Życiorys Grzegorza pełen jest luk, które uzupełniają legendy. Miał on być synem księcia Armenii, który wraz z całą rodziną został zamordowany w wyniku walki o władzę. Ocalał jedynie Grzegorz, którego mamka w porę wywiozła do Cezarei Kapadockiej. Tam wychował się w wierze chrześcijańskiej. Był gorliwy, chciał się poświęcić Bogu, ale nakłoniono go do małżeństwa, by zachować ród. Z tego związku narodziło się dwóch synów, którzy wykazali się pobożnością godną swojego ojca. Wkrótce żona Grzegorza poświęciła się na służbę Bogu, a on sam wrócił do Armenii.

W swojej ojczyźnie Grzegorz trafił na prześladowania chrześcijan. Został wtrącony do lochu, gdzie miał spędzić 13 lat. Czas ten spożytkował na rozwijanie swojej duchowości, a jego sława jako świątobliwego męża wyszła poza mury więzienia i dotarła nawet na dwór królewski. Dlatego gdy władca Armenii zachorował, wezwano do niego Grzegorza, który w cudowny sposób pomógł choremu. Uzdrowienie monarchy było znakiem, że Bóg sprzyja Grzegorzowi, władca Armenii więc nie tylko uwolnił tego świątobliwego męża, ale też sam przyjął chrzest, a Grzegorzowi zlecił misję chrystianizacji kraju. Armenia szybko się schrystianizowała, a Grzegorz stał się biskupem pierwszego chrześcijańskiego kraju – na 12 lat przed edyktem tolerancyjnym cesarza Konstantyna Wielkiego.

Św. Grzegorz Oświeciciel, biskup ur. ok. 240 r. zm. ok. 325/6