Człowiek jest dzisiaj coraz bardziej konsumentem, zarówno w codziennych wyborach, wyznawanych wartościach, jak i w całym swoim życiu. Dziś ten, kto przestaje być wysokofunkcjonującym klientem, należy do świata wykluczonych. Jak więc w tym megakonsumpcyjnym świecie Kościół rozumie ubóstwo?

Stać się „jednym z nich”

Ubóstwo Kościoła ma swoją historię. Ubóstwo św. Franciszka z Asyżu, którego świadectwo wykracza poza jego wiek, wpisało się w chrześcijański świat średniowiecza. Inna była konieczność ubóstwa podnoszona przez włoskiego księdza i filozofa Antonia Rosminiego na początku XIX wieku, gdy domagał się powrotu do ubóstwa Kościoła pierwotnego, „ubogiego, ale wolnego, który nie miał zależności, protekcji, tym bardziej ochrony czy adwokatury” – jak napisał w swoim dziele pt. Pięć ran Kościoła Świętego. Ksiądz Rosmini przeczuwał, że był to początek głębokiej przemiany, która miała doprowadzić do innego świata. W zsekularyzowanym XX wieku ubóstwo stało się decydującym wyborem w życiu Karola de Foucauld czy małej siostry Magdaleny, wspólnot Małych Sióstr Jezusa i Małych Braci Jezusa. Wszyscy oni w różnych miejscach i w różnych czasach wybrali ubóstwo, które oznacza stać się „jednym z nich”, czyli żyć ubogo wśród ubogich. Temat ubóstwa był poruszany również w debatach Soboru Watykańskiego II, zwłaszcza od tego ważnego wyrażenia roztropnie wypowiedzianego przez papieża Jana XXIII w 1962 r.: „Kościół ukazuje się taki, jaki jest i chce być, jako Kościół wszystkich, a zwłaszcza Kościół ubogich”. Według soborowego obrazu, droga Kościoła prowadzi przez ubóstwo, a jego celem wcale nie jest ziemska chwała, ale jest nim pokora (por. Konstytucja dogmatyczna o Kościele Lumen gentium, 8).