o Jezusie Chrystusie – kamieniu węgielnym – stało się przyczyną zgorszenia i upadku. To krótkie zestawienie ukazuje nam, jak istotnym elementem treści katechezy wczesnochrześcijańskiej był Psalm 118. Odnosi się on bowiem do centralnej prawdy chrześcijaństwa: Osoby Jezusa Chrystusa – Dawcy wiecznego życia.