Zakon Braci Mniejszych (franciszkanie, skrót OFM) jest jedną z trzech (obok franciszkanów konwentualnych i kapucynów) wspólnot wchodzących w skład zakonu franciszkańskiego, mających jednego założyciela – św. Franciszka z Asyżu i jedną, ustanowioną przez niego regułę. Franciszkanina poznamy po brązowy habicie ze sztywnym kapturem, przepasanym białym sznurem. Zakonnicy mają też w zwyczaju noszenie koronki franciszkańskiej sznura i piuski. Podstawą franciszkańskiego życia od założenia w XIII w. są: Ewangelia, posłuszeństwo, ubóstwo i czystość.

Duchowość franciszkańska charakteryzuje się przede wszystkim: chrystocentryzmem, uczuciowym przeżywaniem miłości Boga, głęboką czcią dla Matki Bożej, wiernością Kościołowi oraz wysiłkiem skierowanym na zharmonizowanie ciała z duchem. Dla św. Franciszka miłość bliźniego oznaczała miłość do wszystkich – zarówno bogatych, jak i biednych, zdrowych oraz chorych. Ubóstwo franciszkanie rozumieją przede wszystkim jako naśladowanie człowieczeństwa Chrystusa, który stał się ubogi z miłości do ludzi, a nie jako wzgardzenie światem materialnym lub rodzaj pokuty. Praktykują również umiar w umartwianiu się i ascezie – św. Franciszek podkreślał znaczenie radowania się życiem i pogody ducha, które umacniają ducha braterstwa i więź ze światem oraz otwartą, serdeczną i braterską postawę – wynikające z doświadczenia Boga jako miłości.

Franciszkanie są jednym z najliczniejszych (ponad 13 tys. braci) i najbardziej rozpoznawalnych męskich zgromadzeń zakonnych na świecie. Prowadzą 14 uniwersytetów, 800 szkół średnich i zawodowych, studia biblijne, ośrodki badań społecznych. W Polsce, gdzie stanowią największą wspólnotę zakonną, franciszkanów jest ok. 1200 w blisko stu klasztorach. Zajmują się różnorodną działalnością apostolską, prowadząc parafie i sanktuaria, głosząc rekolekcje i misje ludowe czy wydając książki. Pełnią posługę duszpasterzy akademickich i szpitalnych, pracują jako wykładowcy wyższych uczelni.

Na ziemiach polskich franciszkanie pojawili się już w XIII w.: we Wrocławiu, Krakowie, Inowrocławiu, Opolu i Toruniu. W Warszawie miejscami najbardziej związanymi z franciszkanami są dzisiejsze kościoły św. Antoniego z Padwy przy ul. Senatorskiej oraz Stygmatów św. Franciszka przy ul. Zakroczymskiej. Obydwa swoimi początkami sięgają XVII w.

Fundacja kościoła i klasztoru przy Senatorskiej zawdzięcza swoje powstanie królowi Zygmuntowi III Wazie, stanowiąc wotum dziękczynne za zdobycie Smoleńska 13 czerwca 1611 r. Kościół przy Zakroczymskiej związany jest natomiast z królem Władysławem IV, który w 1645 r. wyraził zgodę na powstanie klasztoru franciszkanów w Warszawie. W 1737 r. odbyła się uroczysta konsekracja Kościoła Stygmatów św. Franciszka Serafickiego.

Nie każdy wie, że w kościele przy Senatorskiej przechowywane są relikwie św. Franciszka (materiał ze śladami krwi ze Stygmatów). W Roku Jubileuszowym w każdy poniedziałek o godz. 18.00 odprawiana jest tam Msza wotywna o św. Franciszku (z wyjątkiem uroczystości i świąt). Po Eucharystii można trwać w ciszy przed wystawionym Najświętszym Sakramentem, a na zakończenie odmówić wspólnie Kompletę.