WATYKAN
Refleksja nad godnością

25 marca papież Franciszek zatwierdził deklarację Dignitas infinita o godności człowieka. W pierwszych trzech częściach deklaracja przypomina podstawowe zasady i założenia teoretyczne, aby przedstawić ważne wyjaśnienia, które mogą pomóc uniknąć częstych nieporozumień, które pojawiają się w użyciu terminu „godność”. W czwartej części porusza kilka aktualnych sytuacji problematycznych, w których ogromna i niezbywalna godność należna każdemu człowiekowi nie jest odpowiednio uznawana. Potępienie takich poważnych naruszeń godności ludzkiej jest czynem koniecznym, ponieważ Kościół jest głęboko przekonany, że nie można oddzielić wiary od obrony godności ludzkiej, ewangelizacji od promowania godnego życia, a duchowości od zaangażowania na rzecz godności wszystkim ludzi.

Lista wybranych tematów z pewnością nie jest wyczerpująca. Obejmuje jednak te tematy, które pozwalają wyrazić różne aspekty ludzkiej godności, które mogą być dziś przyćmione w świadomości wielu osób. Niektóre z nich są łatwo akceptowalne dla różnych sektorów naszych społeczeństw, inne mniej. Wszystkie jednak wydają się potrzebne, ponieważ razem wzięte pomagają dostrzec harmonię i bogactwo myśli na temat godności, które wypływają z Ewangelii.

Deklaracja nie pretenduje do wyczerpania tak bogatego i istotnego tematu, ale ma na celu dostarczenie pewnych elementów refleksji, które pomogą uwzględnić go w złożonym momencie historycznym, w którym żyjemy.
m.k.

KASA NA WOJSKO
Trzeba reagować

Prezydent Andrzej Duda wystosował list do przywódców państw NATO z propozycją zwiększenia wydatków na obronność z 2% do 3% PKB. Jak tłumaczył, Rosja się wzmacnia i rozbudowuje swój potencjał militarny. – Wydaje jedną trzecią swojego PKB na obronność, przestawiła gospodarkę na tryb wojenny, buduje wielką armię, tworzy nowe dywizje i stanowi zagrożenie dla nowego świata. Nie ma żadnych wątpliwości, że Sojusz Północnoatlantycki musi na to reagować – powiedział prezydent. Uważa on, że wolny świat nie tylko powinien wspierać finansowo i militarnie Ukrainę, aby nie dopuścić do tego, by Rosja tam wygrała, ale powinien też umacniać swoją obronność. – Skończyły się czasy spokoju, armie są bardzo potrzebne – stwierdził. Podkreślił również, że rozmawiał już na ten temat z prezydentem USA i przedstawicielami amerykańskiego Kongresu. – Propozycja spotkała się z dobrym odbiorem – ocenił prezydent RP.
j.k.

POŻEGNANIE
Sprawiedliwi odchodzą

5 kwietnia zmarł Tadeusz Stankiewicz, prezes Polskiego Towarzystwa Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. O jego śmierci poinformował Instytut Pamięci Narodowej za pośrednictwem platformy X.

Tadeusz Stankiewicz urodził się 7 sierpnia 1930 r. w Puławach. W czasie II wojny światowej, wraz z rodzicami i siostrą, uczestniczył w akcji ukrywania i żywienia ok. sześćdziesięciorga Żydów. Ostatecznie udało się uratować sześcioro z nich, w tym Szlomę (Jana) Szmulewicza, który nie wyjechał z Polski i przyjaźnił się z Tadeuszem do śmierci w 2007 r.

W 2000 r. Tadeusz Stankiewicz, wraz z siostrą Barbarą Dembek, otrzymał tytuł Sprawiedliwy wśród Narodów Świata. Został odznaczony również Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (2009) oraz medalem „Pro Patria” (2017).
m.k.

POLACY O UE
Entuzjazm zgasł

Dla niektórych może to być zaskoczenie: w Polsce maleje odsetek euroentuzjastów, coraz więcej badanych uważa, że wady i zalety przynależności do Unii Europejskiej się równoważą – wskazuje badanie IBRiS. Jeszcze 3 lata temu Polacy wyrażali entuzjazm w związku z obecnością naszego kraju w UE. Obecnie jednak z badania wynika, że maleje odsetek naszych rodaków dostrzegających w członkostwie Polski we wspólnocie więcej pozytywów niż negatywów.

W odpowiedzi na pytanie, „co przeważa: zalety czy wady członkostwa Polski w EU?”, zalety wskazało 53,5% ankietowanych, a wady – 16,7%. Zdaniem 24,7% wady i zalety się równoważą. W porównaniu z poprzednim badaniem, przeprowadzonym w listopadzie 2020 r., optymizm wyraźnie stopniał. Wtedy 64,4% ankietowanych wskazywało na zalety, 17,1% – na wady, a równoważenie się zalet i wad wybrało zaledwie 15,8% respondentów. I choć niemal nie zmienił się odsetek eurosceptyków, to odsetek euroentuzjastów spadł o prawie 11%, a odsetek osób, według których wady i zalety się równoważą, wzrósł o 9%.
j.k.

BEZCZELNY AMBASADOR
Odwrócił kota ogonem

Falę oburzenia wywołał skandaliczny wpis ambasadora Izraela w Polsce poświęcony śmierci polskiego wolontariusza w Strefie Gazy. Na konwój, którym poruszali się wolontariusze organizacji humanitarnej World Central Kitchen, dostarczający żywność do Strefy Gazy, wojsko izraelskie zrzuciło rakietę. Wśród zabitych był Polak, 36-letni Damian Soból z Przemyśla, razem z sześciorgiem innych wolontariuszy z Wielkiej Brytanii, Australii, USA, Kanady i Palestyny. Z relacji izraelskiej prasy wynika, że nie była to pomyłka, lecz to świadomy atak Sił Obronnych Izraela (IDF). Ambasador Izraela w Polsce Yacov Livne, komentując sprawę, stwierdził, że polska skrajna prawica i lewica, m.in. wicemarszałek Sejmu i lider Konfederacji Krzysztof Bosak, oskarżają Izrael o umyślną zbrodnię i – jak ocenił – terroryzowanie organizacji humanitarnych, aby zagłodzić Palestyńczyków. Wpis dyplomaty wywołał falę oburzenia, tym większą, że w późniejszym wywiadzie Livne powiedział w tym kontekście, iż w Polsce wzbierają nastroje antysemickie.

Rządzący politycy PO i Trzeciej Drogi bagatelizują sprawę. Wystarczyłoby zwykłe ludzkie „przepraszam” – ocenili zgodnie premier Donald Tusk i wicepremier Władysław Kosiniak-Kamysz. Prezydent Andrzej Duda stwierdził, że ambasador Livne jest dziś największym problemem dla państwa Izrael w relacjach z Polską, z kolei Jarosław Kaczyński powiedział, że gdyby władzę sprawował PiS, Livne zostałby wydalony z Polski.
w.d.

WOLNOŚĆ SŁOWA
Chronią bezprawie

J.K. Rowling, autorka książek o Harrym Potterze, zakwestionowała obowiązujące od niedawana w Szkocji przepisy, w myśl których nieużywanie właściwych zaimków w stosunku do osób transpłciowych jest traktowane jako przestępstwo z nienawiści. Według Rowling, jeśli naprawdę będzie się karać osoby używające w stosunku do osób transpłciowych zaimków innych niż te, których te osoby sobie życzą, to wolność słowa i przekonań w Szkocji dobiegnie końca. Mieszkająca w Edynburgu pisarka podała przykłady transpłciowych kobiet, w tym lekkoatletki Gulii Valentino, która chce być w kobiecej drużynie, choć nie jest kobietą. – Wydaje się, że szkoccy prawodawcy przywiązują większą wagę do uczuć mężczyzn, którzy realizują swoją ideę kobiecości, niż do praw i wolności rzeczywistych kobiet i dziewcząt – stwierdziła i dodała, że z niecierpliwością czeka na aresztowanie. Do jej słów odniósł się premier Wielkiej Brytanii Rishi Sunak. Podkreślił, że ludzie nie powinni być karani za to, że stwierdzają proste fakty na temat biologii. – Wierzymy w wolność słowa w naszym kraju, a konserwatyści zawsze będą je chronić – powiedział.
j.k.

ODKRYCIE
Polska wieczna zmarzlina

Geolodzy z Państwowego Instytutu Geologicznego (PIG) odkryli w okolicach Udrynia i Szypliszek na Suwalszczyźnie wieczną zmarzlinę, identyczną jak te na Syberii czy na Alasce. Liczy ona sobie 13 tys. lat, znajduje się na głębokości 400 m i jest jedyną taką w środkowej części Europy. Zjawisko jest fenomenem przyrodniczym, ponieważ im głębiej wwiercamy się w skorupę ziemską, tym skały są cieplejsze. Istnieją jednak miejsca na kuli ziemskiej, gdzie ta zasada nie obowiązuje, taki fenomen mamy właśnie na Suwalszczyźnie. W 2002 r. dr Jan Szewczyk z PIG postawił hipotezę, że przyczyną tego zjawiska jest długotrwałe oddziaływanie zlodowaceń, zwłaszcza ostatniego zlodowacenia Wisły, które rozpoczęło się 115 tys. lat temu, a zakończyło 13 tys. lat temu.
m.k.

PRAWO NA LEWO
Pozwała TVP

– W normalnym kraju to nie powinno uchodzić na sucho – powiedziała Agnieszka Romaszewska-Guzy po złożeniu pozwu przeciwko Telewizji Polskiej po nagłym i nieuzasadnionym odwołaniu jej z funkcji dyrektora Telewizji Biełsat. Pełniła ją, z krótką przerwą w 2009 r., przez 17 lat. Decyzja ta spotkała się z lawiną krytyki. Zdaniem Romaszewskiej, nie powinno być tak, że po 32 latach pracy wyrzuca się bez specjalnego powodu człowieka jak śmiecia i odbiera mu się dzieło życia, któremu poświęcił wiele lat. Tylko dzięki takiemu zaangażowaniu ten projekt mógł powstać, przetrwać i odnieść sukces. Nowym, wybranym prawem kaduka, władzom TVP dziennikarka zarzuciła też rozbijanie zgranego, dobrego, profesjonalnego, budowanego przez lata zespołu. Przypomniała, że została wcześniej dwukrotnie zwolniona przez publicznego nadawcę, i zapowiedziała, iż nie ma zamiaru poddać się i tym razem, ogłosiła też zbiórkę na opłacenie prawników. Telewizję Biełsat uruchomiono w końcu 2007 r. Nadaje po białorusku, rosyjsku i ukraińsku. Jest częścią TVP, a współfinansuje ją MSZ.
w.d.