Losy pani doktor to historia niezwykłej odwagi, pracy i wierności własnym zasadom. Dwukrotnie odznaczona – u schyłku życia przez papieża, a już pośmiertnie przez Prezydenta RP. Jej historia zainspirowała Walentynę Galimowską, która od lat bada życie lekarki, a niedawno stworzyła poświęconą jej życiu obszerną publikację.

Jak się zaczęło?

– W 1990 r. podjęłam posługę w Poradni Życia Rodzinnego przy parafii św. Michała Archanioła w Świebodzinie. W 1993 r. na Diecezjalnym Studium Poradnictwa Rodzinnego, jako pracę dyplomową otrzymałam temat o pani doktor Abłażej. To było pięć lat po jej śmierci. Tą pracę napisałam na podstawie rozmów z osobami ze Świebodzina, które pracowały z panią doktor i które ją znały – mówi Walentyna Galimowska. W 2006 r. zamieściła kolejną opowieść o dr Genowefie Abłażej uzupełnioną o relację brata pani doktor i jego córki – tym razem w drugim tomie „Annałów Złotego Wieku”, wydanym przez Świebodziński Dom Kultury. W 2018 r., w setną rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości, gdy zasłużona lekarka została pośmiertnie odznaczona przez Prezydenta RP Andrzeja Dudę Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, pani Walentyna postanowiła uzupełnić swoją opowieść o nowe treści. Udało się jej nawiązać kontakt z siostrą dr Abłażej. – Pani Kazimiera Napiórkowska przekazała mi przedwojenne fotografie oraz te dokumentujące pracę w Ugandzie, pamiątki religijne, prywatną korespondencje siostry, pamiętniki z okresu zesłania do Kazachstanu, jak również zapiski obejmujące lata 1952-68 oraz pośmiertnie nadany krzyż, który osobiście odebrała – mówi Walentyna Galimowska. Dodaje, że to wszystko złożyło się na najnowszą publikację. Tak powstała książka Pamięć i wspomnienia o ludziach – Doktor Genowefa Abłażej (1918 – 1988).

Podwójna przysięga

To historia niezwykłej odwagi, pracy i wierności własnym zasadom. Lekarka urodziła się w 1918 r. w odległym Aszchabadzie w Turkiestanie, przeszła przez doświadczenie wojny, deportacji do Kazachstanu i ciężkiej pracy w kołchozie, by po latach zostać cenionym lekarzem – chirurgiem i ginekologiem. – Pani doktor przed wojną mieszkała i pracowała w Nowogródku. Ponieważ jej ojciec był policjantem, w kwietniu 1940 r., wraz z matką i rodzeństwem została wywieziona na Sybir do Kazachstanu. Tam spotykała dzieci sieroty, którymi się zajmowała. Już wtedy jej hasłem stały się słowa: „Wszystkie dzieci są nasze” – zauważa Walentyna Galimowska. – W momencie wybuchu wojny miała skończone dwa lata studiów medycznych. Kiedy przyjechała na Ziemie Odzyskane mimo siedmioletniej przerwy podjęła trzeci rok studiów. Kiedy je kończyła, oprócz Przysięgi Hipokratesa, napisała swoją własną przysięgę. W jednej i w drugiej były słowa o ratowaniu życia od poczęcia do naturalnej śmierci. Tego trzymała się do końca – dodaje autorka publikacji. Po powrocie do Polski dr Abłażej ukończyła studia medyczne w Poznaniu i podjęła pracę w szpitalu w Szamotułach. Od początku pracy jako ginekolog odmawiała wykonywania aborcji, a szczególnie po 27 kwietnia 1956 r. kiedy można było dokonywać jej w majestacie prawa, za co w kraju pozbawiono ją możliwości wykonywania zawodu, a tym samym środków do życia. Wyjechała wtedy na misje do Ugandy. – Była lekarzem od wszystkiego – poczynając od ginekologa, a kończąc na dentyście. W tym czasie została zaproszona przez królową Anglii Elżbietę II, aby zreferować zagadnienia zdrowia ludności Afryki. W tej samej sprawie przemawiała na Forum ONZ. Po powrocie do kraju na zaproszenie swojej dawnej koleżanki z Nowogródka, przyjechała do Świebodzina – opowiada Walentyna Galimowska. Na terenie diecezji dr Abłażej organizowała poradnictwo rodzinne, szkoliła instruktorów, a od 1972 r. prowadziła przez 16 lat parafialną poradnię życia rodzinnego w Świebodzinie.

Zwierzała się Jezusowi

Dr Genowefa Abłażej była osobą bardzo wierzącą. Z pamiętników dowiadujemy się jak często rozmawiała z Panem Bogiem. – Jej modlitwy nie były formułkowe, to była głęboka rozmowa z Bogiem. Zwierzała się Jezusowi ze wszystkich problemów. Zarówno w Szamotułach, jak i w Świebodzinie, wszyscy wiedzieli, że pani doktor nim przyjdzie do pracy, idzie na Mszę św., nim przyjdzie do poradni, idzie do kościoła, żeby pomodlić się za narzeczonych, których będzie przyjmowała, a przed każdą operacją modli się. Ona po prostu wiedziała, że tylko z pomocą Bożą może uratować każde dziecko – podkreśla Walentyna Galimowska. – Wiara pomagała jej we wszystkim. W najtrudniejszych momentach życia jej największym sprzymierzeńcem był Jezus. Od początku zaufała Panu Bogu i na tym zaufaniu opierało się jej życie – dodaje. Pamięć o dr Genowefie Abłażej w Świebodzinie pozostaje wciąż żywa. W 2022 r. na plebanii parafii św. Michała Archanioła odsłonięto pamiątkową tablicę poświęconą twórczyni diecezjalnego poradnictwa rodzinnego, a sama lekarka ma nawet swoją ulicę w Świebodzinie.

Trzeba być człowiekiem

Dr Genowefa Abłażej 4 kwietnia 1988 r. w wypełnionym po brzegi kościele św. Michała Archanioła w Świebodzinie w uznaniu zaslug w obronie życia poczętego i organizację poradnictwa rodzinnego otrzymała z rąk bp. Józefa Michalika – przyznany jej przez Ojca Świętego Jana Pawła II – Krzyż Papieski Pro Ecclesia et Pontifice (Dla Kościoła i Papieża). Sama uroczystość była bardzo wzruszająca. Z ust pani doktor padły wówczas znamienne, mocne i jakże aktualne również dziś słowa, podkreślające jej heroiczną postawę: „Na to, żeby przyjąć taką postawę w obronie każdego poczętego dziecka nie trzeba być aż chrześcijaninem, aż katolikiem – trzeba być człowiekiem. Naszym dzieciom, szczególnie w pierwszych trzech miesiącach, dzieje się wielka krzywda. Odmawia się im ich podstawowego prawa, jakim jest prawo do życia. Nie ma pod słońcem żadnego innego stworzenia, które by zabijało swoje dzieci – robi to tylko mądry człowiek i tego podstawowego prawa nie przestrzega. Dlatego ta dzisiejsza uroczystość w pewnym sensie jest zrozumiała, bo naszym poczętym dzieciom dzieje się krzywda. Jednak wszyscy wiemy, że istnieje drugie prawo naturalne, prawo dane przez Boga, że wszystkie dzieci są nasze, mają prawo do życia, a wiek dwudziesty tego prawa im odmawia”. Dr Genowefa Abłażej niespełna dwa miesiące po uroczystości oddała ducha Panu Bogu – 8 czerwca 1988 r. Pogrzeb z udziałem bp. Pawła Sochy oraz licznej rzeszy rodziny i przyjaciół odbył 2 dni później – 10 czerwca w Świebodzinie. Mimo upływu lat, postać pani doktor jest przykładem jak pięknie można żyć, mimo wielu przeciwności losu i pozostawić po sobie trwały ślad.

Nadal ją wspominają

Książka Pamięć i wspomnienia o ludziach – Doktor Genowefa Abłażej (1918 –1988) autorstwa Walentyny Galimowskiej powstała dzięki środkom przeznaczonym przez Gminę Świebodzin. Publikację wydało Muzeum Regionalne w Świebodzinie, ponieważ – jak podkreśla dyrektor placówki Magdalena Czarnota – dr Abłażej to osoba, która w znaczący sposób wpisała się w historię miasta: – Kiedy w minionym roku pani Walentyna Galimowska przyszła do nas z takim pomysłem wydania publikacji o dr Genowefie Abłażej, przyjęliśmy tę propozycję, ponieważ wiemy jak wiele pani doktor zrobiła dla naszego miasta. Mimo tego, że zmarła w 1988 r., to mieszkańcy nadal ją wspominają. Same losy pani dr Genowefy Abłażej są tak niezwykłe, tak wielowątkowe i opierają się nie tylko o Świebodzin, chociaż w naszym mieście miały miejsce lata jej bardzo ważnej działalności – mówi Magdalena Czarnota. Podczas promocji książki, która miała miejsce 12 marca byli obecni przedstawiciele różnych środowisk, którzy mieli okazję spotkać zasłużoną lekarkę osobiście. – Pani doktor była osobą bardzo głęboko wierzącą, zakorzenioną w Bogu. Jej czyny pokazują, że kochała ludzi, szczególnie dzieci. Trzeba dzisiaj przypominać takie osoby. Myślę, że dzisiaj młodzi ludzie mają w sobie potencjał i mogą zmieniać ten świat na lepsze, naśladując takie osoby jak doktor Abłażej – mówi Ryszard Łotarewicz – prezes Akcji Katolickiej przy parafii św. Michała Archanioła w Świebodzinie. – Wielu cichych bohaterów było i pewnie jest wśród nas. Warto o ich działaniach przypominać, bo to jest najlepszy przykład, że warto żyć uczciwie i godnie – zauważa starosta świebodziński Zbigniew Szumski.

Książka i wystawa

W Muzeum Regionalnym w Świebodzinie można kupić wspomnianą książkę, a także – do końca roku – obejrzeć wystawę poświęconą dr Abłażej. Składają się na nią oryginalne pamiętniki, odznaczenia, oraz archiwalne zdjęcia z różnych okresów jej życia, prezentujące jej losy. Pamiątki zostały przekazane przez siostrę pani doktor – Kazimierę Napiórkowską. Dziełem, które wpisuje się w życiową misję doktor Abłażej, jest organizowany przez członków Akcji Katolickiej i Poradnictwa Życia Rodzinnego przy parafii św. Michała Archanioła od 2010 r. w Świebodzinie pochówek dzieci utraconych. Dzieło to trwa do dziś – pochówek odbywa się w pierwszą sobotę po Dniu Świętości Życia obchodzonym 25 marca i w pierwszą sobotę po Dniu Dziecka Utraconego, czyli 15 października. Za każdym razem pochówek prowadzi jeden z kapłanów z dwóch świebodzińskich dekanatów.