Dziś trudno sobie wyobrazić codzienność bez możliwości kontaktowania się na odległość, a jeśli dodamy, że współczesne telefony służą nam też do pracy, nauki i rozrywki, nikogo chyba nie powinna dziwić ich popularność.

O komunikowaniu się na odległość ludzkość marzyła od wieków. Archeolodzy odkryli ślady takich działań w Chinach, gdzie dwa metalowe kubki łączono nitką i w ten sposób próbowano rozmawiać (na podobnej zasadzie do dzisiaj bawią się dzieci). Do stworzenia pierwszego telefonu droga była jednak jeszcze daleka. W XVII stuleciu wiadomo już było, że przy pomocy metalowego przewodu można przesyłać głos na pewną odległość – jeden z największych eksperymentatorów tamtych czasów, angielski przyrodnik Robert Hooke, komunikował się w ten sposób na odległość 800 m. Ale potrzeba było jeszcze ponad 100 lat, by urządzenie zwane telefonem ujrzało światło dzienne.

W 1876 r. do biura patentowego w Kanadzie w odstępie kilku godzin zgłosiło się dwóch konstruktorów, którzy niezależnie od siebie zaprojektowali urządzenia służące do komunikacji na odległość. Obydwaj chcieli opatentować swoje wynalazki, jednak to pochodzący ze Szkocji Alexander Graham Bell dotarł na miejsce pierwszy i to właśnie on przeszedł do historii jako oficjalny wynalazca telefonu. Jego rywal – Amerykanin Elisha Gray dochodził swoich praw przed sądem, jednak bezskutecznie. Co ciekawe, pierwszy, bardzo prymitywny aparat telefoniczny pojawił się na świecie już 20 lat wcześniej i ani Bell, ani Gray nie mieli z tym nic wspólnego. Inny wynalazca – włoskiego pochodzenia – Antonio Meucci opracował w 1856 r. urządzenie łączące piętro jego domu z piwnicą, w której miał warsztat. W ten sposób mógł kontaktować się ze swoją chorą żoną. Urządzenie to nazwał teletrofono i już w 1860 r. dopracował je na tyle, by móc pokazać je światu. Nigdy jednak nie doszło do opatentowania tego wynalazku, gdyż Meucci po prostu był za biedny, by samodzielnie pokryć koszt zgłoszenia patentu.

Rosnąca popularność

Wróćmy jednak do Bella i jego urządzenia, które bardzo się różniło od późniejszych telefonów, m.in. tym, że słuchawka nie była połączona z mikrofonem. Bell wykorzystał zjawisko pola elektromagnetycznego. Metalowa membrana umieszczona w mikrofonie wytwarzała drgania pod wpływem fal dźwiękowych osoby mówiącej. Drgania te były przekształcane przez elektromagnes. Drugie urządzenie, umieszczone w słuchawce, odbierało drgania z podobnej membrany i przekształcało je w dźwięk. Wadą tego systemu było niewątpliwie to, że aby uzyskać połączenie dobrej jakości, konieczna była absolutna cisza w otoczeniu. Jednakże już w 1877 r. Thomas Edison opatentował mikrofon węglowy, co zdecydowanie poprawiło sytuację.

W historii telefonów kolejną rewolucją było wynalezienie w 1889 r. automatycznej centrali telefonicznej, którą opracował Almon Brown Strowger. W tym czasie telefony wyposażono w trzy przyciski (przypisano do nich jedności, dziesiątki i setki). Siedem lat później na scenę znów wkroczył Bell, który udoskonalił swój wynalazek i wymyślił okrągłą tarczę do wybierania numeru. Utrzymywała się ona na rynku bardzo długo, dopiero w 1963 r. pojawiły się pierwsze telefony z klawiaturą.

O tym, jak ważne dla ludzkości było powstanie telefonii, świadczą jej późniejszy rozwój i wciąż rosnące zapotrzebowanie. W 1965 r. na całym świecie użytkowano 182,5 mln aparatów telefonicznych (dwukrotnie więcej niż dekadę wcześniej!). Stale też pracowano nad ich udoskonalaniem i z zainteresowaniem przyjmowano nowe pomysły. Już w 1936 r. podczas olimpiady w Niemczech zaprezentowano pierwszy publicznie dostępny wideotelefon.

Nie tylko do rozmów

W latach 40. XX wieku marzeniem stał się telefon, który nie jest „przywiązany” kablem do konkretnego miejsca. Prace wynalazców szły w różnych kierunkach i po latach zaowocowały takimi urządzeniami, jak: telefon bezprzewodowy, radiotelefon, telefon satelitarny, telefon internetowy oraz, oczywiście, telefon komórkowy.

W Stanach Zjednoczonych ok. 1946 r. powstały radiowe telefony montowane w prywatnych samochodach osobowych – były one poprzednikami telefonów komórkowych, jednak poza USA nie zdobyły większej popularności. Szwedzka firma Ericsson zaprezentowała pierwszy telefon komórkowy w 1956 r. Wynalazek był z pewnością przełomowy, choć wyglądał jak duża walizka i ważył ok. 40 kg, a kosztował tyle, ile samochód. Dopiero w 1973 r. amerykańska firma Motorola zaprezentowała prototyp naprawdę mobilnego telefonu komórkowego, który co prawda był znacznie większy od dzisiejszych, jednak dało się go bez problemu trzymać w ręce. Już 10 lat później Motorola DynaTAC 8000X trafiła do powszechnej sprzedaży i znalazła całkiem sporo nabywców, mimo że kosztowała prawie 4 tys. dol., bateria pozwalała na zaledwie 30 min rozmowy, do jej naładowania potrzeba było 10 godzin, a wielkością i wagą model ten przypominał cegłówkę. Nastąpił jednak przełom, a rozwój telefonii komórkowej ruszył pełną parą. Z jednej strony pracowano nad zmniejszaniem aparatów i ich udoskonalaniem (telefony z klapką, rozsuwane), a z drugiej – myślano, jak rozszerzyć ich funkcje (w 1992 r. wysłano pierwszy SMS). Początkowo telefony komórkowe pracowały w systemach analogowych, później pojawiły się systemy cyfrowe.

Komputer w kieszeni

Dziś – choć można jeszcze kupić aparat z klawiaturą – najpopularniejsze są telefony z ekranem dotykowym. Ich prekursorem był model Simon opracowany przez IBM w 1992 r. Był pozbawiony fizycznej klawiatury, ale to niejedyna innowacja, gdyż telefon ten wyposażony został w zegar i kalendarz, kalkulator czy notatnik, a użytkownik mógł z niego wysłać faks lub e-mail.

Pierwszy iPhone z ekranem dotykowym obsługiwanym za pomocą palców, a nie rysika, zaprezentowała firma Apple w 2007 r. W tym samym roku na rynku pojawił się smartfon Toshiba G500, który jako pierwszy miał czytnik linii papilarnych. Następne lata to kolejne ulepszenia. Dzisiejsze telefony to tak naprawdę komputery w kieszeni. Służą nie tylko do rozmów na odległość. Przeglądamy w nich strony internetowe, wysyłamy maile, przesyłamy pliki, robimy zdjęcia, kręcimy filmy, nagrywamy dźwięki, przechowujemy dane, korzystamy z aplikacji, gramy w gry, oglądamy i słuchamy... a większość z nas i tak nie wykorzystuje w pełni możliwości swojego telefonu, tyle ich jest. Nasze smartfony są bardzo dobrym odzwierciedleniem dynamicznego rozwoju technologii, bo wiele nowinek szybko znajduje zastosowanie w najnowszych aparatach. Jednym z takich rozwiązań jest karta eSIM, dzięki której nie trzeba już umieszczać w telefonie karty fizycznej, a samą kartę wirtualną można aktywować w ciągu kilku sekund. Inną ciekawostką są składane smartfony, a także elastyczne ekrany. Czas pokaże, w jakim kierunku pójdzie rozwój telefonii, ale na pewno nieprędko się zatrzyma, zważywszy na to, że według danych statystycznych, z telefonów komórkowych korzysta ok. 5,6 mld ludzi na całym świecie, a liczba ta stale rośnie.