Reklama

Głos z Torunia

Tajemnice katedry

Co wspólnego z katedrą w Chełmży ma neapolitańska mafia artystyczna z epoki baroku i genialny kopista obrazów Rubensa? Dlaczego Adam Kos nie może uleżeć spokojnie na epitafium? I dlaczego po dwóch stronach świątyni mamy różną liczbę okien?

Niedziela toruńska 32/2026, str. I

[ TEMATY ]

Chełmża

Renata Czerwińska

Proboszcz parafii zachęca do zwiedzania katedry

Proboszcz parafii zachęca do zwiedzania katedry
Dodaj nasz portal do preferowanych źródeł Google
Artykuły z niedziela.pl będą pojawiać się częściej w Twoich wynikach wyszukiwania

Chełmżyńska katedra 22 lipca obchodziła niezwykły jubileusz: 775 lat od rozpoczęcia budowy. Z tej okazji trzy dni później parafia katedralna zaprosiła mieszkańców i turystów na „Spotkanie z nauką”. Zagadki niezwykłego kościoła rozwiązywali profesorowie UMK – Piotr Birecki oraz Maciej Prarat. Oczywiście – trudno było wyczerpać temat w jednym spotkaniu, ale dzięki temu słuchacze mają nadzieję na więcej opowieści.

Krewcy malarze

Profesor Birecki opowiedział o trzech zabytkach związanych z cenionymi artystami epoki baroku. Okazało się, że Rubens, który był bardzo płodnym malarzem, zatrudniał także grafików. Ich zadaniem było kopiowanie obrazu mistrza do rozmiarów niewielkiej karteczki, a następnie sprzedawanie ich tym, którzy chcieli taką odbitkę odmalować. Skorzystał z tego autor chełmżyńskiego obrazu przedstawiającego Zdjęcie z Krzyża, tyle że… namalował odbicie lustrzane, a kolory oddał według własnego pomysłu, ponieważ nigdy nie był w Antwerpii.

Pomóż w rozwoju naszego portalu

Wspieram

Reklama

Obraz Pokłon Trzech Króli autorstwa Luki Giordano przybył do Chełmży pociągiem. Był darem dla ewangelickiego wówczas Kościoła św. Mikołaja od króla Fryderyka Wilhelma, który z okazji jubileuszów obdarzał świątynie dziełami sztuki. W gdańskim archiwum można znaleźć telegram od dyrektora Muzeum Berlińskiego do chełmżyńskiego proboszcza, aby pojawił się na dworcu punktualnie o 9.00. Sam Luca zwany był „szybkim”, bo namalował aż 7000 obrazów, a działał we Włoszech w XVII w. Inspirowało go malarstwo Caravaggia, który wziął sobie do serca zalecenia Soboru Trydenckiego, żeby sztuka była bliska ludziom. Profesor Birecki dodał, że Caravaggio podczas pobytu w Neapolu zetknął się z brutalnym atakiem mafii artystycznej. Malarze postanowili utrzymać monopol na wykonywanie dzieł religijnych. Kiedy przetarg na freski w Katedrze św. Januarego wygrał artysta spoza grupy – Domenico Zampieri „Domenichino” – w nocy potajemnie zamalowywali prace, a w końcu go otruli. Ojcem chrzestnym był Jose de Ribera, u którego Luca Giordano pobierał nauki… na szczęście malarstwa!

Zabytek z chełmżyńskiej katedry to także epitafium Adama Kosa, wykonane przez kolejnego wybitnego artystę epoki baroku – Jana Battistę Rossiego. Biskup chełmiński z czasów potopu szwedzkiego, który dokonał rekonsekracji brodnickiej fary, nie drzemie, ale wyciąga szyję, by obserwować, co dzieje się na ołtarzu.

Ślady na murach

Dzieła, które zdobią katedrę, mają swoją burzliwą historię, jednak także z jej murów można wyczytać fascynujące opowieści. Przedstawił je prof. Prarat, pokazując, jak wyglądała budowa w średniowieczu i jak zmieniały się mury. Słuchacze mogli poznać pracowników działających przy świątyni, sposób budowania czy słynny ceglany motyw charakterystyczny dla XIII-wiecznych budowli gotyckich w północnej Polsce. Okazało się, że szczyt kościoła z początku zdobiły malownicze schodki. Niestety, najazd pruski sprawił, że zburzoną świątynię trzeba było przebudować. To stąd pochodzi inny rozkład okien.

Słuchacze dostali zadania domowe, np. znalezienie miejsc po dawnych rusztowaniach, przyjrzenie się różnym formom sklepień czy też śladom zwierząt, które przebiegały po cegłach czekających na wysuszenie. Być może dawniej do jednej z naw przylegał niewielki ogród, w którym członkowie kapituły mogli się spotykać na rozmowie i modlitwie.

Jak przypomina proboszcz, ks. kan. Krzysztof Badowski, chełmżyńska katedra „to jeden z najstarszych zabytków ceglanych na ziemi chełmińskiej, zabytek klasy zerowej i pomnik historii”. Po wykładach turyści i goście mogli obejrzeć wystawę, która prezentowała kilka cennych zabytków ruchomych: kielich mszalny z 1503 r., starszy o 5 lat pacyfikał, a przede wszystkim kapę liturgiczną wykonaną z czapraka Kary Mustafy i słynny kubek Opalińskiego. Wielu z nich podziwiało też odsłonięty po renowacji ołtarz główny. Choć kilka figur musi jeszcze wrócić na swoje miejsce, zyskał wiele blasku, a w koniu, którego dosiada św. Jerzy, od roku kryje się kapsuła czasu. A katedra ciągle zaprasza do odkrywania swoich tajemnic.

2026-08-04 13:41

Bądź na bieżąco!

Zapisz się do newslettera

Oceń: 0 0 dodaj do źródeł Google

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Radość chrześcijanina

Niedziela toruńska 3/2025, str. IV

[ TEMATY ]

Chełmża

Maciej Pieńczewski

W uroczystości włączyli się członkowie KSM-u

W uroczystości włączyli się członkowie KSM-u

To tutaj niemal 800 lat temu biskup Chrystian erygował pierwszą katedrę diecezji chełmińskiej, odbijającą się do dziś w malowniczych wodach jeziora. Nic dziwnego, że uroczystości inaugurujące Rok Jubileuszowy w diecezji odbyły się także w Chełmży.

Modlitewnemu czuwaniu w gotyckim kościele św. Mikołaja 5 stycznia przewodniczył bp Józef Szamocki wraz z biskupem seniorem Andrzejem Suskim. Wierni odmówili koronkę do Miłosierdzia Bożego oraz wysłuchali fragmentów bulli „Spes non confundit”, ogłaszającej jubileusz.
CZYTAJ DALEJ

Bóg przychodzi, a człowiek może tego nie zauważyć

[ TEMATY ]

Ewangelia

rozważania

Adobe Stock

Rozważanie do Ewangelii Łk 19, 41-44

Czytania liturgiczne na 19 listopada 2026;
CZYTAJ DALEJ

Tajwan: 400-lecie przybycia pierwszych misjonarzy katolickich

2026-11-19 18:03

[ TEMATY ]

misjonarze

Tajwan

400 lat

wikipedia

Tajwan

Tajwan

Kilkuset katolików - duchowni, osoby konsekrowane i świeccy - uczestniczyło w Keelung na północy Tajwanu w obchodach 400. rocznicy przybycia na wyspę pierwszych misjonarzy katolickich. Uroczystości odbyły się w miejscu, gdzie powstała pierwsza wspólnota katolicka na wyspie - podała agencja AsiaNews.

Jubileuszowej Mszy św., 14 listopada, przewodniczył arcybiskup Tajpej Thomas Chung. Wśród uczestników byli m.in. biskup Hsinchu John Baptist Lee, przewodniczący Regionalnej Konferencji Biskupów Chińskich, oraz pochodzący z Hongkongu abp senior Savio Hon Tai-Fai, były nuncjusz apostolski i sekretarz watykańskiej Kongregacji ds. Ewangelizacji Narodów. Obecni byli także biskupi ze wszystkich diecezji Tajwanu. Członkowie katolickich wspólnot rdzennej ludności Keelung zaprezentowali tradycyjne pieśni i tańce.
CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

REKLAMA

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Zarząd Instytutu NIEDZIELA wyznaczył w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję