Dokarmianie ptaków to także świetna okazja do obserwacji przyrody. Możemy zobaczyć z bliska różnorodne gatunki, nauczyć się rozpoznawać ich charakterystyczne cechy i zachowania. To również doskonała forma edukacji dla dzieci, które mogą w praktyce poznawać świat przyrody. W Polsce zimą przy karmnikach możemy spotkać wiele różnych gatunków ptaków. Najpopularniejsze z nich to: sikorka bogatka, kowalik, dzięcioł duży, wróbel czy kos.

Rodzaj karmy ma ogromne znaczenie. Ważne jest, aby była ona pełnowartościowa i dostosowana do potrzeb różnych gatunków.

• Nasiona i ziarna – słonecznik, proso to doskonały wybór. Są bogate w tłuszcze i białko, które dostarczają ptakom energii.

• Owoce i orzechy – jabłka, gruszki, jagody oraz niesolone orzechy są przysmakiem dla wielu ptaków, zwłaszcza kosów i drozdów.

• Gotowe mieszanki – dostępne w sklepach mieszanki dla ptaków zawierają odpowiednio zbilansowane składniki.

Niewłaściwy pokarm może zaszkodzić tym skrzydlatym stworzeniom.

• Nie powinno się dokarmiać ptaków resztkami ze stołu, takimi jak np. boczek, kiełbasa, szynka, gotowane ziemniaki, makaron, kości czy resztki ryb, ponieważ układ pokarmowy ptaków nie toleruje żywności poddanej obróbce. Zwłaszcza solone i przyprawione jedzenie nie jest tolerowane przez ptaki i prowadzi do problemów żołądkowo-jelitowych.

• Szkodliwe są także specjalne tłuszcze roślinne do pieczenia lub smażenia. Podobnie masło czy margaryna powodują u ptaków zapalenie jelit.

• Niewskazane jest dokarmianie ptaków chlebem, ponieważ pęcznieje w ich żołądkach i powoduje szybkie uczucie sytości, bóle i niestrawność. Poza tym pieczywo szybko pleśnieje pod wpływem wilgoci w powietrzu.

• Ptakom szkodzą resztki słodkich i słonych wypieków, takich jak drożdżówki, ciasto, ciasteczka, chipsy, chrupki, pizza... Ptaki karmione wypiekami cierpią na odwodnienie i zatrucia pokarmowe, nawet na choroby nerek.

• Nabiał też jest szkodliwy dla ptaków, nie powinno się im podawać ani mleka, ani twarogu czy sera żółtego.

• Szkodliwe są czekolada, zjełczały tłuszcz, zjełczałe orzechy, psujące się nasiona i owoce.

• Niegotowane kasze i ryż nadmiernie pęcznieją w ptasich żołądkach. Podobnie ziarna kukurydzy i groch – nie powinny być głównym składnikiem karmy. Szybko wypełniają żołądek, a mimo to nie dostarczają odpowiedniej ilości energii, przez co ptak pozostaje głodny i wyziębiony.

• Nasiona lnu zawierają dużo białka. Łatwo jednak zamakają, wytwarzają śluz, sklejają się i są wtedy niejadalne.

• Wprawdzie rodzynki sułtanki, suszone morele i żurawina zawierają potrzebne witaminy, minerały i fruktozę, ale są konserwowane siarką, jak większość suszonych owoców dostępnych w handlu. Podobnie szkodliwe są owoce kandyzowane. Lepszym wyborem dla ptaków będą całe jabłka i gruszki lub ich ogryzki.

• Nasiona zaatakowane przez mole nie są trujące dla ptaków, ale larwy moli wydrążają ziarna i zjadają cenne białko, przez co nie mają one już wartości odżywczej.

Odpowiednie miejsce na dokarmianie powinno być ciche, wśród drzew i krzewów, które zapewnią ptakom bezpieczne miejsce do obserwacji terenu i schronienie. Wiele ptaków nie spożywa pokarmu przy karmniku, ale odfruwa z ziarnem w dziobie na pobliskie drzewo czy krzew.

Karmniki dla ptaków, kule, pyzy i dzwonki z karmą najlepiej umieszczać na wysokości 2-3 m nad ziemią, aby kot nie mógł podejść niezauważony albo się do nich wspiąć. Kawałki świeżej niesolonej słoniny przybija się do pnia suchego drzewa albo wiesza na sztywnym drucie lub kablu na wiotkiej gałęzi na odpowiedniej wysokości – powieszone na miękkim sznurku z łatwością wykradną duże ptaki, koty czy kuny.