Południowe tereny naszej obecnej diecezji należały wcześniej do Śląska. Zielona Góra przez niemal całą swoją historię była związana z Dolnym Śląskiem. To tłumaczy istotny związek południowych ziem naszego Kościoła lokalnego ze św. Jadwigą – Księżną Śląska, która patronuje Zielonogórskiej Kapitule Kolegiackiej oraz kościołowi konkatedralnemu, przy którym ustanowiono to gremium. Data erygowania kapituły przypadła w 750-lecie śmierci jej patronki. W skład tego kolegium wchodzą księża diecezjalni, wybrani przez biskupa zielonogórsko-gorzowskiego.

Struktura kapituły

Kanonicy dzielą się na gremialnych, których powinno być 12, oraz honorowych. Obecnie kapituła liczy: 10 kanoników gremialnych, 3 kanoników emerytów oraz 23 kanoników honorowych. Oprócz tego niektórzy z nich pełnią urzędy prepozyta (stojącego na czele kapituły), dziekana czy penitencjarza. Prepozyt, którym jest obecnie ks. prał. Mirosław Donabidowicz, zwołuje sesje kapituły i przewodniczy obradom oraz dokonuje instalacji nowych kanoników. Dziekan (ks. prał. Jan Pawlak) w razie potrzeby zastępuje prepozyta. Penitencjarz (ks. kan. Piotr Bortnik) ma upoważnienie do uwalniania w zakresie sakramentalnym od cenzur wiążących mocą samego prawa, które jednak nie zostały zastrzeżone Stolicy Apostolskiej. Głównym zadaniem wszystkich kanoników jest troska o wzorową służbę Bożą i jej piękno w konkatedrze. Jako gremium duchowni uczestniczą w strojach chórowych w nabożeństwach sprawowanych przez biskupa oraz starają się o szerzenie kultu św. Urbana, który jest patronem Zielonej Góry. Strój chórowy przypisany do zielonogórskiej kapituły to czarna sutanna z fioletowymi guzikami i obszywkami, fioletowy pas, rokieta, czyli komża z fioletową podbitką, mucet koloru fioletowego oraz biret czarny z fioletowym pomponem. Kanonicy noszą na palcu pierścień z wizerunkiem św. Jadwigi Śląskiej, a na piersiach mają zawieszone dystynktorium, które ma formę krzyża greckiego z podobizną patronki. – Kapituła jest pod wezwaniem św. Jadwigi Śląskiej, która słynęła z dobroczynności, dlatego nawiązujemy do naszej patronki. Nasz strój chórowy ma nie tylko zdobić człowieka, ale przede wszystkim nasze życie kapłańskie, poprzez pochylanie się nad drugim człowiekiem – zaznacza prepozyt ks. prał. Mirosław Donabidowicz.

Dlaczego św. Jadwiga Śląska?

Uroczystość Zwiastowania Pańskiego wyznacza termin jednej z przynajmniej 2 sesji Zielonogórskiej Kapituły Kolegiackiej św. Jadwigi Śląskiej. Jak stanowi najnowszy statut kapituły z 16 października 2023 r.: „każdego roku kapituła zbiera się przynajmniej 2 razy na posiedzenia zwyczajne z okazji dnia patronalnego św. Jadwigi Śląskiej i we wtorek po uroczystości Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny”. 24 marca zielonogórscy kanonicy udadzą się do Międzynarodowego Sanktuarium św. Jadwigi Śląskiej w Trzebnicy, gdzie znajdują się relikwie świętej patronki, która żyła na przełomie XII i XIII wieku. W bazylice uwagę pielgrzymów przyciąga imponujący, barokowy sarkofag świętej, który został wykonany z marmuru i alabastru. Pod wspartym kolumnami baldachimem spoczywa alabastrowy posąg św. Jadwigi Śląskiej. Przez wiele lat nikt jednak nie wiedział, gdzie dokładnie znajdują się jej relikwie. Dopiero 11 marca 2020 r. dokonano tam niesamowitego odkrycia. Po 256 latach znaleziono miejsce złożenia doczesnych szczątków św. Jadwigi. Znajdowały się ukryte przy sarkofagu, w urnie, która spoczywała w srebrnej skrzyneczce w kształcie trumny ze złoconym herbem. Skrzyneczki tej przez dwa i pół wieku nie ujrzało oko ludzkie, o czym świadczyło obsypanie kawałkami węgla drzewnego i przykrycie warstwą gipsu. Urna po tylu latach była w znakomitym stanie, o czym świadczył brak korozji oraz blask złota i srebra. W ten sposób, u progu pandemii, udało się stwierdzić, gdzie dokładnie znajdują się relikwie świętej patronki Śląska. Na czas pandemii relikwie złożono na wieży bazyliki, aby każdy – patrząc na trzebnicką bazylikę – zanosił modlitwę ze świadomością wstawiennictwa św. Jadwigi. To ona zorganizowała dla chorych szpitalik dworski we Wrocławiu, a także otworzyła szpital dla trędowatych w Środzie Śląskiej oraz lecznicę w Trzebnicy.

To również nasza patronka

Teren obecnej diecezji również był objęty wpływami i fundacjami dokonanymi przez św. Jadwigę. Na początku XIII wieku miała często przebywać na zamku w Krośnie Odrzańskim wraz z mężem Henrykiem Brodatym. Prawdopodobnie w tym mieście także troszczyła się o biednych i chorych i wspierała budowę kościołów. To dzięki jej staraniu do Krosna przybyli franciszkanie i dominikanie. Dziś nie tylko kościół parafialny w Krośnie Odrzańskim nosi wezwanie św. Jadwigi Śląskiej. Jest ona również patronką zielonogórskiej konkatedry oraz parafii w Dębowej Łęce, Kłobuczynie, Koźli, Rzeczycy i Starym Strączu.

Inicjatywy

Podczas sesji kapituły 11 kwietnia 2024 r. kanonicy postanowili, że w każdą drugą niedzielę miesiąca o godz. 16 w konkatedrze będzie sprawowana Msza św. z Nieszporami w intencji o powołania kapłańskie i zakonne dla diecezji oraz w intencjach podanych przez biskupa. Modlitwie każdorazowo będzie przewodniczył jeden z księży kanoników, który tego dnia wygłosi również homilię. W listopadzie członkowie kapituły organizują też modlitwę wypominkową za zmarłych biskupów i rządców diecezji oraz wszystkich zmarłych kapłanów diecezji. Ustalono, że taka modlitwa będzie odbywała się każdego roku w poniedziałek po 3 listopada. Ciekawym pomysłem jest zbieranie składki od kanoników na fundusz kapituły, z którego można świadczyć dzieła miłosierdzia oraz pomagać np. w przypadku niespodziewanych zdarzeń losowych.