Ks. Rafał Witkowski: Dlaczego potrzeba duszpasterstwa przedsiębiorców, kiedy w Kościele jest tak wiele dróg formacji wewnętrznej?

Ks. Grzegorz Piątek: W duszpasterstwie „Talent” przedstawiamy nową ideę powołania lidera biznesu. W tym ujęciu człowiek uświęca się przez to, co robi, a nie pomimo tego, co robi. Ta idea jest już obecna u św. Franciszka Salezego. My odnosimy tę koncepcję do przedsiębiorców, a potwierdzenie dla naszej intuicji znaleźliśmy w dokumencie Papieskiej Rady Iustitia et Pax zatytułowanym „Powołanie lidera biznesu”. Ukazał się on w 2012 r., czyli 13 lat po rozpoczęciu działalności naszego duszpasterstwa. Utwierdza nas on w tym, że działalność człowieka w sferze ekonomicznej, gospodarczej jest prawdziwym chrześcijańskim i ludzkim powołaniem, którego waga jest nie do przecenienia dla życia społecznego i dla życia Kościoła. Chcemy uświadamiać przedsiębiorców, jak mają realizować swoje specyficzne powołanie. Istotne są trzy płaszczyzny: po pierwsze – dostarczanie dobrych produktów i usług, po drugie – organizowanie dobrej i wydajnej pracy, po trzecie – sprawiedliwe dzielenie zysków.

Co wynika z tego przekazu?

Ludzie są często zaskoczeni, że nauka Kościoła zakłada pozytywne podejście do ich wysiłku i pracy. Mogą w tym odkryć piękno swojego zaangażowania, a także odpowiedzialność. Podkreślamy, że każda firma, każde przedsiębiorstwo jest wspólnotą ludzi, o czym pisał św. Jan Paweł II. To również jest dla niektórych piękne odkrycie. Jeśli przedsiębiorstwo to wspólnota ludzi, to również tam może dokonywać się ewangelizacja. Jeżeli natomiast przedsiębiorca jest blisko Pana Boga i jest zaangażowany w życie Kościoła, to staje się wzorem dla innych, a przestrzeń jego pracy może się stać miejscem ewangelizacji. Jest to szczególnie potrzebne dzisiaj, kiedy w wielu środowiskach temat wiary w Pana Boga jest nieobecny. Wierzący przedsiębiorca może wiele zdziałać, również w miejscach, gdzie przez swoje kontakty zawodowe przebywa, np. w Chinach, gdzie wiara w Pana Boga jest tematem marginalnym.

Porozmawiajmy o początkach Duszpasterstwa Przedsiębiorców i Pracodawców „Talent”.

Inicjatorem duszpasterstwa jest Marek Świeży, przedsiębiorca z Gdowa, który zorganizował pierwsze spotkanie 11 i 12 grudnia 1999 r. w Wyższym Seminarium Misyjnym Księży Sercanów w Stadnikach. Program został przygotowany przez księży sercanów, którzy w tamtym czasie byli zaangażowani w posługę w seminarium: ks. Tadeusza Kałużnego i ks. Sławomira Kamińskiego. Na pierwszym spotkaniu, w którym uczestniczyło dwanaście osób, byłem prelegentem. Pamiętam, że mówiliśmy o problemie korupcji w życiu gospodarczym. Stanowi ona przeszkodę w zdrowym rozwoju gospodarki i jest wielkim wyzwaniem dla sumień przedsiębiorców. Markowi Świeżemu zależało, aby zorganizować kolejne konferencje. Mój kolega rocznikowy – ks. Ryszard Krupa, który podczas pierwszego zjazdu też był prelegentem, zainicjował następne spotkanie dla przedsiębiorców, które odbyło się w 2000 r. w parafii Koszyce Małe na obrzeżach Tarnowa.

Jak wyglądały dalsze losy duszpasterstwa i jakie tematy były poruszane w trakcie kolejnych spotkań?

Dynamika zależy od odczytywania znaków dawanych przez Pana Boga. Rozwój duszpasterstwa był stopniowy, organiczny: jeżeli pojawiały się osoby, które chciały uczestniczyć w spotkaniach, to był to dla nas znak, żeby tworzyć nową grupę. Gdy ktoś wychodził z nowym pomysłem, zachęcaliśmy do działania. W ten sposób rozwinęły się różne formy działalności w wielu miejscach Polski, w dużej mierze dzięki inicjatywie wiernych świeckich. Dziś możemy mówić o trzydziestu dwóch grupach duszpasterstwa „Talent” w wielu miastach Polski. Jesienią powstały kolejne dwie grupy osób, które chcą pogłębiać zagadnienia nauki społecznej Kościoła. Możemy powiedzieć, że od pierwszego spotkania, które miało miejsce przed 25 laty, następował stopniowy rozwój duszpasterstwa przedsiębiorców i pracodawców. Raz na kwartał organizujemy 2-dniowe dni skupienia, przygotowujemy liczne rekolekcje, konferencje, rajdy turystyczne, warsztaty czy rekolekcje w ciszy. Gromadzą one ludzi biznesu z różnych stron Polski. Mogą oni wysłuchać świadectw i prelekcji naukowców oraz przedsiębiorców na różne tematy związane głównie z katolicką nauką społeczną. Omawiamy m.in. zasady personalizmu, solidarności, sprawiedliwości i miłości społecznej czy pomocniczości.

Z czego obecnie wynika potrzeba duszpasterstwa przedsiębiorców?

Przed laty przedsiębiorcy nie mieli duchowego wsparcia. Ta grupa społeczna bardzo się rozrosła. Wiemy, że w Polsce są ponad 2 mln różnych podmiotów gospodarczych. Większość z nich to mikro, małe i średnie firmy. To właśnie one decydują o poziomie zatrudnienia w Polsce, są głównymi płatnikami podatków i decydują o przychodach państwa. Jako wspólnota Kościoła mieliśmy przed laty doświadczenie duszpasterstwa robotników czy rzemieślników. Dobrze, że obecnie została dostrzeżona grupa pracodawców i przedsiębiorców, którzy podjęli działania w gospodarce rynkowej i mają specyficzne problemy, wymagające rozważenia w sferze sumienia. Przed 3 laty biskupi w Polsce powołali arcybiskupa metropolitę wrocławskiego Józefa Kupnego na delegata Konferencji Episkopatu Polski ds. Duszpasterstwa Przedsiębiorców i Pracodawców.

Co jest specyfiką spotkań formacyjnych?

Na każdy rok przygotowujemy szczegółowy program formacyjny. W 2024 r. zatytułowaliśmy go: „Talenty Talentu. Pochwała przedsiębiorczości”. Inspiracją są przypowieść o talentach i spojrzenie na przedsiębiorcę jako zarządcę majątku powierzonego przez Pana Boga. Warto podkreślić, że od samego początku akcent kładziemy na wiernych świeckich. To przeważnie oni prowadzą comiesięczne spotkania. Zgodnie z inicjatywą Marka Świeżego taka jest specyfika działania naszego duszpasterstwa. Nie byłoby możliwe tworzenie grup w całej Polsce, gdyby nie zaangażowanie świeckich. Myślę, że ten model należy jeszcze bardziej umacniać. Obecność kapłana jest natomiast ważna dla ludzi, ale to nie oznacza, że ksiądz prowadzi spotkanie, choć i tak się czasami zdarza. Jest też jedna grupa, w której co miesiąc inny uczestnik jest odpowiedzialny za poprowadzenie spotkania. Wszyscy mogą korzystać z ogólnodostępnego rocznego programu formacyjnego, zgodnie z którym spotkanie rozpoczynamy medytacją biblijną. Następnie dzielimy się słowem, po którym następują krótkie wprowadzenie i praca w małych grupach według przygotowanych pytań i zagadnień. Bardzo cenna dla uczestników jest dyskusja, ponieważ są oni praktykami biznesu i mogą się podzielić swoim doświadczeniem i swoją wizją danego problemu. Duszpasterstwo ma charakter otwarty. Zapraszamy liderów biznesu do współdziałania w ewangelizacji środowiska gospodarczego.

Ks. Grzegorz Piątek - moderator Duszpasterstwa Przedsiębiorców i Pracodawców „Talent”