Wskaźnik BMI, określający zależność między wzrostem a masą ciała, mierzony według specjalnego wzoru, jest powszechnie stosowanym kryterium. Przy prawidłowej masie ciała mieści się w przedziale 18,5-24,9; przedział 25-29,9 oznacza nadwagę, a powyżej 30 mamy już do czynienia z otyłością (I, II lub III stopnia). Ważne, by pamiętać, że BMI stosujemy tylko w przypadku osób dorosłych; w przypadku dzieci i młodzieży obowiązują inne kryteria.

Kryteria oceny

Nieco inaczej wygląda sprawa otyłości brzusznej, do której dochodzi wówczas, gdy tłuszcz gromadzi się w okolicach brzucha. Z tym rodzajem otyłości możemy mieć do czynienia nawet wówczas, gdy wskaźnik BMI niewiele przekracza normę. Pierwszym krokiem do jej stwierdzenia jest pomiar obwodu ciała w talii. W Europie przyjmuje się, że u kobiet prawidłowy obwód nie powinien przekraczać 80 cm, u mężczyzn 94 cm. Drugim, dokładniejszym, kryterium diagnostycznym otyłości brzusznej jest wskaźnik WHR. Obliczamy go, dzieląc wyrażony w centymetrach obwód talii przez obwód bioder. Przy zastosowaniu tego kryterium otyłość brzuszną stwierdzamy, gdy uzyskany iloraz jest wyższy od 0,85 w przypadku kobiet i od 1,0 w przypadku mężczyzn. Arytmetyczne obliczenia są potwierdzeniem tego, co jest widoczne na zewnątrz: brak talii, zaburzenie proporcji ciała lub obszerny fałd tłuszczowy na brzuchu. Wbrew powszechnemu mniemaniu otyłość brzuszna to nie tylko defekt figury. Co prawda tkanka tłuszczowa jest potrzebna każdemu z nas, ale zarówno jej niedobór, jak i nadmiar nie są korzystne dla organizmu. Nadmiar tłuszczu bowiem nie tylko gromadzi się pod skórą, ale również otacza narządy wewnętrzne i pogarsza ich funkcjonowanie, a to z kolei może prowadzić do różnych schorzeń. Diagnozę możemy uściślić, stosując kolejny wskaźnik – WHtR i badając skład masy ciała.

Przyczyny i skutki

Szacuje się, że w ok. 90% przypadków otyłość brzuszna zależy od naszego stylu życia. Jej przyczyny to: zła dieta, siedzący tryb życia i brak aktywności fizycznej, niedobór snu i przewlekły stres. Pozostałe 10% przypadków może być związane m.in. z: niedoczynnością tarczycy, niedoczynnością przysadki mózgowej, uwarunkowaniami genetycznymi, przyjmowaniem niektórych leków. Umiejscowienie tkanki tłuszczowej w okolicach jamy brzusznej zwiększa ryzyko takich chorób, jak: cukrzyca typu 2, nadciśnienie, choroby układu sercowo-naczyniowego, obturacyjny bezdech senny (OBS), stłuszczenie wątroby, kamica pęcherzyka żółciowego, powikłania dermatologiczne.

Co zmienić

W nadmiarze informacji o rozmaitych dietach można się zagubić. W konfrontacji z otyłością, zarówno ogólną, jak i brzuszną warto sobie uświadomić, że wybór diety oznacza zmiany nie na miesiąc lub dwa, lecz na stałe. Podstawowe zasady diety to: zmniejszenie dziennej kaloryczności posiłków, ich regularność, dostarczanie odpowiedniej ilości błonnika oraz nawodnienie organizmu. Zalecanymi dietami są DASH i śródziemnomorska, które zapewniają odpowiednią ilość witamin i minerałów. Na stronie internetowej Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej znajdziemy wiele eksperckich porad dotyczących diet, są też do pobrania darmowe e-booki, np. „Jak jeść, by schudnąć” i „Jak ćwiczyć, by schudnąć”. Również na stronie NCEŻ można uzyskać on-line bezpłatne, indywidualne porady na temat diety oraz sposobu wprowadzania zmian w życie. Warto po nie sięgnąć, ponieważ otyłość brzuszna jest dziś uznawana za chorobę przewlekłą i stanowi duże wyzwanie medyczne.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej.