14 września Kościół obchodzi uroczystość Podwyższenia Krzyża Świętego. Jak czytamy w Kalendarzu Rodziny Katolickiej 1983 pod redakcją A. Grabowskiego, powstanie tego święta związane jest z poświęceniem 13 września 335 r. bazyliki Grobu Pańskiego, wzniesionej przez cesarza Konstantyna nad miejscami ukrzyżowania i zmartwychwstania Chrystusa. Następnego dnia, tj. 14 września, wystawiono do publicznej adoracji relikwie Krzyża św., które, jak wierzono, zostały znalezione przez św. Helenę (przybraną matkę Konstantyna) 14 września 320 r. Z biegiem czasu adoracja Krzyża zaczęła zajmować pierwsze miejsce, zwłaszcza, gdy cesarz Herakliusz odzyskał w 628 r. drzewo Krzyża zrabowane przez Persów podczas najazdu na Palestynę. Z Jerozolimy uroczystość uczczenia Krzyża rozszerzyła się na inne Kościoły Wschodnie i przyjęła się także w Rzymie.
Dziś, tak jak przed laty, krzyż stoi w centrum życia Kościoła, towarzyszy ludziom na każdym kroku. Eucharystia jest uobecnieniem ofiary krzyża, znakiem krzyża znaczymy swoje czoło i chleb, umieszczamy i spotykamy krzyże w wielu miejscach ziemi, zwłaszcza tam, gdzie mieszkamy i pracujemy. Często nie zastanawiamy się nad tym, jaką tajemnicę w sobie kryją, czego były świadkami, kto przed nimi zginał kolana do modlitwy.
Krzyż stojący na tabernakulum w kaplicy w Zdziwóju Nowym (parafia Duczymin) ma bogatą i osobliwą historię. Jak wspomina wieloletni dyrektor Szkoły Podstawowej w Zdziwóju Starym Stanisław Jaworski, krzyż pochodzi z niemieckiej szkoły powszechnej, z obecnie już nieistniejącej miejscowości Ruda (nazwa polska), leżącej na Mazurach nad rzeką Omulew.
Po powrocie mieszkańców Zdziwója Nowego i Starego z wysiedlenia w styczniu i lutym 1945 r. zastano rozebraną przez okupantów szkołę. Starostwo powiatowe w Przasnyszu przydzieliło baraki na tymczasowy budynek szkoły w Nosarzewie pod Mławą, które wiosną 1945 r. przywieziono na plac szkolny i zestawiono w jedną całość, stanowiącą pięć izb lekcyjnych, długi korytarz, pokój nauczycielski i kancelarię. Brakowało jednak ławek, dlatego w maju 1945 r. grupa mających zaprzęgi konne rolników ze wsi Zdziwój Stary i Nowy udała się na ich poszukiwanie. Znaleziono je w szkole poniemieckiej, właśnie w miejscowości Ruda, gdzie ludności niemieckiej już nie było. W jednej z izb lekcyjnych wisiał jeszcze na ścianie krzyż, który zdjął (obecnie już nieżyjący) Stefan Kowalski z Wólki Zdziwójskiej. Przywiezione ławki i ów krzyż przekazano rozpoczynającemu pracę kierownikowi szkoły Zygmuntowi Kaczmarczykowi. Symbol wiary zawieszono w izbie lekcyjnej klasy szóstej.
Podczas pożaru szkoły-baraku wiosną 1948 r. część ławek, pomocy dydaktycznych i dokumentacji kancelaryjnej udało się uratować. Jeden ze strażaków zdążył również zdjąć ze ściany wspomniany krzyż. Następnie zawieszono go na ścianie klasy III i IV w znajdującym się na placu przy figurze w miejscowości Zdziwój Stary kolejnym prowizorycznym budynku, pełniącym czasowo funkcję szkoły.
W 1953 r., na mocy peerelowskiej ustawy o usunięciu emblematów religijnych z budynków państwowych, krzyż został usunięty ze szkoły. Przez wiele lat przechowywany był w prywatnym mieszkaniu. Na początku lat 90. ten piękny krzyż wzbudził zainteresowanie ówczesnego proboszcza parafii Duczymin ks. kan. Waleriana Andrzeja Niewiadomskiego, który postanowił wystąpić do biskupa płockiego Zygmunta Kamińskiego z prośbą o wyrażenie zgody, aby wybudowana w latach 1989-92 kaplica nosiła wezwanie Podwyższenia Krzyża Świętego. Tak też się stało, gdy kościół filialny w Zdziwóju Nowym został konsekrowany 28 czerwca 1992 r. W 1996 r. do krzyża dorobiono cokolik z czarnego dębu, po czym ustawiono go w kaplicy na tabernakulum.
Ile lat ma ten krzyż? Nie wiadomo. Ma zapewne co najmniej kilkadziesiąt lat i przechodził różne koleje historii pogranicza polsko-pruskiego. Był symbolem wiary dla Niemców, Mazurów i Polaków. Pozostaje świadectwem i przykładem skomplikowanych losów ludzkich, bogatych dziejów naszych terenów i cząstką historii regionalnej.
W uroczystość Podwyższenia Krzyża Świętego stajemy wobec tajemnicy Krzyża Chrystusowego, na którym Bóg dokonał zbawienia ludzi, stajemy wobec tajemnicy krzyży, które towarzyszą ludzkiemu życiu. Umiejmy się nad tym na chwilę zatrzymać.